Lỗi hay gặp nhất với túi tiệc bằng nhung, satin hay đính cườm là cất chúng như túi da: nhét chung ngăn, đè lên nhau, treo móc. Sau vài tháng, nhung hằn vệt không chải lại được, satin bị kéo sợi thành vệt bóng, hạt cườm rụng thành chuỗi vì một sợi chỉ đứt. Những chất liệu này không hỏng vì dùng nhiều, mà hỏng vì cất sai và vì vài chi tiết làm ẩu khó nhìn thấy khi mua.
Bài này đi qua từng chất liệu: chỗ yếu nằm ở đâu, kiểm gì ở quầy để chọn chiếc túi bền, và cách cất giữa hai bữa tiệc để chiếc túi dùng vài lần mỗi năm vẫn giữ được vẻ như mới.
Nhung: tuyết lông là vẻ đẹp và cũng là điểm yếu
Nhung là vải có một lớp sợi ngắn dựng đứng trên nền dệt, gọi là tuyết. Ánh sáng phản chiếu khác nhau tuỳ hướng tuyết nằm, tạo nên vẻ sâu màu, mềm mượt đặc trưng. Nhung làm túi có thể dệt từ bông, tơ tằm, viscose hoặc polyester; nhung polyester bền, giữ màu tốt và rẻ hơn, nhung tơ hoặc viscose mềm rủ, bóng sâu nhưng mỏng manh hơn nhiều.
Chính lớp tuyết dựng đứng làm nhung dễ hằn. Bị đè lâu, tuyết nằm rạp theo vệt và giữ vết; gặp ẩm hoặc mồ hôi tay, tuyết bết lại; bị cọ xát, tuyết mòn để lộ nền vải bóng hơn. Một chiếc clutch nhung để trong ngăn tủ dưới hai chiếc túi khác sau một mùa có thể in nguyên hình quai túi bên trên. Nhung polyester thường hồi phục tuyết dễ hơn nhung tơ, viscose.
Với túi, nhung thường được dán hoặc may bọc lên một khung, một tấm dựng. Chỗ yếu là các góc và mép, nơi vải bị kéo căng qua cạnh cứng: tuyết ở đó mòn trước và nền vải có thể sờn rách. Một chiếc túi nhung tốt có góc bo tròn vừa phải, vải bọc không căng như trống, và có viền da hoặc vải bền ở mép đáy để đỡ lớp nhung khỏi mài khi đặt xuống bàn.
Nhung cũng hút bụi và lông vụn. Áo len, khăn lông, lông thú cưng bám lên mặt túi rất khó phủi bằng tay; một chiếc chổi lông mềm hoặc con lăn dính bụi dùng nhẹ tay là thứ nên có trong ngăn kéo đựng túi nhung.
Satin: bóng mịn nhưng sợ móc và sợ nước
Satin không phải tên sợi mà là kiểu dệt: sợi được để nổi dài trên mặt vải, ít điểm đan chéo, nên mặt vải phẳng bóng như gương. Satin có thể dệt từ tơ tằm, polyester, acetate. Sợi nổi dài là nguồn của vẻ bóng, cũng là nguồn của điểm yếu lớn nhất: một chiếc nhẫn có chấu, một móng tay sắc, khoá kim loại của túi bên cạnh có thể móc một sợi và kéo nó ra thành vòng, để lại vệt sợi rút làm nhăn cả một đường trên mặt vải.
Satin cũng rất dễ để lại vết nước. Một giọt nước, một giọt đồ uống rơi lên satin tơ hoặc acetate khi khô thường để lại vòng viền, vì nước làm sợi trương và đổi độ bóng ở mép giọt. Satin polyester chịu nước tốt hơn nhưng vẫn có thể loang với nước có đường, cồn. Đi tiệc ngoài trời, gặp mưa phùn hay ly nước đổ trên bàn là những tình huống satin dễ “dính” nhất.
Khi chọn túi satin, nhìn kỹ mặt vải dưới ánh sáng xiên: không có sợi kéo, không có vệt nhăn đã là lỗi sẵn. Sờ mép và góc: satin bọc khung phải phẳng, không có bọt khí, không có vệt keo thấm lên mặt vải, vì keo thấm sẽ ố vàng dần. Satin màu trắng ngà, màu kem dễ lộ mọi vết, kể cả vết tay; nếu dùng thường xuyên, màu sậm như đen, xanh đêm, đỏ rượu giấu vết tốt hơn.
Ba nhóm chất liệu túi tiệc và điểm yếu của từng nhóm
Bảng dưới gom điểm yếu thường gặp, để khi chọn biết cần nhìn vào đâu và khi cất biết cần tránh gì:
| Chất liệu | Hỏng thường gặp | Nguyên nhân chính | Cách tránh |
|---|---|---|---|
| Nhung | Hằn vệt, bết tuyết, mòn góc | Đè lâu, ẩm, cọ xát | Cất riêng, không đè, chải nhẹ |
| Satin | Kéo sợi, vết nước, ố keo | Vật sắc, nước, keo kém | Tránh nhẫn chấu, lau khô ngay |
| Đính cườm, hạt | Rụng hạt, đứt chuỗi | Chỉ đứt, keo bong | Kiểm chỉ, không treo, không kéo |
| Sequin | Bong lớp màu, cong, rụng | Cồn, nhiệt, cọ xát | Xịt nước hoa trước khi cầm túi |
| Ánh kim, lamé | Xỉn, tróc nhũ | Mồ hôi, cọ xát | Lau khô, cất trong túi vải |
Điểm chung của cả nhóm: chúng được làm để đẹp trong vài giờ dưới ánh đèn, không phải để chịu mưa nắng, xe máy hay ngăn kéo chật. Đối xử với chúng như đồ trang sức hơn là như túi đựng đồ thì dùng được nhiều năm.
Kiểm túi đính cườm, sequin trước khi mua
Túi đính hạt đẹp nhất lúc mới bày; độ bền nằm ở phía sau lớp hạt. Cầm túi lên và làm lần lượt:
- Lật lót, xem mặt trong. Nếu lót tháo được hoặc có đường mở, xem các hạt được may từng hạt hay may chuỗi dài. May chuỗi dài một sợi chỉ chạy qua hàng chục hạt: đứt một chỗ là tuột cả chuỗi.
- Vuốt nhẹ bằng lòng bàn tay. Hạt lỏng sẽ lắc, xoay hoặc kêu lạo xạo. Một vài hạt lỏng ở mép là chuyện thường; cả mảng lỏng là dấu hiệu chỉ quá căng hoặc đã yếu.
- Tìm vệt keo. Nhiều túi giá thấp dán hạt bằng keo thay vì may. Hạt dán thường có viền keo bóng quanh chân, cạy nhẹ bằng móng tay thấy bong. Keo gặp nóng, gặp nước hoặc theo thời gian sẽ giòn và nhả hạt.
- Xem mép và góc. Hạt ở góc, mép đáy chịu va chạm khi đặt túi xuống; nên có viền vải hoặc viền kim loại bảo vệ.
- Kiểm sequin dưới đèn sáng. Sequin nhựa có lớp màu phủ; xem có chỗ đã tróc màu, lộ nền trong hoặc trắng không. Sequin cong vênh lúc mới bày thường do kho nóng.
- Cân trên tay. Túi đính hạt thuỷ tinh nặng hơn hẳn túi đính hạt nhựa. Túi nặng thì quai, dây xích và khoá phải chắc tương xứng.
Một vài hạt dự phòng đi kèm trong túi nhỏ là dấu hiệu tốt: người làm tính đến chuyện sửa. Nếu không có, khi mua có thể hỏi xin thêm vài hạt cùng loại để dành.
Dùng túi tiệc trong buổi tối mà không làm hỏng nó
Xịt nước hoa trước, cầm túi sau. Cồn trong nước hoa, keo xịt tóc làm bong lớp màu của sequin, làm loang satin và bết tuyết nhung. Xịt xong đợi khô rồi mới cầm túi lên.
Tháo nhẫn chấu khi cầm satin. Nếu đeo nhẫn có chấu, cầm túi satin bằng tay kia hoặc cầm phía có viền. Một sợi bị móc là vệt kéo khó sửa.
Không đặt túi lên bàn ướt. Bàn tiệc hay có vệt nước ly, đá chảy. Đặt túi lên đùi, lên ghế hoặc lên một khăn ăn gấp.
Không nhồi đầy. Túi tiệc nhỏ nhồi điện thoại cỡ lớn, ví, son, chìa khoá sẽ căng vải, kéo căng chỉ hạt và làm khoá khung bung. Mang đủ thứ cần cho vài giờ.
Son và phấn để trong túi riêng. Son chảy, phấn vỡ bên trong lót sáng màu rất khó làm sạch, và dầu từ son có thể thấm ra mặt satin mỏng.
Cất túi nhung, satin, đính hạt giữa hai bữa tiệc
Ngay sau khi dùng, dốc hết đồ ra, phủi bụi bên trong. Túi nhung chải nhẹ theo chiều tuyết bằng chổi lông mềm; túi satin lau nhẹ bằng khăn khô mềm, không chà. Túi đính hạt vuốt kiểm xem có hạt nào lỏng; phát hiện sớm thì chỉ cần khâu chặn vài mũi, để lâu là mất cả chuỗi.
Nhồi nhẹ bằng giấy lụa trắng không in cho túi giữ dáng, rồi đặt từng chiếc trong túi vải cotton hoặc bọc giấy lụa. Cất nằm ngang hoặc dựng đứng trong một ngăn riêng, không chồng lên nhau, không để vật gì đè lên túi nhung. Túi đính hạt nặng không treo bằng quai mảnh hoặc dây xích, vì sức nặng kéo giãn chỗ nối và làm chỉ hạt ở vùng quanh quai căng mãi.
Mùa nồm, ngăn cất túi tiệc cần khô ráo. Nhung bết và có mùi ẩm, satin acetate có thể đốm, keo dán hạt yếu đi khi ẩm kéo dài. Một gói hút ẩm trong ngăn kéo, kiểm tra vài tuần một lần trong mùa ẩm là đủ. Tránh túi nylon kín, vì nó giữ ẩm bên trong.
Khi muốn khôi phục tuyết nhung đã hằn nhẹ, cách thường dùng là để hơi nước ấm đi qua từ mặt trái hoặc từ khoảng cách xa, rồi chải nhẹ khi tuyết còn ấm. Không là ủi trực tiếp lên mặt nhung. Với nhung tơ, viscose hay túi có keo nhiều, nên hỏi thợ trước, vì hơi nóng có thể làm bong keo bọc khung.
Khi nào mang đi sửa và sửa được gì
Túi tiệc hỏng thường sửa được nhiều hơn người ta nghĩ, nếu mang đi sớm:
- Rụng một vài hạt, đứt một đoạn chỉ ngắn: khâu lại bằng chỉ nylon trong hoặc chỉ cùng màu, chặn nút ở mặt trong. Có thể tự làm nếu có hạt dự phòng và kim nhỏ.
- Đứt chuỗi dài, mất nhiều hạt: cần thợ có kinh nghiệm đính hạt, và cần tìm hạt cùng cỡ, cùng màu; hạt thay thường khó khớp hoàn toàn.
- Satin bị kéo sợi: vệt kéo nhỏ có thể dùng kim luồn sợi ra mặt trái, vuốt phẳng; vệt dài, vải đã nhăn thì khó về hẳn.
- Nhung mòn góc, rách mép: có thể bọc lại góc bằng viền da hoặc vải, hoặc thay mảnh nhung nếu tìm được vải cùng màu.
- Khoá khung lỏng, bung: thợ siết lại khung hoặc dán lại vải vào rãnh khung.
- Keo bong ở mép bọc: dán lại bằng keo phù hợp với vải, không để keo thấm ra mặt.
Muốn tìm thợ nhận khâu lại hạt cườm, bọc lại góc túi nhung hay sửa khung túi tiệc, có thể tra danh bạ xưởng và cửa hàng túi xách, đồ da theo tỉnh của trang, rồi gửi ảnh chụp rõ chỗ hỏng để hỏi họ có làm loại việc này không trước khi mang túi đến.
Túi ánh kim, vải nhũ lamé: lớp kim loại mỏng sợ gì
Túi ánh kim có hai kiểu làm chính. Kiểu thứ nhất là vải dệt có sợi nhũ, tức sợi màng polyester được phủ một lớp kim loại mỏng hoặc phủ màu ánh kim, rồi dệt xen với sợi thường; vải lamé là ví dụ quen thuộc. Kiểu thứ hai là da hoặc giả da được phủ một lớp màng ánh kim lên bề mặt. Cả hai đều đẹp nhờ một lớp rất mỏng nằm trên cùng, nên mọi thứ làm mòn lớp đó đều làm túi xỉn đi.
Mồ hôi tay có muối và axit nhẹ, dần làm lớp ánh kim mờ ở chỗ cầm. Cọ xát với khoá kim loại, chìa khoá hay mép bàn làm tróc nhũ thành vệt. Sợi nhũ cứng hơn sợi thường nên gập mạnh dễ gãy, để lại đường trắng ở nếp. Khi chọn, nhìn kỹ các góc và mép nắp dưới đèn: chỗ đã lộ nền là chỗ sẽ tróc tiếp. Khi dùng, cầm vào phần quai hoặc viền thay vì bóp mặt túi, lau khô bằng khăn mềm sau buổi tiệc và cất trong túi vải riêng, không để cọ vào túi khác.
Câu hỏi thường gặp
Túi nhung có dùng được vào mùa hè không?
Được, nhất là cho tiệc tối trong phòng máy lạnh. Ngoài trời nóng ẩm, tay ra mồ hôi có thể làm tuyết nhung bết ở chỗ cầm. Nhung polyester chịu được hơn nhung tơ. Nếu dùng nhiều trong mùa hè, chọn màu sậm và nhớ chải lại tuyết sau mỗi lần dùng.
Có giặt túi satin bị bẩn được không?
Không nên giặt, vì túi satin thường có khung, tấm dựng và keo bên trong; nước làm bong keo, vênh dựng và loang vải. Vết bẩn nhỏ chấm nhẹ bằng khăn hơi ẩm ở mép trước. Vết lớn hoặc vết đồ uống nên mang đến nơi làm sạch đồ vải cao cấp hoặc thợ túi.
Hạt cườm thuỷ tinh hay hạt nhựa bền hơn?
Hạt thuỷ tinh giữ màu và độ bóng lâu hơn, không bị trầy mờ nhanh như hạt nhựa, nhưng nặng và có thể vỡ khi va mạnh. Hạt nhựa nhẹ, rẻ, ít vỡ, nhưng có thể bạc màu và xước. Độ bền của túi phụ thuộc cách đính nhiều hơn loại hạt.
Sequin bị bong màu có sơn lại được không?
Rất khó sơn lại từng sequin cho đều. Cách thực tế là thay những sequin hỏng bằng sequin mới cùng cỡ, cùng màu, khâu từng chiếc. Phòng ngừa quan trọng hơn: tránh cồn, nước hoa, nhiệt và cọ xát mạnh lên mặt sequin.
Có nên treo túi đính hạt lên móc cho khỏi đè?
Không nên treo bằng quai hoặc dây xích, vì trọng lượng hạt kéo căng chỗ nối và các chuỗi chỉ quanh quai. Đặt nằm hoặc dựng đứng trong ngăn riêng, có túi vải bọc, là cách cất tốt hơn. Túi rất nhẹ thì treo ngắn ngày không sao.
Túi nhung bị hằn vệt lâu ngày có hết không?
Vệt hằn nhẹ, mới thường hồi phục được bằng hơi nước ấm từ xa rồi chải theo chiều tuyết. Vệt hằn sâu, để nhiều tháng, nhất là trên nhung tơ hoặc viscose, có thể chỉ mờ bớt. Cất riêng, không đè ngay từ đầu là cách duy nhất chắc chắn.