Phần cứng túi xách là toàn bộ chi tiết kim loại: khoá nắp, khoá kéo, khoen, móc quai, chân đế, đinh tán, dây xích. Phần cứng tốt thường nặng tay vừa phải, cạnh được mài tròn, chữ khắc sắc và đều, lớp mạ phủ đều kể cả ở chỗ khuất, cơ cấu khoá đóng mở êm và chắc, được gắn vào da bằng chân xuyên qua tấm đệm chứ không chỉ bằng keo.
Phần cứng là chỗ túi rẻ và túi giả cắt giảm nhiều, vì làm khuôn riêng và mạ dày tốn kém. Nó cũng là chỗ hỏng đầu tiên trong khí hậu nóng ẩm: lớp mạ mỏng bong, hợp kim rẻ bị ố, khoá kéo kẹt. Bài này chỉ cách soi phần cứng như người thợ, dùng được cho mọi phân khúc. Phần giải thích cấu tạo chi tiết từng loại phần cứng đã có ở nơi khác, ở đây tập trung vào việc kiểm khi mua.
Phần cứng được làm từ gì và vì sao điều đó quan trọng
Phần cứng túi thường làm từ ba nhóm vật liệu. Đồng thau nặng, dễ gia công, chịu ăn mòn tốt, có thể để trần hoặc mạ. Hợp kim kẽm đúc (thường gọi là zamak) rẻ hơn, đúc được hình phức tạp, nhưng giòn hơn và cần lớp mạ tốt để không bị ố. Thép không gỉ bền, nhẹ hơn đồng thau, dùng cho móc, khoen, xích. Ngoài ra có nhôm và nhựa giả kim loại ở túi rất rẻ.
Lớp mạ quyết định vẻ ngoài và độ bền bề mặt: mạ vàng, mạ màu vàng nhạt, mạ bạc, mạ màu súng, mạ palladium. Lớp mạ có độ dày khác nhau tuỳ quy trình. Mạ mỏng trên nền hợp kim rẻ là công thức của những chiếc khoá bạc màu sau vài tháng, lộ ra lớp kim loại xám bên dưới ở chỗ hay chạm tay.
Trọng lượng là manh mối, nhưng không phải bằng chứng. Phần cứng đồng thau đặc nặng tay hơn hẳn hợp kim rỗng hay nhựa mạ. Tuy vậy, một số nhà mốt chọn phần cứng nhẹ cho túi lớn để giảm tải lên vai, và người làm giả cũng biết đổ thêm kim loại cho nặng. Đừng kết luận chỉ bằng cảm giác nặng nhẹ.
Soi phần cứng: dấu hiệu tốt và dấu hiệu cần nghi
Soi dưới ánh sáng tốt, có kính lúp càng tốt. Xem cả mặt trước lẫn mặt sau, mép và các khe:
| Chi tiết | Dấu hiệu tốt | Dấu hiệu cần nghi |
|---|---|---|
| Chữ khắc | Sắc, sâu đều, font nhất quán với các chi tiết khác trên túi | Nông, mờ, nhoè, lem; font khác chữ dập trên da |
| Cạnh và mép | Mài tròn, mịn, không bavia | Còn vết bavia (gờ thừa khi đúc), cạnh sắc cứa tay |
| Lớp mạ | Đều kể cả ở khe và mặt sau | Loang, bọt nhỏ, chỗ khuất không mạ hoặc mạ khác màu |
| Màu đồng bộ | Mọi chi tiết kim loại cùng một tông | Khoá một màu, khoen một màu, khoá kéo màu khác |
| Cơ cấu khoá | Đóng mở êm, có tiếng tách chắc, không lỏng lẻo | Kẹt, lắc lư, nam châm yếu |
| Cách gắn vào da | Chân xuyên qua da, có tấm đệm hoặc ốc vít bên trong | Chỉ dán keo, vết keo lộ quanh mép |
| Khoá kéo | Kéo trơn một tay, răng đều, đầu kéo chắc | Phải kéo hai tay, răng lệch, đầu kéo lỏng |
Một số nhà mốt khắc tên hãng hoặc ký hiệu lên cả đầu khoá kéo, đinh chân đế, mặt sau khoá. Người làm giả thường làm kỹ mặt trước nhưng bỏ qua mặt sau và các chi tiết nhỏ. Lật mặt sau các chi tiết khi có thể.
Chữ khắc trên kim loại: dập, khắc laser hay đúc liền
Chữ trên phần cứng có thể được tạo bằng ba cách. Đúc liền: chữ nằm sẵn trong khuôn đúc, ra nổi hoặc chìm cùng chi tiết, nét chữ có độ dày, góc hơi tròn. Dập: ép khuôn lên kim loại đã đúc, nét chìm sắc. Khắc laser: tia laser đốt bề mặt, nét mảnh, rất sắc, đáy nét đôi khi có vân nhỏ hoặc màu tối hơn.
Mỗi mẫu túi thường dùng một cách cố định cho từng chi tiết. Túi giả hay dùng khắc laser cho mọi thứ vì rẻ và linh hoạt, trong khi túi gốc có thể dùng đúc liền hoặc dập ở vị trí đó. Soi dưới kính lúp, sự khác biệt giữa nét laser và nét đúc khá rõ: nét laser phẳng đáy và mảnh đều, nét đúc có độ dày, chuyển tiếp mềm ở góc.
Ngoài cách tạo, hãy xem độ khớp của font. Chữ khắc trên khoá, chữ dập trên da, chữ in trên lót, chữ trên đầu khoá kéo của một chiếc túi làm bài bản thường thống nhất một hệ font. Font trên kim loại khác hẳn font trên da là một mâu thuẫn đáng ghi lại. Nhưng nhớ rằng font có thể đổi theo thời kỳ, nên chỉ so trong cùng một giai đoạn sản xuất.
Lớp mạ và khí hậu nóng ẩm: những gì sẽ xảy ra sau một năm
Bạc màu ở chỗ hay chạm tay. Mặt khoá, đầu khoá kéo, móc quai là nơi mồ hôi và ma sát tác động nhiều nhất. Lớp mạ mỏng mòn đi, lộ nền xám hoặc vàng đồng. Lớp mạ tốt cũng mòn, nhưng chậm hơn nhiều.
Rỗ và ố. Hợp kim rẻ dưới lớp mạ mỏng có thể bị oxy hoá, tạo chấm rỗ hoặc vệt ố trắng. Mùa nồm và để túi trong tủ kín là điều kiện thuận lợi cho hiện tượng này.
Dị ứng da. Một số người nhạy cảm với niken, kim loại có thể có trong hợp kim hoặc lớp mạ lót. Nếu cổ tay, vai hay bị ngứa đỏ ở chỗ tiếp xúc với khoá, quai xích, nên chú ý chi tiết kim loại của túi và hỏi bác sĩ da liễu khi cần.
Đồng thau để trần. Đồng thau không mạ sẽ sẫm màu theo thời gian thành lớp gỉ đồng xỉn. Đây là đặc tính, không phải lỗi; lau bằng khăn mềm khô, tránh hoá chất đánh bóng mạnh bắn lên da.
Kiểm phần cứng khi mua: các bước cụ thể
Làm tại quầy hoặc khi nhận hàng, trước khi tháo tem, cắt nhãn:
- Nhìn tổng thể: mọi chi tiết kim loại có cùng một tông màu không.
- Cầm từng chi tiết lớn (khoá nắp, khoá xoay): cảm nhận độ chắc, xem có lắc lư không.
- Đóng mở khoá chính vài lần: êm, chắc, không kẹt.
- Kéo khoá kéo hết chiều dài bằng một tay, kể cả đoạn cong ở góc túi.
- Soi chữ khắc dưới kính lúp: sắc, đều, đúng font.
- Lật túi xem chân đế, mặt sau khoá (nếu nhìn được), các khe: mạ đều không, có bavia không.
- Xem cách gắn: sờ mặt trong vị trí gắn khoá, có tấm đệm hoặc đầu ốc không, có vết keo không.
- Hỏi người bán về chất liệu phần cứng và chính sách nếu khoá hỏng, ghi lại câu trả lời.
Đừng thử lực mạnh tay lên túi chưa thanh toán, nhất là túi cũ: kéo giật khoá, bẻ móc quai có thể làm hỏng túi và gây tranh chấp. Thao tác nhẹ nhàng như người dùng bình thường là đủ để nhận ra một cơ cấu lỏng lẻo hay một khoá kéo kẹt.
Khoá xoay, nam châm, khoá kéo, khoá móc: chọn theo cách dùng
Phần cứng không chỉ để soi mà để chọn đúng túi cho thói quen của mình. Mỗi kiểu đóng túi có ưu nhược khác nhau trong đời sống hằng ngày ở thành phố đông người, đi xe máy:
| Kiểu đóng | Ưu điểm | Nhược điểm | Kiểm khi mua |
|---|---|---|---|
| Khoá xoay, khoá bấm trên nắp | Chắc chắn, đẹp, khó bị mở trộm | Mở bằng một tay hơi chậm | Xoay êm, khớp chặt, không lỏng |
| Nam châm | Mở nhanh, gọn | Dễ bị mở khi chen lấn; có thể ảnh hưởng thẻ từ đặt sát | Lực hút đủ giữ nắp khi túi đầy |
| Khoá kéo | Kín, chống rơi đồ, an toàn nhất khi đi đường | Kẹt, tách răng khi chất quá đầy | Kéo một tay trơn hết chiều dài |
| Khoá móc, khoá cài dây | Bền, dễ sửa, hợp túi đeo chéo phong cách thể thao, quân đội | Mở chậm | Lò xo móc khép chặt, không gỉ |
| Miệng mở không khoá | Lấy đồ nhanh nhất | Dễ rơi đồ, dễ bị móc túi | Có ngăn kéo khoá bên trong không |
Nếu bạn hay đi xe máy hoặc đi chợ đông người, túi có khoá kéo hoặc nắp khoá xoay an toàn hơn túi nam châm hay túi miệng mở. Túi miệng mở nên có ít nhất một ngăn khoá kéo bên trong để giữ ví và giấy tờ.
Phần cứng túi phổ thông: chọn thế nào để khỏi hỏng sau một mùa
Túi phổ thông hiếm khi dùng đồng thau đặc, nhưng vẫn có túi phần cứng tốt và túi phần cứng kém. Dấu hiệu dễ thấy nhất là lớp mạ ở mặt sau và các khe: xưởng tử tế mạ đều cả những chỗ khuất, xưởng ẩu chỉ mạ mặt trước. Lật một chiếc khoen hay móc quai lên xem, bạn sẽ biết ngay.
Khoá kéo là chi tiết đáng đầu tư nhất ở túi phổ thông vì bạn chạm vào nó nhiều nhất. Khoá kéo răng kim loại đúc hoặc răng nhựa đúc dày bền hơn răng xoắn mảnh trên túi cỡ lớn chở nặng. Đầu kéo bằng kim loại đặc, có lỗ xỏ chắc, bền hơn đầu kéo nhựa mạ. Xưởng tốt thường dùng khoá kéo của các nhà sản xuất có tiếng, và thông tin này hay được dập ngay trên đầu kéo.
Móc quai và khoen chữ D là nơi chịu lực của quai đeo. Móc bằng hợp kim mỏng có thể gãy ở chỗ lò xo hoặc doãng ra khi túi nặng. Với túi đeo chéo đựng laptop hoặc đồ nặng, chọn móc dày, lò xo chắc, khoen hàn kín (không có khe hở ở mối nối). Những chi tiết nhỏ này quyết định chiếc túi bị đứt quai giữa đường hay không.
Phần cứng hỏng: thay được gì, giữ được gì
Phần cứng là phần dễ sửa nhất trên một chiếc túi. Thợ đồ da có thể thay khoá kéo, đầu kéo, khoen, móc quai bằng chi tiết tương đương có sẵn. Khoá nắp đặc trưng của một mẫu túi thì khó thay hơn, vì phải đúng hình dáng và cách gắn; với túi của nhà mốt, thay khoá ngoài có thể làm giảm giá trị bán lại và một số hãng từ chối sửa túi đã thay phần cứng không chính hãng.
Mạ lại phần cứng là dịch vụ có thật, nhưng phải tháo chi tiết khỏi túi, và lớp mạ mới có thể không khớp màu với các chi tiết còn lại. Cân nhắc giữa vẻ ngoài và tính nguyên bản. Nhiều người chơi túi cũ coi phần cứng mòn tự nhiên là một phần câu chuyện của chiếc túi và chọn giữ nguyên.
Khi mua túi cũ, phần cứng đã thay là thông tin người bán phải nói. Dấu hiệu nhận ra: chi tiết kim loại mới tinh trên thân túi đã cũ, màu không đồng bộ, chữ khắc khác các chi tiết còn lại, lỗ gắn cũ còn lộ quanh chân. Túi thay phần cứng vẫn có thể là túi thật, nhưng giá trị và cách định giá khác.
Câu hỏi thường gặp
Phần cứng nặng có phải túi tốt không?
Không nhất thiết. Phần cứng đồng thau đặc nặng hơn hợp kim rỗng, nhưng một số túi tốt chọn phần cứng nhẹ để giảm tải, và người làm giả cũng có thể làm phần cứng nặng. Hãy xem chữ khắc, lớp mạ, cơ cấu khoá và cách gắn cùng lúc.
Lớp mạ khoá túi bị bong có làm sạch được không?
Không phục hồi được lớp mạ bằng cách lau chùi. Có thể mạ lại ở thợ mạ, nhưng phải tháo khoá khỏi túi và màu mới có thể lệch. Lau khô sau khi dính mồ hôi, nước mưa giúp lớp mạ còn lại bền hơn.
Khoá kéo túi bị kẹt có phải do chất lượng kém?
Có thể do răng khoá lệch, đầu kéo lỏng, hoặc lót vải bị kẹt vào răng. Khoá chất lượng thấp dễ gặp hơn. Thử lau sạch, bôi chút sáp nến lên răng; nếu vẫn kẹt hoặc răng tách, nên thay đầu kéo hoặc cả khoá ở thợ.
Chữ khắc trên khoá túi mờ dần là bình thường không?
Chữ khắc nông hoặc mạ đè lên có thể mờ đi do ma sát sau nhiều năm. Chữ đúc liền hoặc dập sâu bền hơn. Trên túi mới, chữ đã mờ, nhoè là dấu hiệu chất lượng thấp hoặc cần nghi ngờ.
Túi có quai xích kim loại cần lưu ý gì?
Kiểm từng mắt xích có khép kín không, có cạnh sắc cứa áo không, chỗ nối xích vào túi có chắc không. Quai xích luồn da thì xem phần da luồn có bị cứng, nứt không. Lau khô xích sau khi dính mồ hôi để tránh ố.
Thay phần cứng túi hiệu ở thợ ngoài có ảnh hưởng gì?
Có thể làm giảm giá trị bán lại, và một số hãng từ chối sửa túi đã thay phần cứng không chính hãng. Nếu túi có giá trị lớn, hỏi dịch vụ sửa chữa của hãng trước. Giữ lại chi tiết cũ đã tháo ra.