Trên một chiếc túi làm kỹ, các mảng da hoặc vật liệu cùng màu phải nhìn đồng nhất dưới cùng một nguồn sáng: thân, hông, quai, nắp, viền không lệch tông thấy rõ, màu chỉ và màu sơn cạnh phối đúng ý đồ. Lệch màu giữa các mảng thường do cắt từ nhiều tấm da khác lô nhuộm mà không chọn lọc, và là dấu hiệu của khâu kiểm soát vật liệu lỏng lẻo.
Tuy vậy, da là vật liệu tự nhiên: da không phủ màu có thể chênh nhẹ giữa các vùng ngay trên cùng một tấm, và đó không phải lỗi. Thêm vào đó, màu bạn thấy trên ảnh mua hàng hầu như không bao giờ trùng hẳn với màu thật. Bài này giúp bạn phân biệt lệch màu tự nhiên với lệch màu do làm ẩu, hiểu ý nghĩa của một màu "lạ", và chụp ảnh để so màu cho đúng.
Vì sao các mảng trên một chiếc túi có thể lệch màu
Da được nhuộm theo mẻ, gọi là lô nhuộm. Cùng một công thức màu, hai lô khác nhau vẫn có thể chênh nhẹ do da nguyên liệu khác nhau, thời gian ngâm, nhiệt độ, độ ẩm. Xưởng làm kỹ cắt toàn bộ các mảng của một chiếc túi từ cùng một lô, thậm chí từ cùng một tấm, và loại những tấm lệch tông. Xưởng làm ẩu lấy tấm nào sẵn thì cắt tấm đó. Hệ quả không chỉ là thẩm mỹ: hai lô da khác nhau có thể khác cả độ dày và độ mềm, nên sau một thời gian dùng, các mảng còn lão hoá khác nhau, chỗ sậm chỗ bạc, chỗ mềm chỗ cứng.
Ngay trong một tấm da, vùng lưng và vùng bụng con vật có cấu trúc khác nhau nên ăn màu khác nhau: vùng bụng thớ thưa hơn, thường nhạt hoặc loang hơn. Người cắt có kinh nghiệm dành vùng đẹp nhất cho mặt trước, nắp, quai; vùng kém hơn cho hông, đáy, miếng gia cố. Nếu thấy mặt trước loang trong khi đáy lại đều màu, đó là dấu hiệu cắt không chọn vùng.
Quai và viền là những chỗ hay lệch nhất vì thường được làm riêng, có khi từ vật liệu khác hẳn (giả da, da ép) nhuộm cho gần màu với thân. Dưới ánh sáng ban ngày, quai lệch tông hoặc bóng khác hẳn thân là điều bạn nên hỏi: quai làm bằng chất liệu gì.
Lệch màu tự nhiên và lệch màu do làm ẩu
Da không phủ, da thuộc thực vật, da sáp. Chênh màu nhẹ, chuyển dần, có vân và vết tự nhiên là đặc tính của loại da này. Nhiều người còn coi đó là vẻ đẹp riêng. Theo thời gian, màu sẽ sậm dần và đều hơn ở những chỗ hay cầm nắm.
Da phủ màu, da dập vân, giả da. Lớp phủ che gần hết khác biệt tự nhiên, nên các mảng phải đồng nhất. Lệch tông rõ giữa thân và hông, hoặc giữa hai mặt túi, là dấu hiệu vật liệu không cùng lô hoặc không cùng loại.
Ranh giới rõ ràng giữa hai mảng. Lệch màu tự nhiên chuyển dần trong một mảng. Lệch màu do khác lô thì dừng đột ngột ở đường may: mảng này một tông, mảng bên cạnh tông khác. Đây là cách phân biệt nhanh nhất. Lật túi dưới ánh sáng ban ngày và nhìn dọc theo đường may giữa thân và hông là thấy ngay.
Chỗ sửa màu, dặm màu. Màu dày hơn, bóng khác, có vệt cọ hoặc phun ở một vùng nhỏ thường là dấu hiệu dặm màu che vết xước hoặc lỗi da. Gặp ở túi mới thì nên hỏi; ở túi cũ thì đó là thông tin về tình trạng và lịch sử sửa chữa.
Màu chỉ, màu sơn cạnh và màu phần cứng
Màu của túi không chỉ là màu da. Chỉ may, sơn cạnh, lót và phần cứng kim loại cùng tạo nên phối màu, và ở túi làm kỹ, các thành phần này được chọn có chủ ý. Chỉ có thể cùng tông với da để chìm đi, hoặc tương phản để làm điểm nhấn; sơn cạnh có thể cùng màu da hoặc khác màu theo thiết kế. Điều quan trọng là sự nhất quán: cả chiếc túi theo một quy tắc.
Ở túi làm ẩu, bạn có thể thấy chỉ ở thân một màu, chỉ ở quai một màu hơi khác vì hết cuộn chỉ giữa chừng; sơn cạnh chỗ đậm chỗ nhạt, chỗ dày chỗ mỏng; lót không hợp tông với thân. Với túi của thương hiệu có phối màu cố định cho từng mẫu, sai màu chỉ hoặc màu sơn cạnh là một chi tiết người giám định hay xem.
Phần cứng cũng có màu: vàng bóng, vàng mờ, bạc, đồng cổ, đen mờ. Các món phần cứng trên cùng một túi phải cùng một kiểu mạ. Khoá vàng ánh đỏ đi cùng khoen vàng ánh xanh là dấu hiệu lấy phần cứng từ nhiều nguồn, hoặc túi đã được thay phần. Lưu ý lớp mạ cũng mòn theo thời gian: món hay bị cầm nắm như đầu kéo khoá sẽ xỉn trước, nên ở túi cũ, khác tông nhẹ do mòn không đồng nghĩa với thay phần. Điều cần xem là kiểu mạ gốc có giống nhau ở những chỗ ít bị chạm tới hay không.
Màu "lạ": khi một mẫu túi xuất hiện ở màu không có trong bảng màu
Các thương hiệu thường phát hành mỗi mẫu túi theo một bảng màu xác định, có màu thường trực và màu theo mùa, và nhiều mẫu chỉ được làm với một số tổ hợp chất liệu, màu da, màu phần cứng nhất định. Người làm hàng giả không bị ràng buộc bởi bảng màu đó, nên có khi tung ra những phối màu chưa từng tồn tại: một mẫu túi vốn chỉ có màu trung tính lại xuất hiện ở màu neon, hoặc phần cứng màu không bao giờ đi cùng chất liệu đó. Với người mua, đây là một dấu hiệu đáng hỏi lại.
Nhưng cũng cần dè dặt. Thương hiệu có thể ra màu giới hạn, màu riêng cho một thị trường, màu đặt riêng cho khách. Một màu bạn chưa thấy chưa chắc là màu không tồn tại. Khi nghi ngờ, việc tra cứu bảng màu của mẫu theo từng năm, hoặc hỏi người giám định có tư liệu, đáng tin hơn suy đoán. Một màu lạ đi kèm những dấu hiệu khác, như phom sai tỉ lệ, phần cứng khác kiểu mạ, lót không đúng tông, mới thành lý do để nghi ngờ thật sự; đứng một mình, nó chỉ là câu hỏi cần trả lời.
Với túi phổ thông không mang nhãn hiệu của ai, khái niệm màu "lạ" không áp dụng. Ở đây điều cần xem chỉ là màu thật có đúng như người bán mô tả và có đồng đều giữa các mảng hay không.
Ánh sáng cửa hàng: vì sao túi đẹp ở quầy mà khác khi về nhà
Cửa hàng túi thường dùng đèn có nhiệt độ màu ấm và độ hoàn màu được chọn để da trông óng, sâu màu. Ánh đèn chiếu từ trên xuống cũng làm nổi vân da, che bớt những chỗ lệch tông giữa các mảng. Ra ánh sáng ban ngày, cùng một chiếc túi có thể trông nhạt hơn, ngả xám hơn, và lộ ra những khác biệt màu mà ở quầy bạn không thấy.
Một mẹo đơn giản là xin mang túi ra gần cửa kính hoặc ra ngoài cửa hàng vài bước để xem dưới ánh sáng tự nhiên. Đặt túi cạnh món đồ bạn định phối, như đôi giày, chiếc áo khoác, nếu có mang theo. Người bán đàng hoàng thường không từ chối việc này, nhất là với túi giá trị lớn.
Bạn cũng nên xem túi dưới hai ba góc nghiêng khác nhau. Da phủ bóng và da dập vân phản chiếu ánh sáng khác nhau theo góc, nên hai mảng cùng màu nhưng khác lớp hoàn thiện có thể trông giống nhau khi nhìn thẳng mà lệch rõ khi nghiêng. Đây cũng là cách phát hiện quai hoặc viền làm bằng vật liệu khác thân. Nếu mua làm quà hoặc mua để phối với một bộ đồ cụ thể, hỏi trước chính sách đổi màu, vì đây là lý do đổi trả hay gặp nhất với túi.
Chụp và xem màu cho đúng khi mua online
Màu trên màn hình phụ thuộc ánh sáng lúc chụp, cài đặt máy ảnh và màn hình của bạn. Để so màu sát nhất:
- Xin người bán ảnh chụp dưới ánh sáng ban ngày gần cửa sổ, không bật đèn vàng, không bộ lọc, không chỉnh màu.
- Đề nghị đặt một tờ giấy trắng hoặc tấm vải trắng cạnh túi trong ảnh. Nếu giấy trắng trong ảnh ngả vàng hay ngả xanh, màu túi cũng lệch theo đúng chiều đó.
- Xin ảnh chụp cả hông, quai và đáy trong cùng một khung hình với mặt trước, để so các mảng với nhau dưới cùng một ánh sáng.
- Xem ảnh trên hai thiết bị khác nhau nếu có thể; màn hình điện thoại thường làm màu rực hơn thực tế.
- Khi nhận hàng, mở hộp ở chỗ có ánh sáng tự nhiên, quay video, và so lại với ảnh đã nhận.
Màu lệch nhẹ giữa ảnh và hàng thật là chuyện thường gặp, nhiều người bán ghi rõ điều này. Nhưng nếu ảnh có tờ giấy trắng chuẩn mà túi nhận về khác tông hẳn, hoặc các mảng lệch nhau trong khi ảnh cho thấy đồng nhất, bạn có căn cứ để trao đổi lại.
Màu thay đổi theo thời gian: phai, sậm và loang
Màu túi lúc mới không giữ nguyên mãi. Da không phủ và da thuộc thực vật sậm dần dưới ánh nắng và dầu từ tay, đặc biệt ở quai và mép. Da phủ màu ít đổi màu hơn nhưng có thể bạc ở góc do cọ xát, để lộ màu da bên dưới. Giả da thường giữ màu tốt cho tới khi lớp nhựa bắt đầu nứt hoặc bong.
Túi màu sáng, như kem, trắng, pastel, dễ ám màu từ quần jean, áo khoác sẫm màu hoặc ghế xe. Vết ám này khó tẩy, nhất là trên da không phủ. Đây không phải lỗi của túi nhưng là điều nên cân nhắc khi chọn màu cho người hay mặc jean hoặc đi xe máy.
Khi mua túi cũ, sự thay đổi màu giúp bạn đọc lịch sử sử dụng: quai sậm đều là dấu hiệu dùng thường xuyên; một vùng màu tươi hơn hẳn xung quanh có thể là chỗ đã dặm màu; toàn thân đều màu bất thường so với tuổi túi có thể là túi đã được nhuộm lại. Không cái nào trong số này là xấu, miễn là người bán nói thật. Muốn giữ màu lâu, tránh để túi dưới nắng trực tiếp như trên taplô ô tô hay giỏ xe máy, cất trong túi vải thoáng thay vì túi nilon kín, và lau nhẹ bằng khăn ẩm rồi để khô tự nhiên sau những ngày đi mưa hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Câu hỏi thường gặp
Túi da thật có màu không đều có phải hàng lỗi không?
Với da không phủ, da thuộc thực vật hay da sáp, màu chênh nhẹ và chuyển dần là đặc tính tự nhiên, không phải lỗi. Với da phủ màu hay giả da, các mảng phải đồng nhất; lệch rõ giữa hai mảng có ranh giới ở đường may là dấu hiệu vật liệu khác lô.
Vì sao quai túi thường khác màu thân túi?
Quai hay được cắt riêng, có khi từ tấm da khác lô hoặc vật liệu khác nhuộm cho gần màu. Ngoài ra quai tiếp xúc tay nhiều nên sậm nhanh hơn thân theo thời gian. Ở túi mới, quai lệch tông rõ thì nên hỏi người bán chất liệu quai.
Có nên mua túi màu sáng ở khí hậu Việt Nam?
Túi màu sáng dễ ám màu từ quần áo và bám bụi khi đi xe máy, cần lau thường xuyên hơn. Nếu bạn thích màu sáng, chọn da phủ màu hoặc giả da có lớp phủ chống bám, tránh da không phủ, và để ý trang phục sẫm màu cọ vào túi.
Túi đã nhuộm lại có nhận ra được không?
Thường có dấu hiệu: màu dày, bóng khác thường, vân da bị lấp bớt, màu thấm vào chỉ may hoặc đọng ở mép, lót và mặt trong khác tông với ngoài. Túi nhuộm lại không có gì sai nếu được nói rõ, nhưng giá trị và độ bền lớp màu có thể khác túi nguyên bản.
Màu túi trên ảnh khác hàng thật có được đổi trả không?
Tuỳ chính sách của người bán và sàn. Nhiều người bán ghi rõ màu có thể chênh do ánh sáng. Nếu chênh lệch lớn, đặc biệt khi ảnh có vật đối chiếu màu trắng mà hàng vẫn khác hẳn, bạn có thể yêu cầu đổi trả kèm video mở hàng làm căn cứ.
Phần cứng khác tông màu với nhau có đáng lo không?
Ở túi làm kỹ, các món phần cứng trên cùng một túi dùng cùng một kiểu mạ. Khác tông rõ, như vàng ánh đỏ cạnh vàng ánh xanh, có thể do lấy phần cứng từ nhiều nguồn hoặc túi đã được thay phần. Nên hỏi người bán và xem kỹ khắc chữ trên từng món.