Có ba cách mang máy ảnh khi đi du lịch: balo máy ảnh với vách đệm chia ô cho thân máy và nhiều ống kính; túi đeo chéo hoặc túi sling để lấy máy nhanh khi dạo phố; và hộp đệm chèn vào một chiếc túi hay balo bình thường để máy được bảo vệ mà túi không lộ vẻ đồ nghề. Chọn theo lượng thiết bị, kiểu chuyến đi và tần suất lấy máy ra chụp.
Túi máy ảnh tốt giữ máy khỏi va đập, bụi, mưa nhẹ, cho phép lấy máy ra trong vài giây và không làm vai mỏi sau một ngày đi bộ. Trong khí hậu nóng ẩm Việt Nam, túi còn phải tính đến chuyện ẩm và đọng sương. Bài này nói về các kiểu túi, chi tiết đáng tiền, cách xếp, cách giữ máy khỏi ẩm và an toàn khi đi đường. Chuyện kiểm máy ảnh cũ trước khi mua không nằm trong bài.
Ba kiểu mang máy ảnh và khi nào dùng
Mỗi kiểu đánh đổi giữa độ bảo vệ, tốc độ lấy máy và độ kín đáo.
| Kiểu | Mạnh ở | Yếu ở | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Balo máy ảnh | Chứa nhiều ống kính, phân tải hai vai, có chỗ cho chân máy | Lấy máy chậm phải tháo balo; trông rõ là đồ nghề | Chuyến chụp phong cảnh, nhiều thiết bị |
| Túi đeo chéo, túi sling | Lấy máy nhanh không tháo túi | Dồn tải một vai, chứa ít | Dạo phố, chụp đời thường, một hai ống kính |
| Hộp đệm chèn túi thường | Kín đáo, linh hoạt, dùng túi mình thích | Bảo vệ ít hơn balo chuyên dụng; chọn hộp vừa túi | Đi công tác, đi chơi kết hợp chụp |
| Túi bọc máy (vải đệm quấn) | Rất gọn, nhét vào túi nào cũng được | Chỉ chống trầy, chống va nhẹ | Máy nhỏ, đi nhẹ |
Nhiều người đi du lịch dùng kết hợp: balo máy ảnh hoặc hộp đệm trong balo thường để mang toàn bộ thiết bị trên đường di chuyển, rồi chuyển máy với một ống kính sang túi đeo chéo nhỏ khi ra phố. Như vậy không phải đeo cả bộ đồ nghề suốt ngày.
Chọn túi máy ảnh theo kiểu chuyến đi chụp
Chuyến dạo phố cổ, chụp đời thường, chụp đồ ăn cần máy luôn sẵn trong tay hoặc lấy ra trong vài giây. Một túi đeo chéo nhỏ chứa thân máy gắn một ống kính, thêm pin và thẻ nhớ là đủ. Mang nhiều hơn thường chỉ làm vai mỏi và làm bạn chậm lại trước những khoảnh khắc thoáng qua.
Chuyến chụp phong cảnh ở vùng núi, ruộng bậc thang, bình minh trên biển thường cần ống kính góc rộng, ống kính tele, chân máy, kính lọc và đi bộ nhiều. Ở đây balo máy ảnh hai vai, có đai hông, chỗ gắn chân máy là lựa chọn hợp lý. Chọn balo có ngăn trên đựng áo mưa, nước uống, đồ ăn nhẹ, vì chuyến chụp bình minh thường bắt đầu từ lúc trời còn tối.
Chuyến công tác kết hợp chụp, hay chuyến gia đình mà máy ảnh chỉ là một phần, hộp đệm chèn vào balo hoặc túi du lịch đang dùng là gọn nhất. Không phải mang thêm một túi riêng, và khi không chụp thì túi trông như mọi chiếc túi khác.
Đi biển, đi thuyền, chèo kayak: máy nên ở trong túi khô hoặc hộp chống nước, túi máy ảnh thường không đủ. Với những chuyến này, nhiều người chọn mang máy nhỏ, chịu nước, để máy chính ở nơi ở.
Chi tiết đáng tiền ở một túi máy ảnh
Vách đệm dán gai di động. Vách đệm dán bằng băng gai cho phép chia lại ô theo thiết bị. Vách tốt dày, cứng vừa, không sụp; băng gai bám chắc. Vách mỏng, mềm thì ống kính va vào nhau khi túi bị đè.
Đáy và thành có đệm dày. Đáy túi là chỗ chịu va khi đặt xuống. Đáy đệm dày, có tấm cứng, giữ máy không chạm đất trực tiếp. Thành túi đệm đều cả bốn phía.
Cửa mở hướng thuận. Balo máy ảnh có cửa mở ở lưng (sát người) chống trộm tốt hơn và không làm bẩn tấm lưng khi đặt xuống đất; cửa mở bên hông cho lấy máy nhanh mà không tháo hết balo. Túi đeo chéo có nắp lật hoặc khoá kéo hướng về phía người.
Áo mưa đi kèm. Áo trùm chống mưa riêng, cất ở ngăn đáy, kéo ra trùm khi trời đổ mưa. Vải túi máy ảnh thường chỉ chống bám nước nhẹ.
Ngăn cho phụ kiện. Ngăn nhỏ cho thẻ nhớ, pin, khăn lau, bút thổi bụi; ngăn phẳng cho máy tính bảng hoặc laptop nếu cần làm ảnh trên đường.
Dây đai giữ chân máy. Nếu mang chân máy, chỗ gắn ở hông hoặc mặt trước balo, có dây giữ đầu trên và túi giữ chân dưới, không để chân máy đung đưa.
Xếp máy và ống kính trong túi
Cách xếp quyết định máy có an toàn và có lấy ra kịp khoảnh khắc hay không:
- Đặt thân máy gắn sẵn ống kính hay dùng nhất ở ô dễ lấy nhất, ống kính hướng xuống đáy, đã đậy nắp ống kính.
- Các ống kính khác đứng dọc trong ô riêng, đậy nắp hai đầu, không để hai ống kính chạm nhau.
- Pin dự phòng, thẻ nhớ trong ngăn nhỏ có khoá kéo, tách riêng pin đã dùng và pin đầy (ví dụ lật ngược hộp pin) để dễ nhận biết.
- Khăn lau, bút thổi bụi ở ngăn ngoài, lấy được mà không mở khoang chính.
- Chỉnh vách đệm sao cho lắc túi không nghe tiếng đồ va vào nhau.
- Trước khi ra khỏi phòng, kiểm nhanh: máy có pin, có thẻ, nắp ống kính đậy, túi kéo khoá.
Đừng nhét quá nhiều thiết bị chỉ vì túi còn chỗ. Túi nặng làm bạn ngại lấy máy ra chụp, và đó là lý do nhiều người mang cả bộ đồ nghề mà về nhà ít ảnh.
Một nguyên tắc của nhiều người chụp đường dài: mỗi chuyến chỉ mang những ống kính mà mình chắc sẽ dùng ít nhất một lần mỗi ngày. Ống kính nằm im trong túi cả chuyến là trọng lượng thừa, chiếm chỗ của nước uống và áo mưa. Trước chuyến đi, xem lại ảnh của chuyến tương tự lần trước, đếm xem mình thật sự dùng những tiêu cự nào, rồi xếp túi theo con số đó thay vì theo nỗi lo bỏ lỡ.
Ẩm, mốc và đọng sương: chuyện máy ảnh ở xứ nóng ẩm
Ống kính là nơi mốc thích phát triển khi độ ẩm cao kéo dài và thiếu thông gió. Túi máy ảnh kín, để lâu trong góc phòng mùa nồm, chính là môi trường đó. Sau mỗi chuyến đi, nhất là đi biển, đi rừng, lấy máy và ống kính ra khỏi túi, lau khô, để ở nơi thoáng; túi cũng mở ra phơi gió. Cất lâu dài nên dùng hộp chống ẩm có gói hút ẩm hoặc tủ chống ẩm, không để mãi trong túi đeo.
Đọng sương là hiện tượng thứ hai. Khi mang máy từ phòng máy lạnh hay xe ô tô lạnh ra ngoài trời nóng ẩm, hơi nước đọng ngay lên ống kính và có thể cả bên trong. Cách đơn giản: trước khi ra khỏi phòng lạnh, để máy trong túi đã kéo khoá, ra ngoài chờ một lúc cho máy ấm dần cùng túi rồi mới lấy ra. Ngược lại, đi từ ngoài trời vào phòng lạnh thì ít bị hơn.
Gói hút ẩm nhỏ đặt trong túi máy ảnh giúp giảm ẩm trong túi, nhưng gói sẽ no ẩm sau một thời gian; thay hoặc sấy lại theo hướng dẫn của loại gói đang dùng. Không đặt máy trong túi nilon kín cùng đồ ẩm, quần áo ướt. Nếu túi máy ảnh bị dính mưa, về đến nơi hãy mở hết các ngăn, rút vách đệm ra, để túi khô hẳn trước khi cho máy vào lại; vách đệm ngậm nước khô rất chậm và giữ ẩm sát ống kính suốt đêm.
Đi biển, cát và hơi muối là kẻ thù của ngàm ống kính và nút bấm. Tránh thay ống kính ngoài bãi biển có gió; nếu phải thay, quay lưng về hướng gió, làm nhanh. Lau máy bằng khăn khô mềm sau mỗi buổi chụp gần biển, và giũ cát khỏi túi trước khi cho máy vào lại.
Giữ máy an toàn khi đi đường
Túi không lộ vẻ đồ nghề. Balo máy ảnh dáng thể thao, nhiều dây đai, logo nổi dễ gây chú ý ở nơi đông người. Hộp đệm chèn vào balo thường hoặc túi đeo chéo trơn màu kín đáo hơn.
Đeo chéo trước người ở nơi đông. Ở chợ, lễ hội, phương tiện công cộng, chuyển túi ra trước người, tay đặt lên nắp túi. Dây đeo chéo qua người khó bị giật hơn dây đeo một vai.
Không để túi máy ảnh trên ghế trống. Ở quán ăn, quán cà phê, đặt túi trên đùi hoặc vòng dây qua chân ghế. Túi để trên ghế bên cạnh là món dễ bị lấy nhất.
Không ký gửi máy ảnh. Khi đi máy bay, máy ảnh và ống kính nên theo hành lý xách tay. Pin máy ảnh dự phòng là pin lithium, thường phải mang xách tay theo quy định hàng không; kiểm quy định hiện hành của hãng.
Sao lưu ảnh mỗi ngày. Mất máy là mất thiết bị; mất thẻ nhớ chưa sao lưu là mất cả chuyến đi. Mỗi tối chép ảnh sang thiết bị khác hoặc lên dịch vụ lưu trữ, và để thẻ nhớ đã đầy tách riêng khỏi túi máy.
Hộp đệm chèn túi thường và đặt may theo thiết bị
Hộp đệm chèn (còn gọi là ruột túi máy ảnh) là một hộp vải có đệm và vách dán gai, đặt vào trong một chiếc balo, túi tote hay túi đeo chéo bình thường. Ưu điểm lớn là kín đáo và linh hoạt: hôm nay chèn vào balo đi làm, mai chèn vào túi du lịch. Khi chọn, đo lòng trong chiếc túi định dùng và chọn hộp vừa khít; hộp lỏng sẽ xô lệch, hộp chật làm túi phồng méo.
Hộp đệm thường không có đệm dày bằng balo máy ảnh chuyên dụng, và túi bên ngoài có thể không có đáy cứng. Đặt túi xuống nhẹ tay, không để túi đè dưới vali hay balo nặng. Nếu túi bên ngoài là túi da, nên lót thêm một lớp giữa hộp và đáy túi.
Với thiết bị có kích thước đặc biệt, hoặc muốn một túi da đựng máy ảnh theo đúng máy và ống kính của mình, có thể nhờ thợ đồ da, xưởng túi may theo số đo. Mang theo máy và ống kính để thợ đo, nói rõ cách mang (đeo chéo, đeo vai, xách tay) và lượng đồ, để thợ tính độ dày đệm, vị trí ngăn, loại khoá phù hợp. Túi da đẹp nhưng nặng hơn túi vải, nên cân nhắc với chuyến đi bộ dài.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mua túi chuyên dụng nếu chỉ có một máy và một ống kính?
Không bắt buộc. Một túi bọc máy bằng vải đệm hoặc hộp đệm nhỏ chèn vào túi đang dùng là đủ cho máy nhỏ gọn. Túi chuyên dụng phát huy khi có nhiều ống kính, phụ kiện và cần lấy máy nhanh, hoặc khi đi những chuyến dài, vất vả.
Balo máy ảnh có dùng làm balo đi làm được không?
Được, nếu dáng balo gọn và có ngăn laptop. Có loại balo nửa trên đựng đồ cá nhân, nửa dưới đựng máy ảnh, tiện cho người vừa đi làm vừa chụp. Nhưng vách đệm chiếm chỗ, nên balo máy ảnh thường đựng đồ cá nhân ít hơn balo thường cùng cỡ.
Túi máy ảnh có chống nước không?
Đa số chỉ chống bám nước nhẹ và có áo mưa đi kèm. Mưa lớn, đi thuyền, đi biển nên dùng thêm áo trùm hoặc túi khô bên ngoài. Máy để trong túi bị thấm nước thì lấy ra, lau khô, để nơi thoáng, không bật máy khi còn ẩm.
Đeo túi máy ảnh một vai cả ngày có hại vai không?
Túi nặng đeo một vai nhiều giờ có thể gây mỏi, lệch vai. Nên giữ túi đeo chéo nhẹ, đổi vai thường xuyên, dùng dây có đệm rộng. Với nhiều thiết bị, balo hai vai phân tải tốt hơn. Nếu đau kéo dài, nên đi khám thay vì cố mang tiếp.
Có nên để flycam chung túi máy ảnh không?
Có thể, nếu túi có vách đệm đủ chỗ và cánh quạt được tháo hoặc che. Pin flycam là pin lithium dung lượng khá lớn, phải xách tay khi đi máy bay và tuân thủ quy định riêng; tách pin vào túi chống cháy và để ở chỗ dễ lấy ra kiểm tra.
Túi máy ảnh cũ có nên mua lại không?
Có thể, nếu vách đệm còn cứng, băng gai còn bám, khoá kéo trơn, không mùi ẩm mốc. Túi đã ám mùi mốc có thể mang bào tử nấm vào máy và ống kính, nên tránh. Kiểm kỹ đáy và chân quai, nơi hay hỏng trước.