Vali khoá kéo đóng hai nửa vỏ bằng một đường khoá kéo chạy quanh thân; vali khung nhôm đóng bằng hai viền khung kim loại ăn khớp với nhau và hai đến ba khoá cài. Khung nhôm kín hơn, khó bung khi va đập và khó bị mở trộm bằng cách tách răng khoá, nhưng nặng hơn, không có phần nới rộng và đóng khó hơn khi vali đầy. Vali khoá kéo nhẹ hơn, linh hoạt hơn, nhiều loại có khoá kéo mở rộng thêm dung tích.
Phần lớn bài hướng dẫn chọn vali chỉ so vỏ nhựa với vỏ vải, bánh xe và cần kéo. Bài này đi vào chỗ ít được nói tới: cách đóng miệng vali. Đây là phần quyết định vali có kín nước, có bung khi bị quăng, có dễ đóng khi đã nhồi đồ, và hỏng thì sửa được không.
Cấu tạo miệng vali khoá kéo
Ở vali khoá kéo, hai nửa vỏ được nối với nhau bằng một dải vải có may khoá kéo chạy gần hết chu vi, chừa một đoạn làm bản lề ở cạnh đáy. Khoá kéo thường là loại răng xoắn bằng nhựa (khoá kéo cuộn) vì nó uốn được theo góc bo của vỏ vali. Hai đầu kéo gặp nhau ở cạnh trên, cài vào ổ khoá số gắn trên thân.
Nhiều vali khoá kéo có thêm đường khoá kéo mở rộng: một dải vải gấp nếp chạy quanh thân, khi kéo mở thì vali dày thêm vài phân. Phần này hữu ích ở chuyến về khi mua thêm quà, nhưng cũng là một đường khoá nữa có thể hỏng, và khi mở rộng vali có thể vượt cỡ hành lý xách tay.
Điểm mạnh của khoá kéo là nhẹ và chịu được vali đầy: dải vải co giãn nhẹ, kéo khoá dần quanh thân dễ hơn ép hai khung kim loại khớp nhau. Điểm yếu là khoá kéo răng nhựa có thể bị tách răng khi vali quá căng, và đường may dải vải là chỗ nước có thể thấm vào khi vali nằm trong mưa hoặc vũng nước.
Cấu tạo miệng vali khung nhôm khoá cài
Vali khung nhôm có hai viền khung bằng hợp kim nhôm gắn chặt vào mép hai nửa vỏ. Một viền có gờ lồi, viền kia có rãnh lõm, giữa thường có gioăng cao su. Khi đóng, hai viền ép khít vào nhau, các khoá cài (thường hai, đôi khi ba) giữ chặt. Không có dải vải, không có khoá kéo.
Chú ý phân biệt vali khung nhôm với vali vỏ nhôm. Vali khung nhôm có thể có vỏ nhựa PC hoặc ABS, chỉ phần viền miệng là nhôm; vali vỏ nhôm thì cả thân là nhôm, thường đi kèm khung nhôm và nặng hơn nữa. Vật liệu vỏ đã có nhiều hướng dẫn so sánh; ở đây chỉ nói phần khung đóng mở.
Điểm mạnh của khung nhôm là kín và chắc: khi hai viền ép đúng vào gioăng, nước bắn và bụi khó lọt vào; khi vali bị quăng mạnh, khung giữ hai nửa vỏ không bị tách ra như khoá kéo căng. Điểm yếu là nặng hơn đáng kể, không nới rộng được, và khi khung bị móp do va đập, hai viền không còn khít, vali đóng khó hoặc hở một khe.
So sánh nhanh hai cách đóng vali
Bảng sau tóm các khác biệt người dùng sẽ cảm thấy trong thực tế:
| Tiêu chí | Vali khoá kéo | Vali khung nhôm khoá cài |
|---|---|---|
| Trọng lượng khi rỗng | Nhẹ hơn | Nặng hơn, chiếm một phần hạn mức cân ký gửi |
| Độ kín nước, bụi | Khá, phụ thuộc đường may và khoá | Tốt hơn khi gioăng còn tốt và khung không móp |
| Khi vali nhồi đầy | Kéo dần quanh thân, dễ đóng | Phải ép hai nửa khớp đều, khó khi quá đầy |
| Nới rộng dung tích | Có ở nhiều mẫu | Không |
| Chịu quăng ném | Răng khoá có thể tách nếu quá căng | Khung giữ chắc, nhưng có thể móp |
| Mở hai bên | Thường mở hai nửa bằng nhau | Có loại mở hai nửa, có loại một nửa sâu một nửa nắp |
| Sửa chữa | Thay đầu kéo, thay khoá kéo ở thợ được | Nắn khung, thay gioăng, thay khoá cài khó hơn, cần đúng phụ tùng |
Không bên nào hơn hẳn. Người hay ký gửi hành lý, mang đồ giá trị, đi những nơi hành lý bị quăng mạnh có thể chấp nhận vali khung nhôm nặng hơn để đổi lấy độ kín, độ chắc. Người hay mang xách tay, cần tối đa trọng lượng cho đồ bên trong, hay mua thêm đồ ở chuyến về thì vali khoá kéo hợp hơn.
Những chỗ cần kiểm khi mua vali khoá kéo
Loại khoá kéo và cỡ răng. Răng khoá to, đều, kéo trơn tru suốt chu vi. Kéo thử ở chỗ góc bo, nơi khoá phải uốn cong, xem có bị khựng không. Khoá kéo răng nhỏ, kéo rít ngay khi còn mới thì sẽ còn tệ hơn sau vài chuyến.
Đầu kéo và chỗ cài ổ khoá. Đầu kéo bằng kim loại đúc, có lỗ cài vừa chốt của ổ khoá số. Thử cài cả hai đầu kéo vào ổ khoá, đặt mã, kéo nhẹ xem có tuột không.
Khoá kéo mở rộng. Nếu có, kéo mở và đóng lại khi vali có đồ. Kiểm dải vải gấp nếp có đường may chắc, có bị lộ khe sáng khi đóng không.
Dải vải viền và đường may. Đường may đều, không bỏ mũi; viền vải không xơ. Đây là chỗ nước có thể thấm, nên dải vải phủ chống thấm tốt hơn vải trơn.
Khoá kéo chống tách. Một số vali dùng khoá kéo hai lớp hoặc răng có thiết kế khó tách. Đây là chi tiết đáng hỏi người bán, nhưng không nên tin tuyệt đối vào lời quảng cáo "chống trộm"; đồ quý giá vẫn nên mang theo người.
Những chỗ cần kiểm khi mua vali khung nhôm
Hai viền khung khớp đều. Đóng vali rỗng, nhìn khe giữa hai viền ở bốn cạnh, khe phải đều, không chỗ hở chỗ kín. Ấn nhẹ ở các góc, không có chỗ bập bênh.
Gioăng cao su. Gioăng chạy liên tục, không đứt, không có chỗ dán vá, mềm đàn hồi. Gioăng cứng, nứt là dấu hiệu cao su kém, sẽ mất kín sau một thời gian.
Khoá cài. Mở đóng khoá cài nhiều lần, lực bật vừa phải, khi cài nghe tiếng rõ và giữ chặt. Khoá cài có khoá số riêng hay chung một mã, có kiểu khoá được hải quan một số nước mở bằng chìa chuyên dụng không, hỏi rõ trước khi mua.
Bản lề. Vali khung nhôm chịu lực ở bản lề nhiều hơn vali khoá kéo, vì nắp mở ra nặng. Bản lề nên chạy dài, bằng kim loại, có điểm dừng để nắp không bật ngửa ra quá mức.
Đóng khi có đồ. Xin thử đóng vali khi đã bỏ đồ vào. Nếu phải đè cả người lên mới cài được, vali đó sẽ bất tiện mỗi chuyến đi.
Khoá số, khoá TSA và khoá cài: chuyện khoá trên hai loại vali
Vali khoá kéo thường có một ổ khoá số gắn trên thân, hai đầu kéo cài vào ổ này. Vali khung nhôm thường có khoá số hoặc khoá chìa ngay trên mỗi khoá cài. Dù loại nào, khoá vali chủ yếu có tác dụng giữ khoá kéo hoặc khoá cài không tự bung và ngăn người tò mò mở nhanh, chứ không phải chống trộm tuyệt đối.
Nhiều vali ghi có khoá TSA. Nguyên lý là ổ khoá có thêm một lỗ chìa riêng để nhân viên an ninh hàng không một số nước, đặc biệt là Mỹ, mở kiểm tra hành lý ký gửi bằng chìa chuyên dụng mà không phải phá khoá. Ở những nơi không áp dụng, khoá TSA hoạt động như khoá số bình thường. Nếu thường bay tới các nước có quy định này, chọn vali có khoá TSA giúp tránh trường hợp khoá bị cắt khi cần kiểm tra.
Khi mua, đổi mã khoá khỏi mã mặc định theo hướng dẫn kèm vali, thử mở đóng vài lần với mã mới trước khi đi. Ghi mã vào chỗ an toàn ngoài vali. Với vali khung nhôm có nhiều khoá cài, kiểm các khoá dùng chung một mã hay mỗi khoá một mã, vì quên một mã là không mở được vali giữa đường.
Một chi tiết thực tế: khoá cài khung nhôm khi bị va đập mạnh có thể bị kẹt hoặc cong lẫy. Sau mỗi chuyến bay ký gửi, mở đóng thử các khoá cài một lượt; phát hiện sớm thì sửa dễ hơn là đợi tới lúc kẹt hẳn ở sân bay.
Dùng và giữ để vali bền hơn
Với vali khoá kéo, thói quen quan trọng nhất là không nhồi quá căng. Khi phải mở rộng, kéo khoá mở rộng trước rồi mới xếp đồ, đừng ép đóng vali rồi kéo mở rộng sau. Lau cát, bụi ở răng khoá sau chuyến đi biển; khi khoá rít, có thể chà nhẹ một chút sáp nến hoặc xà phòng khô lên răng khoá rồi kéo qua lại vài lần.
Với vali khung nhôm, nên giữ gioăng sạch, lau bằng khăn ẩm, không để dầu mỡ, kem chống nắng dính vào làm cao su mau lão hoá. Khi đóng, ấn đều hai tay ở hai bên trước khi cài khoá, không cài một bên rồi ép bên kia, vì như vậy dễ làm lệch khung về lâu dài. Nếu khung bị móp nhẹ do va đập, mang tới thợ sửa vali nắn lại sớm, đừng cố ép đóng, khung sẽ móp nặng hơn.
Cả hai loại đều nên được cất ở nơi khô ráo, mở hé cho thoáng, không chồng vật nặng lên trên lâu ngày. Ổ khoá số nên được đổi khỏi mã mặc định ngay khi mua và ghi mã ở chỗ an toàn. Nếu cần thay khoá kéo, thay gioăng, nắn khung hay thay khoá cài, có thể tra cửa hàng và xưởng vali, túi xách theo tỉnh trong danh bạ của trang để hỏi nơi nhận sửa.
Câu hỏi thường gặp
Vali khung nhôm có chống nước hoàn toàn không?
Không hoàn toàn. Khi gioăng còn tốt và khung không móp, vali khung nhôm chịu nước bắn và mưa ngắn tốt hơn vali khoá kéo, nhưng không được thiết kế để ngâm nước. Nước vẫn có thể lọt vào qua bánh xe, cần kéo hoặc khe khung bị lệch. Đồ điện tử, giấy tờ quan trọng vẫn nên bọc túi chống nước bên trong.
Vali khoá kéo có dễ bị mở trộm hơn không?
Khoá kéo răng nhựa về nguyên tắc có thể bị tách bằng vật nhọn rồi kéo khép lại, khó thấy dấu vết. Khung nhôm khó làm việc này hơn. Dù vậy, cách giữ an toàn tốt nhất với mọi loại vali là không để tiền, trang sức, đồ điện tử giá trị trong hành lý ký gửi.
Vali khung nhôm nặng hơn bao nhiêu so với vali khoá kéo?
Mức chênh tuỳ cỡ vali, vật liệu vỏ và số khoá cài, nhưng khung kim loại và khoá cài luôn cộng thêm trọng lượng đáng kể so với một dải khoá kéo. Khi so, hãy hỏi trọng lượng vali rỗng của từng mẫu cùng cỡ và tính nó vào hạn mức cân hành lý của hãng bay.
Khoá kéo vali bị bung giữa đường phải làm sao?
Nếu răng khoá chỉ tách chứ chưa gãy, có thể kéo đầu kéo lùi về đầu khoá rồi kéo lại để răng khớp. Khi đầu kéo đã mòn, khoá thường bung lại; tạm thời có thể buộc dây đai hành lý quanh vali để giữ. Về nhà nên thay đầu kéo hoặc cả dải khoá ở thợ.
Có nên mua vali khung nhôm để đi máy bay giá rẻ không?
Cần cân nhắc vì hạn mức cân hành lý thường thấp, và trọng lượng vali rỗng nặng hơn sẽ lấy bớt phần dành cho đồ. Nếu chủ yếu bay với hạn mức cân thấp, vali khoá kéo vỏ nhẹ sẽ thực tế hơn. Kiểm quy định cân và kích thước hiện hành của hãng trước khi chọn.
Gioăng cao su vali khung nhôm bị cứng, nứt có thay được không?
Thường thay được ở các tiệm sửa vali nếu tìm được gioăng đúng tiết diện, hoặc lấy từ nhà sản xuất. Thay gioăng giúp vali kín lại như cũ. Nếu khung đã móp, cần nắn khung trước, vì gioăng mới cũng không kín được khi hai viền lệch nhau.