Birkin là mẫu túi da hai quai cầm tay của một nhà mốt Pháp xuất thân từ nghề làm yên cương, ra mắt năm 1984. Túi có thân hình thang rộng, nắp gập phủ lên miệng nhưng không cài, giữ lại bằng hai dây da luồn qua một khoá xoay kim loại, kèm một ổ khoá nhỏ và chiếc chìa đựng trong bao da treo ở quai.
Túi khó mua không phải vì một bí mật nào cả: mỗi chiếc được làm thủ công, sản lượng hạn chế và nhà mốt phân phối chọn lọc qua cửa hàng của mình. Bài này đi vào câu chuyện ra đời, cấu tạo từng bộ phận, các cỡ và loại da thường gặp, để bạn hiểu chiếc túi chứ không chỉ biết cái tên.
Câu chuyện ra đời: một chiếc túi làm theo nhu cầu của người dùng
Theo câu chuyện chính nhà mốt và báo chí thời trang kể lại nhiều lần, năm 1984, chủ tịch nhà mốt khi ấy ngồi cạnh một nữ ca sĩ, diễn viên người Anh sống ở Pháp trên một chuyến bay. Bà than rằng không tìm được chiếc túi nào vừa đủ rộng để đựng đồ của một người mẹ trẻ hay đi lại, vừa đủ đẹp để mang theo hằng ngày. Từ cuộc trò chuyện đó, nhà mốt phác ra một chiếc túi rộng hơn các mẫu túi cầm tay sẵn có, rồi đặt tên theo bà.
Chiếc túi không ra đời từ con số không. Nó mượn dáng của một mẫu túi đựng yên cương cũ có từ cuối thế kỷ 19, loại túi cao, miệng rộng, khoá bằng dây da, mà nhà mốt từng làm cho người cưỡi ngựa mang theo yên và đồ nghề. Nói gọn, Birkin là một chiếc túi đồ nghề được thu gọn và tinh chỉnh cho đời sống thành phố.
Điều đáng để ý là câu chuyện xuất phát từ một nhu cầu rất thực tế: cần một chiếc túi đựng được nhiều. Ngày nay nhiều người coi Birkin là biểu tượng sang trọng mà quên rằng ở cỡ lớn, nó vốn là một chiếc túi làm việc, mở rộng miệng, nhét được cả hồ sơ.
Cấu tạo từng chi tiết và công dụng
Hai quai cầm tròn. Quai làm từ dải da cuộn quanh lõi, may kín, đủ cứng để giữ dáng vòng cung. Hai quai dựng đứng khi đặt túi, nên túi chủ yếu để xách tay hoặc khoác ở khuỷu tay; phần lớn phiên bản không có dây đeo vai.
Nắp gập không cài. Nắp phủ lên miệng túi, hai bên có khe để quai chui qua. Nắp không có nam châm hay khuy bấm, chỉ được giữ bởi hai dây da phía trước. Nhiều người dùng để nắp mở, gập vào trong cho tiện lấy đồ.
Hai dây da và khoá xoay. Hai dây luồn qua một tấm kim loại có chốt xoay. Xoay chốt ngang là dây không tuột ra được. Đây là kiểu khoá học từ đồ yên cương, chắc và dễ sửa.
Ổ khoá nhỏ và chìa khoá trong bao da. Một ổ khoá móc treo qua chốt, có chìa để trong một bao da nhỏ hình chuông treo ở quai. Ổ khoá có tính trang trí nhiều hơn chống trộm thật, nhưng là chi tiết nhận diện của mẫu túi.
Đinh chân và đáy phẳng. Bốn đinh kim loại dưới đáy giữ cho da không chạm mặt đất khi đặt túi xuống, một chi tiết thừa hưởng từ đồ hành lý.
Đường may yên ngựa. Các cạnh thường được khâu tay bằng hai kim trên cùng một sợi chỉ sáp, mỗi mũi chỉ đan chéo nhau, nên một mũi đứt không làm tuột cả đường. Mép da được đánh và sơn cạnh nhiều lớp để kín thớ.
Các cỡ và chất liệu thường gặp
Birkin có nhiều cỡ, đặt tên theo chiều ngang thân túi tính bằng centimet. Bảng dưới gom các cỡ phổ biến nhất và việc chúng hợp với ai. Cỡ và bảng màu có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên đây là tham khảo chung:
| Cỡ | Kích thước ngang | Đựng được gì | Hợp với |
|---|---|---|---|
| 25 | Khoảng 25 cm | Ví, điện thoại, son, chìa khoá, kính | Người nhỏ người, đi tiệc, đi gặp khách ngắn |
| 30 | Khoảng 30 cm | Thêm sổ tay, máy tính bảng nhỏ, ô gấp | Dùng hằng ngày, cỡ cân đối với đa số |
| 35 | Khoảng 35 cm | Hồ sơ, đồ cho trẻ nhỏ, áo khoác mỏng | Đi làm, người cao, cần đựng nhiều |
| 40 trở lên | Khoảng 40 cm | Đồ cho chuyến đi ngắn | Túi làm việc hoặc du lịch; khá nặng |
Về da, bản phổ biến thường dùng da bò non dập vân hạt nổi chống xước, da bò hạt to mềm hơn, hoặc da bê vân mịn cứng dáng. Ngoài ra có các phiên bản da quý và vải, nhưng đó là thế giới riêng mà người mua phổ thông hiếm khi chạm tới.
Một điều ít được nói: Birkin không nhẹ. Da dày, phần cứng kim loại, ổ khoá và quai cứng khiến túi rỗng đã có trọng lượng đáng kể. Với người hay xách tay lâu, cỡ nhỏ hơn thường dễ chịu hơn về lâu dài.
Vì sao Birkin khó mua: sản lượng, cách làm và cách phân phối
Lý do thứ nhất là cách làm. Nhà mốt cho biết mỗi chiếc túi do một thợ làm từ đầu đến cuối và đóng dấu riêng của người thợ, năm sản xuất. Việc cắt da, may tay yên ngựa, đánh cạnh, gắn phần cứng tốn nhiều giờ công, và đào tạo một thợ làm được túi này mất nhiều năm. Sản lượng vì vậy không thể tăng nhanh theo nhu cầu.
Lý do thứ hai là nguồn da. Da đủ tiêu chuẩn cho một chiếc túi lớn không vết sẹo, không loang màu chiếm một phần nhỏ trong mỗi tấm da, nhất là với túi có mặt phẳng rộng như Birkin. Da quý còn bị kiểm soát bởi các quy định quốc tế về buôn bán động vật hoang dã.
Lý do thứ ba là cách phân phối. Mẫu túi không bày bán tự do trên mạng như nhiều hàng khác, mà phân bổ qua cửa hàng của nhà mốt theo chính sách riêng, thay đổi theo thời gian và từng nước. Chính điều này tạo ra thị trường túi đã qua sử dụng sôi động và cũng là mảnh đất của hàng giả. Mua Birkin cũ hoặc qua người trung gian, cách an toàn duy nhất là chọn đơn vị giám định độc lập có uy tín và giữ đầy đủ giấy tờ giao dịch.
Birkin và Kelly: hai mẫu túi cùng nhà, khác nhau thế nào
Hai mẫu túi này hay bị nhầm vì cùng nhà mốt, cùng phần cứng khoá xoay và ổ khoá. Thực ra chúng khác nhau từ công năng:
| Tiêu chí | Birkin | Kelly |
|---|---|---|
| Quai | Hai quai tròn | Một quai trên, thường có thêm dây đeo vai |
| Nắp | Không cài, giữ bằng hai dây da | Đóng hẳn, một dây ngang và khoá xoay |
| Dáng | Thân rộng, miệng mở lớn | Hình thang gọn, cấu trúc hơn |
| Cảm giác dùng | Túi làm việc, đựng nhiều, lấy đồ nhanh | Túi chỉn chu, đựng vừa phải |
| Nguồn gốc | Túi đựng yên cương cuối thế kỷ 19 | Túi đựng thư từ, giấy tờ những năm 1930 |
Nếu bạn cần một chiếc túi làm việc rộng miệng, dáng Birkin hợp hơn. Nếu bạn cần một chiếc túi đeo được vai, đóng kín, hợp dự sự kiện, dáng Kelly hợp hơn. Nhiều túi phổ thông vay dáng của cả hai, nên bài học này áp dụng được cả khi bạn không mua đúng hai mẫu ấy.
Dùng và giữ một chiếc túi dáng Birkin trong khí hậu Việt Nam
Với túi da dáng hộp lớn, kẻ thù đầu tiên ở Việt Nam là ẩm. Mùa nồm ở miền Bắc và mùa mưa ở miền Nam làm da hút hơi nước, lót và mép keo dễ lên mốc nếu túi cất trong tủ kín. Cất túi trong túi bụi vải thoáng, nhồi giấy không axit hoặc gối nhồi để giữ phom, đặt nơi khô có lưu thông không khí, thỉnh thoảng lấy ra cho thoáng.
Kẻ thù thứ hai là cách đặt túi khi đi xe máy. Túi hai quai cứng không có dây vai, kẹp giữa người lái và người ngồi sau hoặc treo móc xe là cách nhanh nhất để móp phom, trầy góc và cong quai. Nếu hằng ngày bạn đi xe máy, dáng túi này hợp với ngày đi ô tô hoặc đi bộ hơn.
Kẻ thù thứ ba là phần cứng. Khoá xoay, ổ khoá và đinh chân bằng kim loại mạ dễ xước khi va chạm với chìa khoá, điện thoại. Nhiều người bọc ổ khoá bằng giấy mềm khi cất để nó không cấn vào da. Khi cần làm sạch, vệ sinh hay sửa, chọn thợ quen làm túi da cao cấp và hỏi kỹ họ dùng gì trên da trước khi giao túi.
Vì sao nhiều kiểu túi phổ thông vay dáng Birkin
Dáng hình thang hai quai, nắp gập, dây khoá trước là một kiểu dáng chung, không riêng ai sở hữu. Rất nhiều túi da phổ thông, túi công sở, túi xách mẹ bỉm mượn dáng này vì nó đựng được nhiều, đứng vững khi đặt xuống và dễ mở. Mượn dáng chung là chuyện bình thường của nghề làm túi.
Ranh giới nằm ở chỗ dùng tên, logo, các chi tiết thiết kế được bảo hộ hoặc cố tình làm cho người mua nhầm là hàng của nhà mốt. Đó là hàng giả mạo nhãn hiệu, việc mua bán bị xử lý theo quy định hiện hành về sở hữu trí tuệ và chống hàng giả. Người mua nên phân biệt rõ một chiếc túi "dáng hình thang hai quai" với một chiếc túi mang tên và dấu hiệu của người khác.
Với người mua phổ thông, giá trị thật của việc hiểu Birkin là biết đâu là chi tiết có ích: đáy phẳng có đinh chân, khoá dây chắc, miệng rộng. Bạn có thể tìm những chi tiết ấy ở một chiếc túi da tốt của xưởng trong nước, và đánh giá túi theo da, đường may, phần cứng, không theo cái dáng giống ai.
Câu hỏi thường gặp
Túi Birkin ra đời năm nào?
Túi ra mắt năm 1984, sau cuộc trò chuyện trên chuyến bay giữa chủ tịch nhà mốt và một nữ ca sĩ, diễn viên người Anh sống ở Pháp. Dáng túi vay từ một mẫu túi đựng yên cương có từ cuối thế kỷ 19.
Túi Birkin có dây đeo vai không?
Phần lớn phiên bản không có dây đeo vai, chỉ có hai quai cầm. Túi được thiết kế để xách tay hoặc khoác khuỷu tay. Một số phiên bản đặc biệt hoặc biến thể có thêm dây, nhưng đó không phải dáng cơ bản của mẫu túi.
Vì sao Birkin để nắp mở mà không cài?
Nắp được giữ bằng hai dây da luồn qua khoá xoay chứ không có khuy hay nam châm. Khi dùng hằng ngày, nhiều người để dây lỏng, gập nắp vào trong để lấy đồ nhanh. Đây là cách dùng phổ biến, không làm hỏng túi nếu không để đồ nặng kéo méo miệng.
Mua Birkin cũ cần lưu ý gì?
Chọn người bán có lịch sử giao dịch minh bạch, yêu cầu ảnh và video chi tiết, giữ hoá đơn, tin nhắn. Với giá trị lớn, nên dùng dịch vụ giám định độc lập trước khi trả đủ tiền. Đừng dựa vào hộp, túi bụi hay hoá đơn kèm theo vì những thứ này cũng có thể bị làm giả.
Túi dáng Birkin của xưởng trong nước có phải hàng giả không?
Không nhất thiết. Dáng hình thang hai quai, nắp gập là kiểu dáng chung nhiều xưởng làm. Túi trở thành hàng giả khi gắn tên, logo hoặc dấu hiệu nhận diện của nhà mốt để người mua nhầm lẫn. Túi không mang nhãn hiệu người khác và bán đúng là hàng của xưởng thì là túi bình thường.
Cỡ Birkin nào hợp dùng hằng ngày?
Cỡ khoảng 30 cm thường cân đối với đa số người và đựng đủ đồ thiết yếu. Cỡ nhỏ hơn hợp người nhỏ người hoặc đi tiệc; cỡ lớn hơn hợp người cần mang hồ sơ, đồ cho trẻ nhỏ nhưng nặng tay khi xách lâu. Nên cầm thử và cân nhắc trọng lượng túi rỗng.