Muốn khử mùi túi xách, trước hết phải biết mùi nằm ở đâu: trong lớp lót vải, trong chính tấm da, hay chỉ bám ở bề mặt. Mùi ẩm và mùi đồ ăn thường nằm ở lót, xử lý được bằng làm sạch lót, thông gió và chất hút mùi đặt trong túi. Mùi keo, mùi hoá chất của túi mới thường tự giảm dần sau vài tuần để thoáng. Mùi thuốc lá ám vào da thì lâu đi nhất, cần thời gian và đôi khi cần thợ làm sạch sâu.
Cách xử lý chung là làm sạch nguồn mùi trước, rồi mới hút mùi; xịt nước hoa hay tinh dầu vào túi chỉ che mùi trong vài giờ và có thể để lại vết dầu trên lót và da. Bài này đi qua từng loại mùi hay gặp và những việc nên tránh.
Đọc mùi để biết nguồn
Mỗi mùi gợi ý một nguyên nhân và một chỗ cần kiểm:
| Mùi | Thường do | Kiểm ở đâu | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Ẩm, hăng, mùi "nhà kho" | Hơi ẩm đọng lâu, túi cất kín mùa nồm, có thể là mốc bắt đầu | Góc đáy, đường may lót, mặt sau tấm độn | Làm khô, thông gió, kiểm mốc |
| Hắc, như dung môi, keo | Keo dán, sơn cạnh, chất hoàn thiện của túi mới | Mép túi, chỗ dán lót | Để thoáng, chờ bay hết |
| Khói thuốc | Túi để trong phòng, xe có người hút thuốc | Cả mặt da và lót | Thông gió dài ngày, chất hút mùi, làm sạch lót |
| Chua, ôi, tanh | Đồ ăn, sữa, nước canh đổ vào lót | Đáy lót, các ngăn nhỏ | Làm sạch vết đổ, khử mùi lót |
| Mùi mồ hôi | Quai, mặt túi áp người khi đi nắng | Quai, mặt sau túi | Lau sạch theo chất liệu |
| Mùi nhựa nồng, ngày càng nặng | Giả da hoặc lót phủ nhựa bắt đầu xuống cấp | Lót phủ nhựa, mặt giả da | Thường phải thay lót; giả da khó cứu |
Mùi nhựa tăng dần theo thời gian, kèm bề mặt nhớp dính, là dấu hiệu lớp nhựa đang phân huỷ, không phải mùi bám. Khử mùi không giải quyết được trường hợp này.
Quy trình khử mùi chung cho mọi loại túi
Làm theo thứ tự này trước khi thử bất kỳ mẹo riêng nào:
- Lấy hết đồ ra, mở toàn bộ khoá và ngăn. Bỏ rác, giấy hoá đơn, vỏ kẹo, khăn giấy cũ: chúng hút ẩm và giữ mùi.
- Lộn lót ra nếu được; dùng bàn chải mềm và máy hút bụi lấy hết vụn bẩn ở đáy và góc lót.
- Lau lót bằng khăn ẩm có một chút xà phòng dịu, rồi lau lại bằng khăn ẩm nước sạch. Lót vải rời thì giặt tay nhẹ. Không làm ướt đẫm tấm độn bên dưới.
- Để túi mở miệng ở chỗ thoáng gió, có bóng râm, một đến vài ngày. Gió lưu thông là cách khử mùi rẻ và an toàn nhất.
- Khi túi đã khô hoàn toàn, đặt chất hút mùi vào lòng túi (xem phần dưới), đóng nhẹ miệng túi, để vài ngày rồi kiểm.
- Nếu còn mùi, lặp lại thông gió và hút mùi. Mùi không giảm sau hai ba lượt thì nguồn mùi nằm sâu trong da hoặc tấm độn.
Không phơi túi da ra nắng trực tiếp để "khử mùi". Nắng có diệt bớt vi sinh vật ở bề mặt, nhưng cùng lúc làm phai màu, khô da và mềm keo. Bóng râm có gió đủ hiệu quả cho phần lớn trường hợp.
Chất hút mùi: dùng gì, đặt thế nào
Bột baking soda. Hút và trung hoà một phần mùi chua. Cho vào một túi vải mỏng hoặc chiếc tất sạch buộc kín, đặt vào lòng túi. Không rắc bột trực tiếp lên lót hay da: bột mịn lọt vào đường may, để lại vệt trắng và khó chải sạch.
Than hoạt tính. Bề mặt xốp hút được nhiều loại mùi, kể cả mùi khói. Dùng loại đóng sẵn trong túi vải; có thể phơi nắng túi than để dùng lại. Than hở dễ làm bẩn lót sáng màu.
Gói hút ẩm silica gel. Không khử mùi trực tiếp nhưng giữ túi khô, ngăn mùi ẩm quay lại. Dùng loại gói giấy hoặc vải, không để gói bị rách.
Bã cà phê khô. Hút được mùi nhưng tự nó có mùi cà phê, và bã còn ẩm có thể bị mốc. Nếu dùng, phải sấy thật khô và đóng trong túi vải kín; không hợp túi lót sáng màu.
Giấy trắng không in. Nhồi giấy trắng vào túi vừa giữ dáng vừa hút bớt ẩm; thay giấy vài ngày một lần. Tránh giấy báo vì mực in dây màu và có mùi riêng.
Mùi keo, mùi hoá chất của túi mới
Túi mới thường có mùi từ keo dán (dán lót, dán mép, dán tấm độn), sơn cạnh, chất hoàn thiện bề mặt và cả từ quá trình thuộc da. Mùi da thuộc thật thường dịu, hơi ngai ngái; mùi hắc, nồng như dung môi chủ yếu đến từ keo và lớp phủ. Phần lớn các chất bay hơi này giảm dần khi túi được để thoáng.
Cách làm đơn giản: bỏ hết giấy nhồi và túi nilon đi kèm, mở miệng túi, để ở nơi thoáng gió trong vài ngày tới vài tuần, kết hợp một túi than hoạt tính trong lòng túi. Không cất túi mới trong tủ đóng kín ngay từ đầu.
Nếu mùi rất nồng, làm cay mắt, nhức đầu, hoặc vẫn nặng sau nhiều tuần để thoáng, đó là dấu hiệu nên hỏi lại người bán về chất liệu và quyền đổi trả, nhất là khi túi dùng cho trẻ nhỏ hoặc người nhạy cảm. Mùi của túi mới cũng là một trong những điểm để đánh giá chất lượng khi chọn mua.
Mùi thuốc lá và mùi đồ ăn: hai ca khó nhất
Khói thuốc gồm các hạt rất nhỏ và hợp chất bám dính, len vào sợi vải lót và các lỗ chân lông của da. Mùi này không đi ngay sau một lần lau. Cần thông gió nhiều ngày, đặt than hoạt tính liên tục trong túi, làm sạch lót, lau mặt da bằng dung dịch làm sạch da dịu nhẹ hợp loại da rồi dưỡng lại. Với túi da trơn chưa phủ, mùi có thể còn phảng phất rất lâu. Không dùng máy tạo ozone tại nhà cho túi: ozone nồng độ cao có thể làm khô, giòn da, cao su, chỉ và không an toàn cho người hít phải.
Đồ ăn, sữa, nước canh đổ là ca phải xử lý nhanh nhất vì chất đạm và đường bị vi khuẩn phân huỷ, mùi chua tăng theo từng giờ. Thấm hết chất lỏng, lau lót bằng nước xà phòng dịu, lau lại bằng nước sạch, rồi làm khô thật nhanh bằng khăn khô và gió. Nếu chất lỏng đã ngấm qua lót xuống tấm độn hoặc mặt sau da, mùi có thể quay lại mỗi khi trời ẩm; khi đó cách triệt để là nhờ thợ mở lót, làm sạch, thay phần độn bị ngấm.
Một ca hay gặp khác là mỹ phẩm đổ trong túi: nước hoa, kem nền, nước tẩy trang. Mùi nước hoa đổ ra thường rất nồng lúc đầu rồi giảm dần; vấn đề lớn hơn là cồn và dầu trong nước hoa có thể làm bạc màu, loang vết trên da và lót. Thấm ngay, không chà, lau lót bằng nước xà phòng dịu rồi để thoáng. Nếu nước hoa đã chảy ra mặt da và để lại vệt bạc màu, đó là chuyện sửa màu, không còn là chuyện mùi.
Phòng ngừa cho túi đi chợ, túi mẹ bỉm: đựng đồ ăn, bình sữa, hộp cơm trong túi nhỏ chống thấm riêng; lau lót hằng tuần; không để đồ ăn qua đêm trong túi.
Khử mùi theo chất liệu túi
Túi vải canvas, nylon, polyester. Dễ nhất vì phần lớn giặt được. Mùi ẩm, mùi mồ hôi thường hết sau một lần giặt tay với xà phòng dịu và phơi khô kỹ trong râm. Túi có lớp phủ chống thấm mặt trong thì giặt nhẹ, không vò mạnh để lớp phủ không bong; lớp phủ đã bong, bở thì chính nó là nguồn mùi và nên được lau sạch phần bở.
Túi cói, mây, lục bình, len móc. Sợi tự nhiên hút ẩm mạnh nên mùi ẩm hay quay lại. Thông gió dài ngày, đặt gói hút ẩm trong lòng túi, cất túi ở nơi khô, không bọc kín trong túi nilon. Sợi đã có đốm mốc đen thì khử mùi không đủ; phải làm sạch mốc hoặc chấp nhận bỏ túi nếu mốc ăn sâu.
Túi da lộn, nubuck. Bề mặt xốp giữ mùi khói và mùi đồ ăn lâu hơn da trơn. Không lau ướt cả mảng; chải khô, thông gió, dùng than hoạt tính trong túi. Có những dung dịch làm sạch chuyên cho da lộn, nhưng nên thử ở chỗ khuất vì dễ để lại vệt loang.
Túi giả da. Mùi bám ở bề mặt thường lau đi được bằng khăn ẩm có chút xà phòng dịu. Mùi nhựa phát ra từ chính vật liệu thì không khử được; nếu chỉ là lót phủ nhựa xuống cấp, thay lót vải là cách giải quyết.
Túi có ngăn đựng giày, đồ tập. Lau và để khô ngăn này sau mỗi lần dùng; dùng túi nhỏ đựng giày riêng. Một nắm baking soda trong túi vải đặt ở ngăn giày qua đêm giúp giảm mùi, nhưng không thay được việc làm khô.
Những cách khử mùi nên tránh
Xịt nước hoa, tinh dầu, xịt thơm phòng vào túi. Chỉ che mùi tạm thời; dầu và cồn có thể làm loang vết trên lót và da, phần dầu còn giữ bụi bẩn làm mùi nặng hơn về sau.
Lau lót và da bằng giấm đậm đặc hay cồn. Giấm pha loãng có thể giúp với lót vải, nhưng axit làm hại da thuộc và để mùi giấm riêng; cồn làm khô và bạc màu da. Nếu dùng giấm cho lót, pha thật loãng, thử chỗ khuất và tránh xa mặt da.
Cho túi da vào tủ đông. Mẹo này lan truyền với lý do lạnh làm chết vi khuẩn gây mùi, nhưng hiệu quả không rõ, trong khi lấy ra ngoài, hơi nước ngưng tụ trên túi lạnh có thể để lại vết ẩm.
Phơi nắng gắt, sấy nóng. Làm phai màu, khô da, mềm keo; với giả da còn đẩy nhanh quá trình bong tróc.
Nếu đã làm đủ các bước mà mùi mốc vẫn còn, kiểm kỹ xem có mốc ở góc đáy, đường may hay mặt sau tấm độn không. Mùi mốc chỉ hết khi mốc được xử lý tận gốc và túi được giữ khô. Với túi cất lâu trong tủ, nên mở ra cho thoáng vài tuần một lần vào mùa nồm, thay gói hút ẩm và lau tủ, vì mùi ẩm quay lại nhanh hơn người ta nghĩ khi túi nằm im trong góc kín.
Câu hỏi thường gặp
Túi da mới có mùi hắc bao lâu thì hết?
Tuỳ lượng keo, loại lớp phủ và cách bảo quản. Phần lớn túi giảm mùi rõ sau vài ngày tới vài tuần nếu được để thoáng, bỏ túi nilon và giấy nhồi đi kèm. Túi vẫn nồng nặc sau thời gian dài, gây khó chịu khi đeo, nên hỏi lại người bán về chất liệu và quyền đổi trả.
Có nên giặt cả túi da để hết mùi không?
Không. Ngâm hay giặt túi da làm da co, cứng, loang màu và có thể làm bong keo, phồng tấm độn. Mùi ở lót thì làm sạch lót; mùi trong da thì thông gió, hút mùi, lau và dưỡng bề mặt. Trường hợp nặng nên nhờ thợ có kinh nghiệm làm sạch đồ da.
Túi giả da có mùi nhựa ngày càng nặng là sao?
Thường là lớp nhựa PU của mặt túi hoặc của lót đang xuống cấp do thời gian, nhiệt và độ ẩm. Dấu hiệu đi kèm là bề mặt nhớp, dính, rồi nứt bong. Khử mùi không làm chậm được quá trình này. Lót phủ nhựa có thể thay bằng lót vải; mặt giả da đã phân huỷ thì gần như không sửa được.
Đặt baking soda trong túi bao lâu thì nên thay?
Thường vài tuần thay một lần, sớm hơn nếu túi để nơi ẩm. Khi bột vón cục hoặc không còn tác dụng thì thay. Luôn để bột trong túi vải kín để không rơi ra lót. Có thể đặt kèm một gói hút ẩm để túi khô hơn.
Lót túi có mùi nhưng không tháo ra được thì làm sạch thế nào?
Lộn phần lót ra hết mức có thể, hút bụi, rồi lau bằng khăn vắt kiệt với nước xà phòng dịu, lau lại bằng khăn ẩm nước sạch, sau đó để túi mở miệng nơi thoáng cho lót khô nhanh. Làm từng mảng nhỏ, tránh để nước ngấm xuống tấm độn hay mặt sau da.
Túi để trong tủ quần áo có viên băng phiến bị ám mùi thì làm sao?
Mùi băng phiến rất dai. Đưa túi ra nơi thoáng gió có bóng râm nhiều ngày, đặt than hoạt tính trong lòng túi và làm sạch lót. Lần sau không để túi chung ngăn với băng phiến; muốn chống côn trùng, giữ tủ khô và sạch, kiểm định kỳ là cách hợp hơn với đồ da.