Túi cho người lớn tuổi nên nhẹ ngay cả khi rỗng, có khoá dễ mở với ngón tay kém linh hoạt (khoá kéo tay kéo to, nắp nam châm), lót bên trong sáng màu và ít ngăn nhưng rõ ràng để dễ tìm đồ, và đeo được chéo người hoặc trên vai để hai tay rảnh vịn cầu thang, tay vịn xe buýt, chống gậy. Màu sắc và kiểu dáng thì theo gu của người dùng, không nhất thiết phải "trông già".
Theo tuổi, sức cầm nắm, độ linh hoạt của ngón tay, thị lực và thăng bằng có thể thay đổi, mỗi người một khác. Những thay đổi đó biến một chiếc túi bình thường thành phiền toái: khoá xoay nhỏ khó vặn, túi da nặng làm mỏi vai, túi lót đen khiến tìm chùm chìa khoá mất mấy phút. Bài này đi qua từng tiêu chí, kèm cách chọn khi bạn mua túi cho ông bà, cha mẹ.
Thay đổi theo tuổi và việc dùng túi hằng ngày
Không phải người lớn tuổi nào cũng giống nhau. Có người ngoài bảy mươi vẫn đi bộ, đi chợ, đi tập dưỡng sinh, đi họp lớp đều đặn; có người đi lại phải chống gậy, ngồi xe lăn hay có người thân dìu. Vì vậy trước khi chọn túi, hãy quan sát chính người sẽ dùng: họ thường mang gì, đi đâu, đi bằng gì, tay và vai có điều gì khiến họ khó chịu không.
Có vài thay đổi khá phổ biến. Sức nắm và độ khéo của ngón tay có thể giảm, nhất là ở người có bệnh khớp tay, khiến các khoá nhỏ, khoá xoay, nút bấm cứng trở nên khó dùng. Thị lực, đặc biệt là nhìn trong chỗ tối, kém đi, nên lót túi tối màu thành một cái hố khó tìm đồ. Vai và lưng có thể nhạy cảm hơn với vật nặng treo một bên.
Thăng bằng là yếu tố an toàn quan trọng. Khi một tay bận xách túi, người lớn tuổi mất đi một điểm tựa lúc lên xuống bậc thềm, cầu thang, bước lên xe. Chiếc túi phù hợp phải giúp họ giữ được cả hai tay trống trong những lúc đó. Những gợi ý dưới đây là thông tin chung về đồ dùng; vấn đề sức khoẻ cụ thể như đau khớp, chóng mặt, hay ngã cần được bác sĩ thăm khám.
Nhẹ là tiêu chí số một
Cân túi rỗng trước khi mua. Một chiếc túi da bò dày, nhiều phần cứng kim loại có thể nặng gần bằng toàn bộ đồ người lớn tuổi mang theo. Cầm túi rỗng lên so với một túi vải nylon cùng cỡ là thấy ngay khác biệt. Với người dùng hằng ngày, túi nhẹ quan trọng hơn chất liệu sang.
Chất liệu nhẹ mà vẫn lịch sự. Nylon dày, vải dù phủ, da mềm mỏng, da cừu, giả da PU nhẹ đều là lựa chọn tốt. Túi cói, túi vải dệt thủ công cũng nhẹ, hợp đi chợ, đi chơi. Tránh túi da cứng dày, túi có đế kim loại nặng, quai xích bản to.
Cỡ vừa đủ, không thừa. Túi quá to dễ bị nhồi thêm đồ không cần, rồi lại nặng. Cỡ vừa ví, điện thoại, kính, chìa khoá, thuốc, khăn và một chai nước nhỏ là đủ cho phần lớn ngày thường.
Quai bản rộng chia lực. Quai mảnh tì lên một điểm trên vai, quai bản rộng hai đến bốn phân chia lực đều hơn. Quai có lớp đệm mềm hoặc làm bằng vải dệt mềm dễ chịu hơn quai da cứng.
Kiểu khoá: cái nào dễ dùng với ngón tay kém linh hoạt
Khoá là chi tiết người lớn tuổi phải thao tác nhiều lần mỗi ngày. Bảng dưới so sánh các kiểu phổ biến:
| Kiểu khoá | Dễ mở | An toàn đồ đạc | Ghi chú cho người lớn tuổi |
|---|---|---|---|
| Khoá kéo có tay kéo to hoặc dây kéo dài | Dễ | Cao | Lựa chọn tốt nhất; có thể gắn thêm vòng dây vào tay kéo nhỏ |
| Nắp nam châm | Rất dễ | Trung bình | Mở bằng một tay; nên có thêm ngăn khoá kéo bên trong cho ví |
| Nút bấm (cúc bấm) | Trung bình | Trung bình | Cúc cứng khó bấm với người đau khớp tay |
| Khoá xoay, khoá cài kim loại nhỏ | Khó | Cao | Đẹp nhưng nhiều người lớn tuổi thấy khó vặn |
| Dây rút | Dễ | Thấp | Hợp túi đi chợ; đồ có thể rơi ra |
| Túi mở miệng không khoá | Rất dễ | Thấp | Không nên dùng ở chỗ đông người |
Một mẹo nhỏ: buộc thêm một vòng dây da hoặc dây vải vào tay kéo khoá nhỏ của túi đang dùng. Ngón tay móc vào vòng dây dễ hơn nhiều so với nhón lấy miếng kim loại bé.
Dễ tìm đồ: lót sáng, ngăn ít mà rõ
Lót màu sáng. Lót màu kem, vàng nhạt, xám nhạt giúp nhìn thấy chìa khoá, kính, vỉ thuốc trong túi dễ hơn hẳn lót đen hay nâu đậm. Đây là chi tiết nhỏ nhưng thay đổi rất nhiều với người thị lực kém.
Ngăn ít mà cố định. Túi quá nhiều ngăn nhỏ làm người dùng quên mình để gì ở đâu. Ba bốn ngăn với chức năng rõ (một cho ví, một cho điện thoại và kính, một cho thuốc, khoang chính cho đồ còn lại) dễ nhớ hơn. Giữ thói quen để mỗi thứ đúng một chỗ.
Ngăn ngoài cho điện thoại. Điện thoại reo mà phải mở túi lục tìm thì thường lỡ cuộc gọi. Ngăn ngoài có khoá kéo hoặc nắp nam châm, nằm ở mặt áp vào người, vừa lấy nhanh vừa an toàn.
Túi con màu khác nhau. Gom thuốc vào một túi con màu đỏ, giấy tờ vào túi con màu xanh, tiền lẻ vào ví nhỏ màu vàng. Phân biệt bằng màu nhanh hơn đọc chữ, nhất là khi quên kính.
An toàn khi ra đường: rảnh tay vịn và hạn chế bị giật túi
Kiểu đeo chéo với túi nằm ở phía trước, ngang bụng hoặc hông, là cách an toàn nhất cho người lớn tuổi đi ngoài đường. Hai tay rảnh để vịn lan can, cầm gậy, nắm tay vịn xe buýt; túi nằm trong tầm mắt nên khó bị móc lấy đồ. Dây đeo nên chỉnh vừa để túi không lắc lư, không vướng khi bước lên bậc.
Giật túi trên đường thường nhắm vào túi xách tay hoặc túi đeo một vai phía ngoài lòng đường. Người đi bộ nên đeo túi ở phía trong vỉa hè, xa mép đường. Một điều quan trọng cần nhắc người thân lớn tuổi: nếu bị giật túi, buông tay ra. Giằng co với kẻ giật trên xe máy có thể dẫn đến ngã và chấn thương nặng, nguy hiểm hơn nhiều so với mất đồ. Vì thế không nên quấn dây túi vào cổ tay hay cổ.
Không để toàn bộ tiền, giấy tờ, chìa khoá chung một túi khi ra ngoài. Mang vừa đủ tiền mặt cho việc cần làm, để bản sao giấy tờ thay vì bản gốc khi không cần thiết. Chìa khoá nhà và một ít tiền có thể để ở túi áo hoặc túi đeo trong áo, phòng khi mất túi vẫn về được nhà. Ghi số điện thoại người thân vào một tấm thẻ cất ở ngăn kín trong túi, không treo bên ngoài.
Túi cho những buổi đi khám bệnh
Người lớn tuổi thường đi khám định kỳ, và một buổi khám có nhiều giấy tờ hơn ngày thường. Một chiếc túi riêng cho việc đi khám giúp cả nhà không quên đồ:
- Túi cỡ vừa A4 hoặc túi có ngăn phẳng để đựng sổ khám, kết quả xét nghiệm, phim chụp gấp, đơn thuốc cũ.
- Một bìa nhựa có khoá cài để giấy tờ không rơi rớt, không quăn mép khi đưa qua lại nhiều bàn.
- Ngăn riêng cho thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ tuỳ thân, dễ lấy khi làm thủ tục.
- Ngăn cho thuốc đang dùng (mang cả vỏ hộp hoặc danh sách thuốc để bác sĩ xem), kính đọc, bút.
- Chai nước, khăn, áo khoác mỏng vì phòng chờ có thể lạnh, đồ ăn nhẹ nếu phải nhịn đói xét nghiệm rồi ăn sau.
- Túi nên nhẹ và đeo chéo được, vì buổi khám có thể phải đi lại nhiều tầng, xếp hàng lâu.
Sau mỗi lần khám, xếp kết quả mới vào bìa theo thứ tự thời gian. Lần khám sau chỉ cần mang cả túi đi, không phải tìm lại từng tờ giấy trong nhà.
Mua túi tặng ông bà, cha mẹ: hỏi trước, thử cùng
Nhiều người con mua túi đẹp, đắt cho cha mẹ, rồi thấy chiếc túi nằm trong tủ, cha mẹ vẫn dùng chiếc túi cũ sờn quai. Lý do thường là túi mới nặng hơn, khoá khó mở hơn, hoặc không có chỗ cho những thứ quen mang. Người lớn tuổi gắn bó với thói quen; chiếc túi mới phải giữ được những gì túi cũ làm tốt.
Trước khi mua, quan sát túi cha mẹ đang dùng: cỡ nào, đeo kiểu gì, để đồ ở đâu, chỗ nào đã hỏng. Hỏi nhẹ nhàng họ thấy phiền gì với túi cũ. Tốt nhất là rủ cha mẹ cùng đi chọn, để họ tự cầm, tự mở khoá, tự đeo thử. Nếu muốn tạo bất ngờ, chọn nơi cho đổi trả và nói rõ với cha mẹ là có thể đổi.
Với ông bà đã đi lại khó khăn, ngồi xe lăn hay chủ yếu ở nhà, chiếc túi có khi không cần đeo trên người mà là túi nhỏ treo ở tay vịn xe lăn, cạnh giường, cạnh ghế ngồi quen thuộc, chứa kính, điện thoại, điều khiển ti vi, thuốc. Kiểu túi treo có quai dán hoặc móc, nhiều ngăn mở sẵn, giúp người già tự lấy đồ mà không phải nhờ con cháu, giữ được cảm giác tự chủ.
Màu sắc không cần "đúng tuổi". Nhiều người lớn tuổi thích màu tươi, hoạ tiết hoa nhỏ, túi cói đi chơi; cũng có người chỉ thích màu đen, nâu. Theo gu của người dùng, không theo quan niệm chung. Khi tặng, có thể chuyển sẵn đồ từ túi cũ sang túi mới cho cha mẹ theo đúng vị trí quen thuộc, kèm vòng dây ở tay kéo khoá nếu cần, để chiếc túi mới được dùng ngay từ hôm đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi nên dùng túi đeo chéo hay xách tay?
Túi đeo chéo thường an toàn hơn vì để hai tay rảnh vịn cầu thang, chống gậy, nắm tay vịn xe, và túi nằm trong tầm mắt. Túi xách tay làm bận một tay và dễ bị giật hơn. Nếu người dùng quen túi xách tay, có thể chọn loại có thêm dây đeo chéo tháo rời.
Túi da có hợp với người lớn tuổi không?
Hợp nếu là da mềm, mỏng, nhẹ như da cừu hoặc da bò mềm lớp mỏng. Túi da cứng dày, nhiều phần cứng kim loại thường nặng và khó mở với ngón tay kém linh hoạt. Ưu tiên trọng lượng và kiểu khoá trước, chất liệu sau.
Có nên mua túi chống giật cho cha mẹ?
Túi có dây đeo lõi chống cắt, khoá kéo giấu hay ngăn sát lưng giúp hạn chế móc túi, rạch túi. Tuy nhiên với kiểu giật túi từ xe máy, điều quan trọng nhất là nhắc người thân buông tay khi bị giật để tránh bị kéo ngã, và không mang nhiều tiền, giấy tờ gốc khi ra ngoài.
Làm sao giúp cha mẹ không quên đồ trong túi?
Giữ cố định chỗ để từng món, dùng túi con nhiều màu cho thuốc, giấy tờ, tiền, và dán một danh sách nhỏ ở cửa ra vào gồm những thứ cần mang. Trước khi ra khỏi nhà, cùng kiểm nhanh vài lần đầu cho tới khi thành thói quen.
Túi xách bao nhiêu ngăn là phù hợp cho người lớn tuổi?
Thường ba đến bốn ngăn với chức năng rõ ràng là dễ nhớ nhất: khoang chính, một ngăn khoá kéo cho ví, một ngăn ngoài cho điện thoại và kính, có thể thêm ngăn nhỏ cho thuốc. Quá nhiều ngăn nhỏ dễ làm người dùng quên đồ để ở đâu và mất thời gian tìm.
Cha mẹ hay đau vai thì nên chọn túi thế nào?
Chọn túi nhẹ, quai bản rộng có đệm, đeo chéo hoặc balo nhỏ hai quai để chia lực, và bớt đồ không cần mang. Nếu đau vai, đau cổ kéo dài, tê tay hay đau tăng dần, nên đưa cha mẹ đi khám để được bác sĩ đánh giá, không chỉ đổi túi.