Túi du lịch vải canvas và kaki là túi may từ vải bông dệt dày (canvas dệt trơn, kaki dệt chéo), bền chịu ma sát, giặt được, nhẹ hơn túi da và chịu được kiểu dùng thô của chuyến đi xe khách, xe máy, bãi biển. Điểm yếu là vải bông thấm nước nếu không được phủ sáp hay phủ lớp chống thấm, và dễ phai màu, co rút nếu giặt sai cách.
Bài này không nhắc lại phần so sánh canvas với nylon, polyester (đã có ở danh mục chất liệu túi), mà đi vào những gì người dùng túi du lịch vải cần biết: phân biệt vải canvas, kaki và canvas phủ sáp, chỗ nào trên túi hỏng trước, giặt và phơi thế nào, phủ sáp lại ở nhà ra sao, và nhìn đường may để biết túi chịu tải đến đâu.
Canvas, kaki và canvas phủ sáp khác nhau ở đâu
Ba loại vải này thường bị gọi chung là "vải bố" trên các trang bán hàng. Thật ra chúng khác cả cách dệt lẫn cách xử lý bề mặt:
| Tiêu chí | Canvas (vải bố) dệt trơn | Kaki dệt chéo | Canvas phủ sáp |
|---|---|---|---|
| Cách dệt | Sợi ngang dọc đan một trên một dưới, mặt vải phẳng | Đan lệch tạo đường chéo nổi trên mặt vải | Canvas thường được thấm sáp vào sợi |
| Cảm giác tay | Thô, cứng, ráp nhẹ | Mềm hơn, rủ hơn | Hơi trơn, mát tay, có mùi sáp nhẹ |
| Chống nước | Thấm khi mưa to | Thấm khi mưa to | Hạt nước lăn đi, chịu mưa nhỏ, mưa vừa |
| Giặt | Giặt tay được | Giặt tay được | Không giặt xà phòng, chỉ chải và lau |
| Vết dùng theo thời gian | Sờn mép, phai màu | Bóng chỗ cọ xát | Nếp gấp sẫm màu, được nhiều người coi là đẹp |
Khi mua, hỏi rõ người bán vải là bông, bông pha hay polyester giả canvas. Vải polyester dệt giả mặt canvas nhẹ hơn và ít co hơn, nhưng không phủ sáp được và mặt vải nhanh xù lông. Cách thử nhanh tại quầy: nhìn mép cắt bên trong túi, sợi bông có lông tơ và hơi xơ, sợi polyester trơn bóng, đứt gọn.
Độ dày vải canvas thường ghi theo khối lượng vải trên một mét vuông hoặc theo "số" (vải bố số 6, số 8, số 10). Không phải cửa hàng nào cũng nói đúng, nên thay vì tin con số, hãy bóp thử mép túi và gập một góc vải: canvas dày gập lại có nếp rõ, đàn hồi chậm.
Những chỗ trên túi vải hỏng trước
Mép đáy và bốn góc đáy. Đây là chỗ cọ xuống sàn nhiều nhất. Vải bông ở góc đáy sờn dần rồi thủng một lỗ nhỏ, nước và bụi lọt vào. Túi tốt thường có miếng da hoặc vải dày ốp góc đáy, hoặc cả đáy làm bằng da.
Chân quai và chỗ gắn khoen. Vải bông dai nhưng giãn khi ướt, nên đường may chân quai trên túi vải phải dày hơn túi da. Nếu chân quai chỉ có một miếng da nhỏ tán đinh thẳng vào vải mỏng, vải sẽ rách quanh đinh khi túi nặng.
Đường viền mép khoá kéo. Khoá kéo may vào vải canvas dày cần đường may thẳng, sát răng khoá. Đường may lệch làm vải bị kéo vào răng khoá, kẹt khoá và xơ mép vải sau vài tháng.
Nếp gấp trên vải phủ sáp. Canvas phủ sáp có nếp gấp lâu ngày sẽ nhạt màu và mỏng sáp ở đường gấp, chỗ đó thấm nước trước. Đây là lý do cần phủ sáp lại định kỳ, chứ không phải lỗi sản xuất.
Lớp lót bên trong. Túi du lịch vải thường có lót nylon hoặc vải mỏng. Lót may lỏng bị xé khi móc đồ có cạnh sắc như sạc pin, móc treo, khung kính.
Giặt túi du lịch vải canvas, kaki không phai, không co
Túi canvas và kaki chưa phủ sáp giặt được, nhưng nên giặt tay và chỉ giặt khi thật bẩn. Mỗi lần giặt vải bông đều phai màu một chút và có thể co nhẹ. Trình tự an toàn:
- Lấy hết đồ, lộn túi trong ra ngoài, rũ sạch cát bụi, tháo dây đeo vai và các miếng da, phần kim loại tháo được.
- Đọc nhãn giặt nếu có. Thử một giọt nước và xà phòng ở chỗ khuất, chà nhẹ bằng khăn trắng xem có ra màu không.
- Pha nước nguội hoặc ấm nhẹ với xà phòng giặt dịu, không dùng thuốc tẩy, không dùng nước giặt có chất tẩy trắng với túi màu.
- Chà vết bẩn bằng bàn chải lông mềm theo chiều sợi vải, không vò mạnh, không ngâm lâu quá mười lăm, hai mươi phút.
- Né phần da và phần kim loại: túi có quai da, ốp đáy da thì chỉ lau vùng vải quanh đó bằng khăn ẩm, không nhúng cả túi.
- Xả nhiều lần bằng nước sạch cho hết xà phòng, ấn nhẹ cho ráo nước, không vắt xoắn.
- Nhồi khăn khô hoặc giấy báo trắng vào trong để giữ phom, phơi nơi thoáng gió có bóng râm, tránh nắng gắt chiếu thẳng làm bạc màu.
Không nên cho túi có quai da, tấm đáy cứng hay khung vào máy giặt: da co cứng, tấm đáy bằng bìa mủn, chân quai bị xoắn. Túi vải trơn hoàn toàn có thể giặt máy chế độ nhẹ trong túi lưới, nhưng vẫn kém an toàn hơn giặt tay.
Phủ sáp lại cho túi canvas: làm ở nhà thế nào
Canvas phủ sáp không giặt bằng xà phòng, vì xà phòng và nước nóng hoà tan sáp, để lại mảng loang. Thay vào đó, chải bụi bằng bàn chải mềm, lau vết bẩn bằng khăn ẩm nước lạnh, để khô tự nhiên. Khi thấy mặt vải bạc màu, hạt nước không còn lăn mà thấm vào, đó là lúc phủ sáp lại.
Sáp dùng cho vải thường là hỗn hợp sáp ong, paraffin và dầu, bán dạng bánh. Cách làm phổ biến: làm ấm túi và bánh sáp một chút (phơi chỗ có nắng nhẹ hoặc dùng máy sấy tóc ở mức ấm), chà sáp đều lên mặt vải theo từng ô nhỏ, rồi dùng máy sấy hoặc khăn chà để sáp chảy thấm vào sợi. Để túi nơi thoáng một đến hai ngày cho sáp ổn định. Tránh vùng da, khoá kéo và lót bên trong.
Cần biết vài giới hạn. Canvas phủ sáp chịu mưa nhỏ, mưa vừa, nhưng ngâm trong mưa lớn trên xe máy hàng giờ vẫn có thể thấm ở đường may, vì lỗ kim là chỗ sáp không phủ được. Sáp làm vải hơi sẫm màu và có mùi nhẹ trong vài ngày đầu. Vào ngày nắng gắt ở nhiệt độ cao, sáp mềm có thể dính nhẹ vào áo sáng màu. Nếu bạn không thích những đặc điểm này, nên chọn túi vải phủ lớp chống thấm tổng hợp thay vì sáp.
Đọc đường may để biết túi chịu tải đến đâu
Với túi du lịch vải, đường may quyết định tuổi thọ nhiều hơn độ dày vải. Đầu tiên nhìn mật độ mũi chỉ: mũi chỉ đều, ngắn, thẳng hàng là dấu hiệu máy may được chỉnh tốt và thợ may cẩn thận; mũi chỉ dài, lúc thưa lúc dày, có chỗ bỏ mũi là dấu hiệu làm vội.
Tiếp theo nhìn đường viền mép trong. Lộn túi ra, các đường nối thân nên được bọc viền bằng dây vải hoặc may cuốn mép để sợi bông không xơ ra sau vài lần giặt. Mép vải để trần, chỉ vắt sổ một lớp mỏng sẽ tưa dần, rồi đường may bung theo.
Cuối cùng là chỉ may. Chỉ polyester hoặc nylon bóng nhẹ, chịu ẩm và chịu kéo tốt hơn chỉ bông. Chỉ quá mảnh so với độ dày vải là điểm yếu, vì vải dày kéo lực lên chỉ khi túi nặng. Ở chân quai và các góc chịu lực, đường may nên chạy hai đến ba lượt hoặc có đường chéo gia cố.
Nếu muốn đặt may túi du lịch canvas theo kích thước riêng, hoặc mang túi cũ đi gia cố chân quai, ốp lại đáy da, có thể tìm xưởng túi xách, đồ da theo tỉnh trong danh bạ của trang, mang túi đến cho thợ xem trực tiếp.
Túi vải canvas trong khí hậu nóng ẩm: phơi, cất, chống mốc
Vải bông hút ẩm, nên túi canvas để trong tủ kín qua mùa nồm dễ lên đốm mốc nhỏ màu xám đen, nhất là ở lót và đường may. Cách phòng đơn giản là không cất túi khi chưa khô hẳn, cất nơi thoáng thay vì trong túi nhựa kín, và thỉnh thoảng mang ra phơi gió.
Túi canvas phủ sáp cũng có thể lên mốc nếu bị ướt rồi cất ngay, vì nước đọng lại ở đường may và lót. Sau chuyến đi mưa, mở hết khoá, lộn lót ra nếu được, để khô tự nhiên. Không sấy túi phủ sáp ở nhiệt độ cao, sáp chảy loang thành vệt.
Khi túi bị mốc nhẹ ở mặt vải chưa phủ sáp, có thể chải khô ngoài trời trước, rồi lau bằng khăn ẩm có chút xà phòng dịu, phơi nắng nhẹ. Mốc đã ăn sâu, để lại vết loang thì gần như không tẩy hết được mà không làm bạc màu vải; khi đó nên chấp nhận vết hoặc mang túi đến thợ, không tự dùng thuốc tẩy mạnh.
Túi vải hợp với kiểu chuyến đi nào
Túi canvas, kaki hợp nhất với những chuyến đi mà túi bị đối xử thô: ném lên nóc xe, đặt xuống bãi cát, kẹp sau yên xe máy, nhét vào cốp đầy đồ. Vải bông dày chịu cọ xát tốt, vết trầy không lộ như trên da bóng hay giả da, và khi bẩn thì giặt được. Với chuyến về quê, đi biển gần, cắm trại, túi vải là lựa chọn ít phải lo lắng nhất.
Ngược lại, túi vải chưa phủ sáp không hợp với chuyến đi mùa mưa bằng xe máy nếu không có áo trùm, vì vải ướt nặng thêm và thấm vào đồ bên trong. Túi vải cũng kém hợp với chuyến công tác cần mang vest, giấy tờ cần phẳng, vì thân mềm không che chắn được. Khi đó nên kết hợp: túi vải cho quần áo thường, cặp hoặc túi đựng vest riêng cho đồ cần giữ dáng.
Một điểm ít người để ý là trọng lượng khi ướt. Vải bông hút nước, một túi canvas dày bị mưa ướt sũng có thể nặng thêm đáng kể và lâu khô hơn túi nylon. Nếu chuyến đi có nhiều ngày ẩm, phơi túi mỗi tối ở chỗ thoáng trong phòng nghỉ, để mở khoá, giúp túi không ám mùi trước khi về nhà.
Câu hỏi thường gặp
Túi canvas phủ sáp có đi mưa xe máy được không?
Chịu được mưa nhỏ, mưa vừa trong thời gian ngắn, hạt nước lăn đi trên mặt vải. Mưa lớn kéo dài trên xe máy vẫn có thể thấm qua đường may và chỗ sáp đã mỏng. Đi đường dài mùa mưa nên trùm thêm áo mưa túi hoặc bỏ đồ quan trọng vào túi chống nước bên trong.
Túi vải kaki có bị co sau khi giặt không?
Vải bông có thể co nhẹ ở lần giặt đầu, nhất là khi giặt nước nóng hoặc sấy nóng. Giặt nước nguội, không vắt xoắn, phơi bóng râm sẽ hạn chế co. Vải đã được xử lý chống co trước khi may thường ổn định hơn, có thể hỏi người bán khi mua.
Canvas phủ sáp có cần phủ lại thường xuyên không?
Tuỳ mức dùng. Túi đi lại hằng ngày, hay dính mưa thường cần phủ lại khoảng một hai lần mỗi năm; túi chỉ dùng vài chuyến đi thì lâu hơn. Dấu hiệu cần phủ là mặt vải bạc màu, khô ráp và nước không còn đọng thành hạt mà thấm vào.
Túi vải canvas có chở được laptop khi đi du lịch không?
Được, nếu túi có ngăn chống sốc riêng hoặc bạn bỏ máy vào túi chống sốc trước. Vải canvas không có độ đệm, nên laptop đặt trực tiếp trong khoang chính dễ bị va khi túi đặt mạnh xuống sàn. Nên để máy ở giữa túi, quần áo mềm bao quanh.
Làm sao biết túi canvas là vải bông thật hay polyester giả canvas?
Nhìn mép cắt bên trong: sợi bông xơ, có lông tơ, sợi polyester trơn và bóng. Vải bông cầm mát, nặng tay hơn, gập có nếp lâu. Đốt thử một sợi chỉ là cách phân biệt rõ nhất, nhưng chỉ làm với sợi chỉ rời, không làm trên túi và cần cẩn thận lửa.
Có nên tẩy trắng túi canvas màu kem bị ố vàng không?
Không nên dùng thuốc tẩy chứa clo, vì làm sợi bông yếu và có thể để lại mảng vàng hơn. Vết ố nhẹ có thể giặt tay bằng xà phòng dịu và phơi nắng sớm. Túi có chi tiết da hoặc kim loại thì càng không nên ngâm chất tẩy, vì da bạc màu và kim loại xỉn.