Những mẫu túi Louis Vuitton kinh điển còn bán tới nay chủ yếu sinh ra từ đồ du lịch: Keepall là túi trống mềm cho chuyến đi ngắn, Speedy là bản thu nhỏ của nó cho đi phố, Noé là túi dây rút ban đầu làm để đựng chai rượu, Alma là túi hộp mái vòm, còn Neverfull là túi tote miệng rộng có dây thắt hai bên ra đời gần đây hơn.
Lịch sử của nhà mốt, từ xưởng đóng rương tới hoạ tiết in chữ lồng, đã có nhiều tài liệu; bài này chỉ nói về từng mẫu túi: vì sao có dáng ấy, chi tiết nào nhận diện, hợp với ai trong khí hậu và nhịp sống Việt Nam, và hỏng ở đâu trước nhất.
Điểm chung của các mẫu túi này: canvas phủ và viền da vachetta
Phần lớn các mẫu túi trong bài có thân bằng canvas phủ: lớp vải nền được phủ nhựa, in hoạ tiết, nhẹ hơn da, chịu nước và trầy tốt hơn da trơn. Đó là di sản từ thời làm rương: cần một vật liệu bền, nhẹ, lau được. Vì thế các mẫu túi canvas thường bền thân hơn người mua nghĩ, và phần hỏng trước thường không phải là thân túi.
Phần hỏng trước là viền và quai da vachetta, loại da bò thuộc tự nhiên không phủ màu. Khi mới, da có màu be nhạt; qua nắng, mồ hôi tay và dầu da, nó sẫm dần sang màu mật ong, gọi là lên màu. Người chơi túi coi lớp màu này là dấu vết dùng, nhưng da vachetta cũng rất dễ bị đốm nước, bám bẩn và nứt ở chỗ gập.
Ở Việt Nam, mưa rào bất chợt là thử thách lớn nhất của viền vachetta. Một giọt mưa đọng trên quai mới có thể để lại đốm sẫm không mất. Nếu túi bị ướt, thấm nhẹ bằng khăn khô, để khô tự nhiên trong phòng, không sấy, không phơi nắng. Nhiều người chủ động cho quai lên màu đều trước khi đi mưa, nhưng cách ấy không thay được việc che túi khi trời mưa.
Keepall và Speedy: từ túi du lịch tới túi đi phố
Keepall là túi trống mềm cho chuyến đi ngắn. Mẫu túi ra đời khoảng năm 1930, thân mềm hình trụ dài, khoá kéo dọc miệng, hai quai cầm, nhiều phiên bản có dây đeo. Ý tưởng là một chiếc túi gấp gọn được, nhét vào trong rương hay để trên giá hành lý, khác hẳn những chiếc rương cứng nặng nề thời đó. Các cỡ được gọi theo chiều dài thân túi tính bằng centimet.
Speedy là bản thu nhỏ của Keepall. Cũng khoảng thập niên 1930, nhà mốt làm một phiên bản nhỏ hơn cho đi lại trong thành phố. Dáng hình thùng tròn, khoá kéo trên miệng, hai quai tròn, ổ khoá nhỏ treo ở đầu khoá kéo. Túi mềm, đổ dáng khi trống, nhưng đựng được nhiều.
Điểm mạnh và yếu khi dùng hằng ngày. Speedy rất rộng so với kích thước, khoá kéo kín miệng an toàn hơn túi mở. Nhưng vì không có ngăn chia và đáy mềm, đồ nhỏ trôi xuống đáy, khó tìm; nhiều người phải thêm túi chia ngăn bên trong. Phiên bản không dây đeo vai bất tiện khi đi xe máy.
Chỗ hỏng hay gặp. Quai vachetta nứt ở chỗ gập vào túi, góc đáy mòn do ma sát, lớp lót bong ở đường may phía trong. Khi mua túi cũ, hãy lật đáy và kiểm tra góc, bóp nhẹ quai xem da còn dẻo hay đã khô cứng.
Noé: chiếc túi dây rút làm ra để đựng chai rượu
Noé ra đời năm 1932, theo nhà mốt kể là để một nhà sản xuất rượu sâm panh mang được năm chai: bốn chai dựng đứng và một chai úp ngược ở giữa. Vì thế túi có đáy tròn rộng, thân cao, miệng rút dây da, cấu trúc đủ cứng để chai không đổ. Ngày nay đây là kiểu túi bucket mà rất nhiều hãng khác làm theo.
Ưu điểm của Noé khi dùng hằng ngày là miệng mở rộng, đồ cồng kềnh như áo khoác mỏng, chai nước, hộp cơm đều cho vào được. Nhược điểm là miệng rút dây không kín bằng khoá kéo, dễ bị lấy đồ ở nơi đông người, và dây rút da theo thời gian giãn, mép lỗ luồn dây sờn.
Khi chọn túi kiểu bucket nói chung, nên chú ý ba chi tiết học từ Noé: đáy có tấm lót cứng để túi đứng, dây rút đủ dày để không cứa tay khi xách nặng, và lỗ luồn dây có viền gia cố chứ không chỉ đục lỗ trên da. Một chiếc túi bucket thiếu ba chi tiết này sẽ đổ sụp và rách lỗ sau vài tháng.
Alma: túi hộp mái vòm và vì sao dáng cứng khó dùng hơn
Alma là túi cấu trúc có hình dáng mái vòm, đáy phẳng, khoá kéo đôi chạy dọc theo đường cong miệng túi, hai quai tròn ngắn. Tên gọi thường được gắn với cây cầu Alma ở Paris. Mẫu túi có từ giữa thế kỷ 20 và được làm lại nhiều phiên bản, cả canvas phủ lẫn da bóng, da dập vân.
Dáng cứng là điểm khiến Alma trông chỉn chu và đứng vững khi đặt lên bàn, nhưng cũng là lý do túi khó dùng hơn Speedy: lòng túi cố định, đồ dày như chai nước, ô gấp dễ làm phồng thân, và khoá kéo chạy theo đường cong bị kéo căng khi nhồi nhiều. Túi hợp với người mang ít đồ, đi làm văn phòng hoặc gặp khách.
Với túi dáng cứng như Alma, nhồi giấy hoặc gối giữ phom khi cất là bắt buộc, nhất là mùa nồm khi thân túi dễ mềm và cong vênh. Đặt túi đứng, không chồng đồ lên trên. Khoá kéo đôi nên kéo đều cả hai đầu, không giật mạnh ở chỗ cong.
Neverfull: túi tote canvas ra đời năm 2007
Khác với ba mẫu túi trên, Neverfull ra đời năm 2007, khá gần đây so với lịch sử nhà mốt. Đây là túi tote miệng rộng không khoá kéo, hai quai dài vừa đủ khoác vai, hai bên hông có dây da luồn để thắt hẹp miệng túi, biến dáng túi từ chữ nhật rộng thành dáng hơi thuôn. Đi kèm thường có một túi nhỏ rời để đựng đồ lặt vặt.
Mẫu túi phổ biến vì đúng với nhu cầu thực tế: đựng được máy tính bảng, hồ sơ, đồ trang điểm, áo khoác mỏng, đi làm hay đi chợ đều được, nhẹ vì là canvas. Cái tên "không bao giờ đầy" là lời hứa về sức chứa, nhưng sức chứa ấy lại là điểm yếu: đồ nặng kéo quai, viền da ở miệng túi và chỗ nối quai chịu lực lớn.
Khi dùng túi tote kiểu này ở Việt Nam, điều cần nhớ là túi không có khoá kéo, nên khi đi xe máy hay chen chợ nên cất đồ giá trị trong túi nhỏ có khoá bên trong. Mùa mưa, lòng túi mở hứng nước; một chiếc túi chống nước gấp gọn để sẵn trong túi sẽ cứu cả túi lẫn đồ bên trong.
Mua lại một mẫu túi kinh điển đã qua sử dụng: kiểm tình trạng theo từng mẫu
Vì các mẫu túi này sống lâu, thị trường đồ cũ của chúng rất lớn. Ngoài chuyện thật giả, vốn cần giám định khi giá trị lớn, phần người mua tự kiểm được là tình trạng túi. Mỗi mẫu có chỗ hỏng riêng, nên kiểm theo dáng túi:
- Keepall: mở hết khoá kéo, kéo thử chậm từ đầu tới cuối xem răng có lệch, đầu khoá có rơ; lật túi kiểm đáy và hai đầu thân trụ, nơi cọ sàn và băng chuyền hành lý nhiều nhất; dây đeo nếu có thì kiểm móc và khoen.
- Speedy: bóp quai xem da còn dẻo hay khô cứng, nhìn kỹ chỗ quai gập vào thân xem có nứt; soi lớp lót bên trong xem bong, rách hay dính nhớp; kiểm bốn góc đáy, chỗ canvas hay mòn thủng trước.
- Noé: kéo dây rút xem có giãn, nứt; nhìn từng lỗ luồn dây xem viền còn nguyên hay đã rách ra; đặt túi xuống xem đáy còn giữ được dáng tròn hay đã sụp.
- Alma: đặt túi lên bàn phẳng xem thân có cong vênh, móp; kéo khoá đôi theo đường cong xem có kẹt ở đỉnh vòm; kiểm bốn chân đế và mép đáy.
- Neverfull: kiểm chỗ nối quai với thân, nơi chịu lực lớn nhất; dây thắt hai bên hông có còn đủ, có sờn; lớp vải lót bên trong có vết bút, vết mỹ phẩm loang không.
- Mọi mẫu: ngửi bên trong túi; mùi ẩm mốc nặng thường khó xử lý triệt để. Chụp lại mọi hư hỏng trước khi trả tiền và thoả thuận rõ bằng tin nhắn với người bán.
Một chiếc túi canvas thân còn đẹp nhưng quai và viền đã hỏng vẫn có thể thay da mới ở thợ giỏi, song chi phí và việc túi đã qua sửa cần tính vào quyết định mua. Hãy hỏi người bán túi đã từng sửa, thay phần nào chưa.
Chọn mẫu nào theo nhu cầu
Năm mẫu túi trên phục vụ năm nhu cầu khác nhau. Bảng này so theo cách dùng chứ không theo độ nổi tiếng:
| Mẫu túi | Dáng | Kín đồ | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Keepall | Túi trống mềm dài | Khoá kéo | Chuyến đi một, hai ngày, đi tập |
| Speedy | Thùng tròn mềm | Khoá kéo | Đi phố, mang nhiều đồ nhỏ |
| Noé | Bucket dây rút | Kém | Đồ cồng kềnh, không đi chỗ đông |
| Alma | Hộp mái vòm cứng | Khoá kéo đôi | Văn phòng, gặp khách, mang ít đồ |
| Neverfull | Tote miệng rộng | Không | Đi làm, đi chợ, cần sức chứa |
Cùng một hoạ tiết, năm chiếc túi này cho năm trải nghiệm rất khác. Chọn túi theo dáng và cách đóng mở trước, rồi mới tới màu và hoạ tiết.
Cả năm dáng túi đều đã thành dáng chung của ngành. Bạn hoàn toàn có thể tìm túi trống, túi bucket, tote do xưởng trong nước làm với chất lượng tốt mà không mang nhãn hiệu của ai; hãy đánh giá theo da, đường may và phần cứng.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu túi Louis Vuitton nào lâu đời nhất còn bán?
Trong các mẫu túi còn bán phổ biến, Keepall và Speedy đều có từ khoảng thập niên 1930, Noé từ năm 1932. Trước đó nhà mốt chủ yếu làm rương và hành lý cứng. Năm ra mắt cụ thể của từng phiên bản có thể khác nhau tuỳ tài liệu.
Da vachetta là gì, vì sao bị sẫm màu?
Vachetta là da bò thuộc tự nhiên không phủ màu, dùng cho quai và viền. Da hấp thụ dầu từ tay, ánh nắng và không khí nên sẫm dần sang màu mật ong. Đây là đặc tính của da, không phải lỗi, nhưng da cũng dễ bị đốm nước và bám bẩn.
Túi canvas phủ có bị bong tróc không?
Canvas phủ khá bền với nước và trầy xước, nhưng sau nhiều năm có thể nứt ở chỗ gập nhiều, nhất là góc và chỗ nối quai. Tránh gập túi khi cất, không để túi nơi quá nóng như cốp xe ngoài nắng, và lau bằng khăn ẩm mềm, không dùng dung môi.
Speedy và Neverfull, mẫu nào hợp đi làm hơn?
Neverfull có quai dài khoác vai, miệng rộng, đựng hồ sơ và máy tính bảng dễ hơn, hợp người đi làm mang nhiều đồ. Speedy kín hơn nhờ khoá kéo nhưng xách tay, đồ trôi xuống đáy. Người đi xe máy thường thấy túi khoác vai tiện hơn túi chỉ có quai cầm.
Túi Noé có dễ bị mất đồ không?
Miệng rút dây không kín như khoá kéo, nên ở nơi đông người dễ bị thò tay lấy đồ hơn. Nếu dùng túi dây rút, nên để ví và điện thoại trong túi nhỏ có khoá đặt bên trong, đeo túi phía trước người khi đi chợ, lễ hội hay phương tiện công cộng.
Mua túi cũ có viền da sẫm màu có sao không?
Viền da sẫm đều là dấu hiệu dùng bình thường. Cần cảnh giác với viền da có đốm loang, nứt ở chỗ gập, mép sơn bong hoặc dính nhớp, vì đó là hư hỏng phải sửa. Túi có giá trị lớn nên được giám định trước khi trả tiền.