Túi satchel là túi có đáy phẳng, thân đứng phom, một hoặc hai quai xách ngắn trên đỉnh, thường kèm dây đeo vai hoặc đeo chéo tháo rời; nhiều mẫu có nắp gập cài khoá hoặc miệng mở rộng với khung. Satchel là kiểu túi "nghiêm túc" nhất trong số túi thời trang hằng ngày: đặt xuống là đứng, đồ bên trong có trật tự, nhìn gọn trong môi trường công sở.
Tên gọi satchel trong tiếng Anh có gốc từ tiếng Pháp cổ và tiếng Latinh, nghĩa là túi nhỏ. Ở nước Anh, satchel từng là chiếc cặp da đeo vai của học sinh, có nắp và hai khoá cài. Ngày nay chữ satchel được dùng rộng hơn, cho cả túi xách nữ có quai xách và đáy phẳng. Vì cái tên rộng như vậy, người mua ở Việt Nam hay nhầm satchel với túi hộp, cặp công sở hay tote. Bài này tách bạch các dáng đó và chỉ ra cách chọn một chiếc satchel dùng được nhiều năm.
Từ cặp đi học tới túi xách công sở
Chiếc satchel truyền thống ở Anh là túi da dày, thân chữ nhật, có nắp gập phủ gần hết mặt trước, hai dây da cài khoá, một quai xách và một dây đeo dài. Học sinh đeo nó đi học, đựng sách vở; người đưa thư, nhân viên văn phòng dùng phiên bản lớn hơn. Đặc điểm nhận diện là sự chắc chắn: đáy phẳng, thành túi đứng, đồ bên trong không bị đè bẹp.
Một nhánh họ hàng gần là túi bác sĩ, có miệng mở rộng bằng khung kim loại, đáy rộng, quai xách trên đỉnh, được dùng từ thế kỷ 19 để mang dụng cụ khám bệnh. Khung kim loại giúp miệng túi mở rộng hết cỡ, nhìn vào thấy toàn bộ đồ bên trong.
Túi xách nữ dáng satchel hiện đại lấy cả hai nguồn: đáy phẳng, thân đứng, quai xách của túi bác sĩ, và nắp gập, khoá cài của cặp đi học. Thêm vào đó là dây đeo tháo rời để đeo vai hoặc đeo chéo khi cần rảnh tay. Kết quả là một chiếc túi vừa đủ chỉn chu để đi họp, vừa đủ linh hoạt để đi lại trong thành phố.
Satchel, túi hộp, cặp công sở và tote: phân biệt nhanh
Bốn dáng túi này đều có thân đứng và thường dùng để đi làm, nhưng khác nhau ở những điểm cầm lên là thấy:
| Tiêu chí | Satchel | Túi hộp (box bag) | Cặp công sở | Tote đáy cứng |
|---|---|---|---|---|
| Hình dáng | Chữ nhật hoặc hình thang, đáy phẳng, có độ sâu | Hình hộp vuông vức, thành rất cứng | Dẹt, dài, chiều sâu nhỏ | Chữ nhật, miệng rộng |
| Quai | Quai xách ngắn trên đỉnh, dây đeo phụ | Quai xách nhỏ, dây đeo phụ | Quai xách, có khi dây đeo | Hai quai dài đeo vai |
| Đóng miệng | Nắp gập khoá cài, khung kim loại hoặc khoá kéo | Khoá kéo vòng hoặc nắp hộp | Khoá kéo, khoá cài | Thường mở hoặc nam châm |
| Đựng gì | Đồ hằng ngày, sổ, máy tính bảng, có mẫu vừa laptop nhỏ | Ít đồ, chủ yếu trang trí | Hồ sơ, laptop | Nhiều đồ, lấy nhanh |
| Cảm giác | Chỉn chu, cổ điển | Kiểu cách, nổi bật | Nghiêm túc, chuyên nghiệp | Thoải mái, thực dụng |
Điểm phân biệt nhanh nhất giữa satchel và tote là quai: satchel chủ yếu xách tay bằng quai ngắn, đeo vai bằng dây phụ; tote có hai quai dài đeo thẳng lên vai. Giữa satchel và cặp công sở là chiều sâu đáy: cặp dẹt để đựng hồ sơ, satchel có đáy sâu hơn để đựng đồ cá nhân đủ loại.
Túi hộp thì thường nhỏ hơn và cứng hơn satchel, thiên về món phụ kiện tạo hình. Một số mẫu nằm giữa các nhóm, nên khi mua, hãy dựa vào cách bạn sẽ dùng hơn là cái tên người bán đặt.
Cấu tạo một chiếc satchel và chỗ cần soi
Quai xách trên đỉnh. Đây là bộ phận chịu toàn bộ trọng lượng khi xách tay. Quai tốt được cuộn da hoặc lót lõi bên trong, cầm tròn tay, hai đầu bắt vào thân bằng khoen kim loại hoặc tán chắc. Nắm quai xách túi đầy đồ vài phút xem có cấn lòng bàn tay không.
Đáy phẳng và chân đế. Đáy satchel thường có tấm cứng và bốn chân kim loại. Chân bắt vít hoặc tán chắc, không lung lay. Đặt túi lên mặt kính phẳng: túi đứng thẳng, không lắc là đáy được làm cân.
Thành túi giữ phom. Satchel đứng được nhờ da dày hoặc lớp gia cố giữa da mặt và lót. Ấn nhẹ hai bên thành túi: thành nên đàn hồi trở lại, không móp hằn. Thành quá cứng như nhựa thì bền dáng nhưng nặng và dễ nứt ở góc khi va đập.
Miệng túi và cách đóng. Satchel nắp gập khoá cài trông cổ điển nhưng mở chậm; nhiều mẫu giấu nam châm dưới khoá cài để mở nhanh, khoá cài chỉ để trang trí. Satchel khung kim loại mở rộng rất tiện tìm đồ, nhưng khung phải khít, bấm chắc. Satchel khoá kéo vòng là kiểu kín nhất.
Dây đeo phụ. Dây tháo rời giúp satchel đeo vai, đeo chéo. Kiểm móc, khoen như với túi đeo chéo; dây nên có khoá chỉnh độ dài.
Satchel hợp ai và hợp hoàn cảnh nào
Satchel mạnh ở sự gọn gàng và đứng dáng. Những gợi ý dưới đây giúp bạn biết đó có phải dáng túi mình cần:
- Dân văn phòng, người hay đi họp: túi đặt trên bàn họp, dưới ghế vẫn đứng gọn, miệng đóng kín; da trơn hoặc dập vân màu trung tính dùng được nhiều năm.
- Giáo viên, giảng viên, luật sư, bác sĩ: cần mang sổ, giấy tờ, kính, đồ cá nhân, muốn túi trông nghiêm túc; satchel cỡ vừa đến lớn, có ngăn phẳng cho giấy tờ.
- Người đi làm bằng xe máy: chọn satchel có dây đeo chéo chắc, vì xách tay khi lái xe là không thể; đặt túi ở chỗ để đồ phía trước khi có thể.
- Người thích phong cách cổ điển: satchel nắp gập hai khoá cài bằng da thô là lựa chọn mang tính cách rõ nét, hợp áo sơ mi, áo len, quần tây.
- Không hợp với: người cần lấy đồ liên tục trong ngày, người đi chợ, đi du lịch bụi, hoặc người muốn một chiếc túi nhẹ tối đa. Satchel có đáy, khung, phần cứng nên thường nặng hơn các dáng mềm.
Về tỉ lệ người, satchel là dáng túi có khối rõ ràng. Người dáng nhỏ nên chọn bản nhỏ đến vừa, xách tay hoặc đeo chéo dây ngắn; người cao có thể chọn bản lớn, đeo vai bằng dây phụ.
Kiểm satchel trước khi mua
Satchel đắt công làm hơn túi mềm vì có nhiều bộ phận cứng. Những bước dưới giúp bạn thấy công sức đó có thật hay không:
- Đặt túi rỗng lên mặt phẳng. Túi đứng thẳng, các cạnh thẳng, không vặn xoắn. Satchel vặn xoắn là do cắt da lệch hoặc lớp gia cố không đều.
- Bỏ đồ thật vào và xách bằng quai ngắn. Túi không nghiêng về một phía; quai không cấn tay sau một, hai phút.
- Mở đóng nắp, khoá hoặc khung mười lần. Khoá cài, nam châm, khung kim loại phải khớp ngay, không phải chỉnh.
- Nhìn bốn góc đáy và mép thành túi. Sơn cạnh đều, không lem; góc may gọn, không nhăn dúm.
- Mở hết các ngăn. Satchel thường có vách chia hai, ba khoang; xem vách có chắc, ngăn khoá kéo giữa có đủ rộng cho ví, điện thoại.
- Đeo thử bằng dây phụ. Túi có lật úp khi đeo chéo không, dây có đủ dài khi mặc áo khoác không.
Nếu định dùng satchel đựng máy tính bảng hay laptop nhỏ, mang theo máy hoặc đo trước. Nhiều satchel trông rộng nhưng lòng túi bị chia vách nên không ngăn nào vừa máy.
Giữ satchel đứng dáng và bền phần cứng
Cất đứng, nhồi nhẹ. Khi không dùng, nhồi giấy không in vào các khoang, đóng nắp hoặc khoá, đặt đứng trên kệ, không chồng vật nặng lên trên. Satchel bị đè lâu ngày có thể móp thành túi và cong nắp.
Không treo bằng quai xách. Quai xách ngắn chịu lực tốt khi xách, nhưng treo túi đầy lên móc nhiều giờ mỗi ngày làm hai điểm nối quai bị kéo, thân túi phía trên biến dạng.
Chân đế và góc đáy. Chân đế bảo vệ đáy khỏi mặt sàn ướt, bẩn. Thỉnh thoảng kiểm chân có lỏng không; chân mất một chiếc làm túi nghiêng và góc đáy chạm sàn, mòn nhanh.
Phần cứng kim loại. Khoá cài, khung, khoen trên satchel nhiều hơn túi mềm. Lau khô sau khi đi mưa, tránh để túi gần nơi ẩm lâu ngày để lớp mạ không xỉn, không lên đốm.
Da dày cũng cần dưỡng. Da dày đứng dáng dễ khô và nứt ở chỗ gập nắp nếu để lâu dưới điều hoà. Dưỡng nhẹ vài lần mỗi năm theo đúng loại da, thử ở chỗ khuất trước.
Chất liệu satchel: chọn theo độ đứng dáng và trọng lượng
Satchel cần đứng dáng nên chất liệu và lớp gia cố quan trọng hơn ở túi mềm. Bảng dưới gom những lựa chọn hay gặp:
| Chất liệu | Đứng dáng | Trọng lượng | Hợp với | Điểm cần để ý |
|---|---|---|---|---|
| Da bò dày thuộc thực vật, da thô | Rất tốt, tự đứng | Nặng | Phong cách cổ điển, dùng nhiều năm | Sẫm màu dần, sợ nước khi còn mới, cứng lúc đầu |
| Da bò trơn mỏng có gia cố | Tốt nhờ lớp gia cố | Vừa | Công sở hằng ngày | Lớp gia cố kém sẽ gãy, móp ở góc |
| Da bò dập vân hạt | Tốt | Vừa | Đi làm, đi lại nhiều | Chống xước tốt, ít lộ vết; ít có "nước da" theo thời gian |
| Giả da PU có gia cố | Tốt khi mới | Nhẹ đến vừa | Dùng theo mùa | Bong tróc ở quai xách và mép nắp sau một thời gian |
| Vải canvas dày phối da | Trung bình | Nhẹ | Đi học, đi làm thoải mái | Cần đáy cứng rời; canvas bẩn thì khó giặt vì phần da |
Với người đi xe máy và đi làm hằng ngày, da bò dập vân hạt hoặc da trơn có gia cố tốt thường là điểm cân bằng giữa đứng dáng, trọng lượng và độ bền. Da thô dày là lựa chọn của người thích một chiếc túi già đi cùng mình, chấp nhận nặng và cần thời gian để da mềm ra.
Dù chất liệu gì, hãy hỏi người bán lớp gia cố bên trong làm bằng gì. Lớp gia cố bằng bìa giấy ép rẻ tiền sẽ mềm nhũn khi gặp ẩm, trong khi lớp gia cố bằng da lạng hoặc vật liệu tổng hợp chịu ẩm giữ dáng lâu hơn nhiều trong khí hậu nồm ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Túi satchel có đựng vừa laptop không?
Một số satchel cỡ lớn vừa laptop mười ba inch, nhưng nhiều mẫu có vách ngăn chia khoang nên không ngăn nào đủ rộng. Satchel cũng thường không có lớp đệm chống sốc. Nếu mang laptop hằng ngày, nên chọn túi hoặc cặp chuyên cho laptop, hoặc đo kỹ trước khi mua.
Satchel và túi hộp khác nhau thế nào?
Túi hộp có thành rất cứng, hình khối vuông vức, thường nhỏ, thiên về phụ kiện tạo hình. Satchel có đáy phẳng, thân đứng nhưng thường mềm hơn túi hộp, có độ sâu đáy lớn hơn và đựng được đồ hằng ngày như sổ, ví, kính, máy tính bảng.
Túi satchel có nặng không?
Thường nặng hơn túi mềm cùng cỡ vì có đáy cứng, chân đế, lớp gia cố thành túi và nhiều phần cứng kim loại. Khi mua, nhấc thử túi rỗng; nếu đã thấy nặng, hãy cân nhắc bản nhỏ hơn hoặc mẫu da mềm có đáy cứng.
Satchel có hợp đi xe máy không?
Được nếu túi có dây đeo chéo chắc chắn, chỉnh được độ dài để đeo túi trước bụng. Satchel chỉ có quai xách ngắn thì không hợp khi lái hay ngồi sau xe. Nên chọn da dập vân hoặc chất liệu chịu mưa nhẹ.
Nắp satchel bị cong vểnh phải làm sao?
Nhồi giấy cho thân túi đứng, đóng nắp, đặt túi ở nơi khô thoáng với vật nặng vừa phải đè nhẹ lên nắp vài ngày. Nắp cong do da co ngót vì ẩm hoặc thiếu gia cố thì nên hỏi thợ sửa túi về việc thay lớp gia cố.
Có nên chọn satchel màu sáng cho đi làm?
Satchel màu sáng như kem, xám nhạt, nâu nhạt trông nhẹ nhàng, hợp đồ công sở mùa hè, nhưng lộ vết bẩn ở quai và góc đáy nhanh hơn. Nếu chỉ có một chiếc satchel, màu nâu, đen, xanh than, đỏ rượu dễ dùng quanh năm hơn.