Túi đeo chéo phong cách quân đội là những chiếc túi mượn thiết kế từ đồ trang bị của binh lính: vải canvas dày màu xanh rêu, nâu đất, khoá cài và khoen kim loại, dây dệt bản rộng, nắp gập che mưa. Ba kiểu phổ biến nhất ở dạng túi thời trang là túi dã chiến dáng ngang đeo vai, túi musette nhỏ gọn kiểu túi đựng đồ ăn, và túi đeo hông hoặc túi đeo đùi nhiều ngăn.
Điểm mạnh của dòng túi này là bền, không kén đồ và càng dùng càng có dáng riêng; điểm yếu là nặng hơn túi nylon và cần chút chăm sóc nếu là canvas phủ sáp. Bài này giải thích nguồn gốc thiết kế ở mức nguyên lý, ba kiểu túi, cách nhận ra túi được làm kỹ và cách giữ canvas bền ở khí hậu nóng ẩm.
Vì sao đồ trang bị lính trở thành túi thời trang
Trang bị cho binh lính được thiết kế với yêu cầu khắt khe: phải bền trong điều kiện ngoài trời lâu ngày, sửa chữa được bằng dụng cụ đơn giản, sản xuất được số lượng lớn và dùng được khi đeo găng tay hay trong bóng tối. Từ những yêu cầu ấy sinh ra các chi tiết nhận diện: vải bông dệt dày, khoá cài kim loại thay cho khoá kéo dễ kẹt cát, nắp gập rộng che mưa, dây dệt có thể điều chỉnh, màu xanh ô liu hay nâu đất để ngụy trang.
Sau các cuộc chiến lớn của thế kỷ hai mươi, đồ quân dụng dư thừa được bán ra thị trường dân sự với giá rẻ ở nhiều nước. Sinh viên, công nhân, người đi phượt dùng túi lính vì bền và rẻ; dần dần kiểu túi ấy trở thành một phong cách, được các nhà thiết kế đưa lại vào thời trang. Ở Việt Nam, nhiều thế hệ quen thuộc với chiếc túi cóc, chiếc ba lô con cóc bằng vải bạt, nên phong cách này không xa lạ.
Túi phong cách quân đội hiện nay phần lớn không phải đồ quân dụng thật, mà là túi thời trang lấy cảm hứng: giữ các chi tiết nhận diện, đổi chất liệu và kích thước cho hợp đời thường, thêm ngăn máy tính, lót vải mềm. Đồ quân dụng cũ thật cũng có người sưu tầm, nhưng đó là chuyện khác, cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc và quy định liên quan.
Ba kiểu túi phong cách quân đội phổ biến
Mỗi kiểu giữ một số chi tiết của đồ trang bị gốc và có cách dùng riêng trong đời thường:
| Kiểu túi | Chi tiết nhận diện | Chứa được | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Túi dã chiến dáng ngang (field bag) | Nắp gập lớn, hai khoá cài da hoặc kim loại phía trước, dây dệt rộng, đôi khi có túi hộp hai bên | Máy tính bảng, sổ, áo mỏng, chai nước | Đi học, đi làm môi trường thoải mái, du lịch ngắn |
| Túi musette | Dáng nhỏ, thấp, nắp gập, dây vải dài mảnh hoặc dây dệt, đơn giản ít chi tiết | Điện thoại, ví, sổ nhỏ, đồ ăn nhẹ | Đi phố, cuối tuần, đạp xe |
| Túi đeo hông, túi đeo đùi nhiều ngăn | Nhiều túi hộp có nắp, khoá cài nhanh, dây quấn hông hoặc dây đeo chéo ngực | Điện thoại, ví, chìa khoá, đèn pin, dụng cụ nhỏ | Phượt xe máy, đi rừng, chụp ảnh, sự kiện ngoài trời |
Tên gọi musette vốn chỉ túi đựng khẩu phần ăn mang theo của lính và của người đi xe đạp đường dài ở châu Âu; ngày nay nó được dùng rộng cho mọi túi vải nhỏ nắp gập dây dài. Còn túi đeo hông, túi đeo đùi gợi tới các bộ đồ mang đạn, đồ dùng cá nhân treo ở thắt lưng của lính.
Chất liệu: canvas thường, canvas phủ sáp, vải tổng hợp
Canvas cotton dày. Vải bông dệt chặt, sợi to, càng dày càng chịu mài mòn. Canvas thường không chống nước, dính mưa thì thấm, nhưng khô nhanh nếu được phơi gió. Giặt được nếu không có chi tiết da lớn, màu sẽ nhạt dần sau mỗi lần giặt và cho vẻ cũ tự nhiên.
Canvas phủ sáp (waxed canvas). Vải bông được tẩm sáp, thường là hỗn hợp sáp parafin và dầu, để nước đọng thành giọt trên mặt vải. Kỹ thuật tẩm dầu, tẩm sáp cho vải đã được dùng từ thời làm buồm và áo đi biển. Ưu điểm là chống mưa khá, càng dùng càng lên nếp gấp đẹp; nhược điểm là sáp có thể dính tay, bám bụi khi trời nóng và cần tẩm lại sau vài năm.
Vải tổng hợp dày như nylon cordura. Nhẹ hơn canvas, chống mài mòn rất tốt, chống nước nhờ lớp phủ phía trong, nhưng nhìn kỹ thuật và thể thao hơn, không có vẻ cũ đẹp theo thời gian. Dòng túi chiến thuật hiện đại phần lớn dùng loại vải này.
Chi tiết da. Nắp, quai, viền đáy bằng da bò làm túi bền và có vẻ cổ điển hơn, nhưng da và vải co giãn, khô ướt khác nhau. Túi phối da không nên ngâm nước giặt; chỉ chải và lau từng phần.
Nhận ra túi làm kỹ hay làm ẩu
Túi phong cách quân đội bán rất nhiều với chất lượng chênh nhau xa. Khi cầm túi, kiểm những điểm sau:
- Vải: bóp và vò thử một góc, canvas tốt có độ dày và đàn hồi, không mỏng như vải áo; soi lên ánh sáng thấy sợi dệt chặt, không lấm tấm lỗ.
- Đường may: mũi chỉ to, đều, chỗ chịu lực (gốc quai, góc đáy, chỗ gắn khoá cài) may nhiều lượt hình chữ nhật có gạch chéo hoặc có đinh tán.
- Mép vải: mép trong được viền băng vải hoặc may lộn, không để sợi tưa; mép tưa sẽ bung dần sau vài lần giặt.
- Kim loại: khoá cài, khoen, nút bấm bằng đồng thau hoặc thép mạ dày; nam châm nhỏ hoặc nút nhựa giả kim loại là dấu hiệu túi làm rẻ.
- Dây dệt: dây dày, dệt chặt, mép không tưa; khoá điều chỉnh cắn chặt, không tự trượt khi treo túi có tải.
- Lót: túi tốt có thể không lót (đúng tinh thần quân dụng), nhưng nếu có lót thì lót phải may chứ không dán.
Màu xanh rêu của canvas có thể chênh nhau giữa các lô nhuộm. Nếu mua túi và ví cùng bộ, nên xem tận tay để màu khớp. Túi làm kỹ thường nặng tay hơn túi rẻ cùng cỡ, và trọng lượng đó chủ yếu nằm ở vải dày và kim loại thật.
Phần cứng đồng thau, khoá cài và nút bấm: đẹp lên hay xuống cấp theo thời gian
Phần cứng là chỗ túi phong cách quân đội thật sự khác túi thời trang thường. Đồng thau nguyên khối không mạ để lâu sẽ xỉn sang màu vàng nâu, có chỗ hơi xanh nếu gặp ẩm; nhiều người thích lớp xỉn này vì hợp với canvas bạc màu. Muốn sáng lại có thể đánh bằng kem đánh đồng, nhưng phải che kỹ vải xung quanh vì kem dính vào canvas để lại vết khó tẩy.
Thép hoặc hợp kim mạ đồng nhìn mới giống đồng thau, nhưng khi lớp mạ mòn ở chỗ cọ xát, lõi kim loại bên trong lộ ra màu xám, có thể gỉ ở khí hậu nồm ẩm. Cách phân biệt ở cửa hàng: nhìn mặt sau khoá cài và các cạnh trong của khoen, chỗ thợ mạ khó phủ đều; thấy màu khác hoặc lớp mạ bong mỏng là hàng mạ.
Khoá cài kiểu quân đội thường có hai loại: khoá cài chốt xỏ qua lỗ dây da như khoá thắt lưng, và khoá bấm nhanh bằng nhựa hoặc kim loại. Khoá chốt bền, dễ sửa, nhưng mở chậm. Khoá bấm nhanh tiện, nhưng khoá nhựa dưới nắng gắt lâu ngày có thể giòn và gãy. Nhiều túi chỉ dùng khoá cài để trang trí, còn nắp thật sự đóng bằng nam châm hoặc nút bấm giấu bên dưới; cách làm này tiện mở, nhưng nam châm yếu làm nắp bật khi túi bị va. Trước khi mua, mở đóng vài lần để biết túi thật sự đóng bằng gì.
Phối túi phong cách quân đội với đồ đi làm và đồ thường ngày
Đây là dòng túi thuộc nhóm thoải mái trên thang trang trọng. Nó hợp nhất với quần kaki, quần jeans, áo sơ mi vải oxford hoặc vải denim, áo thun trơn, áo khoác field jacket hay áo khoác bomber, giày boot da hoặc giày vải. Màu xanh rêu, nâu đất, be cát của túi đi với các màu trung tính và màu đất trong bộ đồ.
Với văn phòng thoải mái, túi dã chiến canvas phủ sáp có viền da là cầu nối tốt: đủ chỉn chu với sơ mi và quần chino, đủ bền cho người đi xe máy. Với văn phòng trang trọng, vest và cà vạt, túi phong cách quân đội lệch giọng rõ rệt; trừ khi môi trường chấp nhận phong cách cá nhân mạnh, nên giữ túi này cho ngày thường và cuối tuần.
Tránh phối toàn thân theo kiểu quân phục: áo rằn ri, quần túi hộp, túi lính, giày lính cùng lúc dễ bị nhìn như hoá trang. Một hai món mang tinh thần quân đội, phần còn lại là đồ thường, cho vẻ có chủ ý hơn nhiều. Không nên mang túi có phù hiệu, cờ, biểu tượng đơn vị quân đội thật như món trang trí.
Giữ túi canvas bền ở khí hậu nóng ẩm
Canvas bền nhưng không bất tử, nhất là ở nơi mưa nhiều và nồm ẩm. Một quy trình chăm sóc đơn giản:
- Sau khi dính mưa, mở nắp, lấy hết đồ ra, treo túi chỗ thoáng gió cho khô tự nhiên; không phơi nắng gắt và không sấy nóng vì sáp chảy, da khô cứng.
- Bụi bám thì chải bằng bàn chải lông mềm khi vải đã khô; vết bẩn nhỏ lau bằng khăn ẩm, không dùng xà phòng mạnh trên canvas phủ sáp vì làm mất lớp sáp.
- Canvas thường không phối da có thể giặt tay nước lạnh với chút xà phòng nhẹ, phơi trong bóng râm; chấp nhận màu nhạt dần.
- Canvas phủ sáp sau một hai năm, khi thấy nước không còn đọng giọt, có thể tẩm lại sáp chuyên dụng cho vải: làm ấm sáp, xoa đều, dùng máy sấy tóc ở mức ấm cho sáp ngấm, để nguội qua đêm.
- Mùa nồm, cất túi ở chỗ khô, nhồi giấy để giữ dáng, không bọc kín trong túi nilon.
Vết mốc trên canvas là chuyện thường gặp ở miền Bắc. Mốc nhẹ chải khô và phơi gió có thể đỡ; mốc lan vào sợi vải để lại vết thâm khó tẩy hoàn toàn. Tránh dùng thuốc tẩy chứa clo trên vải màu vì sẽ làm loang màu ngay lập tức.
Câu hỏi thường gặp
Túi canvas phủ sáp có thật sự chống nước không?
Chịu được mưa nhẹ và nước bắn trong thời gian ngắn, nước đọng thành giọt và lăn đi. Mưa lớn kéo dài thì nước vẫn có thể thấm qua đường may, khoá cài và chỗ vải gập. Không nên coi canvas phủ sáp là túi chống nước hoàn toàn cho máy tính.
Túi canvas phủ sáp có mùi không?
Túi mới thường có mùi sáp và dầu nhẹ, giảm dần sau vài tuần để thoáng. Trời nóng mùi rõ hơn. Nếu mùi hắc khó chịu kéo dài, có thể do sáp kém chất lượng; để túi ở chỗ thoáng gió, không bọc kín, và tránh cất cùng quần áo sạch trong thời gian đầu.
Túi phong cách quân đội có hợp với nữ không?
Rất hợp. Túi musette, túi dã chiến cỡ nhỏ là món quen thuộc trong phong cách thường ngày của nữ, phối với váy suông, áo sơ mi rộng, giày vải. Chọn cỡ theo vóc người và đồ mang theo, giống như với nam.
Có nên mua túi quân dụng cũ thật không?
Túi quân dụng cũ có thể rất bền và có giá trị sưu tầm, nhưng thường không có ngăn máy tính, không lót, có thể đã mục chỉ hoặc nhiễm mốc. Cần kiểm kỹ tình trạng vải và chỉ, giặt sạch trước khi dùng, và tìm hiểu quy định liên quan đến đồ quân dụng tại nơi mua bán.
Túi canvas bị bạc màu có nhuộm lại được không?
Canvas cotton không phủ sáp có thể nhuộm lại bằng thuốc nhuộm vải dành cho sợi bông, nhưng chi tiết da và chỉ polyester sẽ không ăn màu như vải. Canvas phủ sáp phải tẩy sáp trước, rất khó làm đều tại nhà. Nhiều người giữ vẻ bạc màu vì đó là nét đẹp của dòng túi này.
Túi đeo hông nhiều ngăn có tiện khi đi xe máy không?
Tiện cho những món cần lấy nhanh như điện thoại, ví, chìa khoá, khẩu trang. Nên chọn loại có khoá cài chắc và dây quấn hông có khoá điều chỉnh, để túi không xoay khi ngồi xe. Không nên để túi quá nặng vì đè lên hông và đùi khi ngồi lâu.