Với shop túi xách nhỏ, hàng tồn hỏng chủ yếu vì bốn thứ: độ ẩm (mốc, mùi, giả da nhanh bong), tiếp xúc giữa các túi (dính màu, dính bề mặt, in vết), ánh sáng và nhiệt ở khu trưng bày (phai màu, khô da), và thời gian nằm kho quá lâu với những chất liệu có tuổi thọ giới hạn. Giữ kho khô và thoáng, bọc túi bằng vải thay vì nilon kín, xếp đứng có vật nhồi, chọn đèn ít nhiệt và quay vòng hàng theo thứ tự nhập là bốn việc giải quyết phần lớn.
Bài viết cho người mở shop túi nhỏ, cửa hàng ở chợ, shop online có kho tại nhà: làm sao để chiếc túi đến tay khách vẫn như lúc nhập về, nhất là qua mùa nồm miền Bắc và mùa mưa miền Nam. Cách chọn nguồn hàng, chụp ảnh, đổi trả đã có ở những bài khác của trang; ở đây chỉ nói chuyện giữ hàng.
Độ ẩm: kẻ thù số một của kho túi
Túi da, túi cói, túi vải và cả giả da đều nhạy với độ ẩm. Không khí ẩm kéo dài là điều kiện cho mốc mọc trên da, lót và tấm độn; với giả da PU, hơi ẩm và nhiệt thúc đẩy quá trình lớp nhựa bị phân huỷ dần, làm bề mặt nhớp rồi bong. Mùa nồm, độ ẩm trong phòng có thể lên rất cao trong nhiều ngày liền, và kho đóng kín thường còn ẩm hơn bên ngoài.
Mức mà nhiều tài liệu bảo quản đồ da hay nêu là giữ độ ẩm tương đối ở khoảng giữa, đại khái quanh 40 đến 60 phần trăm, tránh cả quá ẩm lẫn quá khô. Với shop nhỏ, mục tiêu thực tế là không để kho ẩm kéo dài. Một nhiệt ẩm kế điện tử giá rẻ đặt trong kho giúp biết thật kho đang thế nào thay vì đoán.
Các cách giữ kho khô: máy hút ẩm cho phòng kho (đổ nước định kỳ, đặt chế độ phù hợp), đóng cửa kho những ngày nồm nặng để hơi ẩm bên ngoài không tràn vào, mở cho thoáng những ngày khô ráo, không để kho sát nhà tắm, bếp, tường hay bị thấm. Kê hàng lên kệ hoặc pallet cách sàn, cách tường một khoảng để không khí lưu thông và tránh hơi ẩm từ sàn, tường.
Gói hút ẩm đặt trong thùng và trong lòng túi giúp ở quy mô nhỏ, nhưng có giới hạn: một gói nhỏ hút đầy nhanh trong mùa nồm. Thay hoặc sấy lại định kỳ; gói đã no ẩm để lâu trong túi có thể thành nguồn ẩm.
Đóng gói và xếp túi trong kho: nên và không nên
Cách bọc và xếp quyết định túi có bị móp, dính màu hay đổ mồ hôi trong thùng hay không:
| Việc | Nên | Không nên | Vì sao |
|---|---|---|---|
| Bọc túi | Túi bụi vải không dệt, cotton | Bọc kín túi nilon trong thời gian dài | Nilon kín giữ hơi ẩm, túi đổ mồ hôi, dễ mốc, giả da dễ dính |
| Giữ dáng | Nhồi giấy trắng không in hoặc giấy lụa | Giấy báo, giấy in, để túi rỗng xếp chồng | Mực in dây màu; túi rỗng bị đè móp |
| Tư thế | Đặt đứng, quai thả tự nhiên | Xếp chồng nhiều túi lên nhau | Túi dưới bị móp, in vết phần cứng |
| Tiếp xúc | Mỗi túi một túi bụi, cách nhau | Túi da sáng sát túi sẫm, da bóng sát nhựa | Dính màu, dính bề mặt, in hoạ tiết |
| Phần cứng | Bọc giấy quanh khoá, xích | Để xích, khoá kim loại áp lên mặt da | Để lại vết lõm, vết xỉn |
| Thùng | Thùng carton kê cao, không chất quá nặng | Thùng đặt sát sàn, sát tường | Thùng hút ẩm từ sàn, tường; thùng dưới bẹp |
Nhiều xưởng giao hàng trong túi nilon để chống bụi khi vận chuyển. Khi nhập kho để lâu, nên tháo nilon, kiểm hàng, thay bằng túi bụi vải. Nếu bắt buộc giữ nilon (để giữ nguyên trạng cho khách), chọn chỗ khô nhất trong kho và kiểm thường xuyên hơn.
Dính màu và dính bề mặt: lỗi khó cứu nhất
Da bóng (patent), giả da PVC và một số lớp phủ nhựa có thể "ăn" màu từ vật áp vào nó trong thời gian dài: mực in trên giấy, túi nilon in chữ, vải sẫm màu, một chiếc túi da sẫm khác. Vết dính màu thường đi sâu vào lớp phủ, rất khó lau sạch. Ngược lại, túi da trơn màu sáng có thể bị nhuộm từ túi da sẫm chưa cố định màu tốt khi ẩm.
Hai bề mặt nhựa hoặc lớp phủ ép sát nhau lâu trong nóng ẩm cũng có thể dính vào nhau; khi tách ra để lại vết mờ hoặc bong lớp mặt. Đây là lý do mỗi túi nên có túi bụi riêng, không xếp các túi giả da sát nhau, và không để giấy in, hoá đơn, thẻ giá có mực in nằm áp lên mặt túi.
Thẻ treo, nhãn giá nên buộc vào quai hoặc khoen, để mặt in quay ra ngoài, không để áp vào da. Băng dính dán trực tiếp lên da hay lên lớp phủ có thể để lại keo và làm bong màu khi bóc; dùng băng dính chỉ trên túi bụi, thùng.
Khi phát hiện túi đã dính màu, đừng chà mạnh hay dùng dung môi ngay trong kho. Tách túi đó ra, chụp ảnh, ghi lại vị trí và vật đã áp vào nó để sửa cách xếp cho các túi còn lại. Vết nhẹ trên da phủ màu đôi khi lau giảm được bằng dung dịch làm sạch da dịu; vết trên da bóng và giả da thường phải chấp nhận, bán kèm mô tả rõ hoặc giữ làm hàng mẫu.
Khu trưng bày: đèn, nắng và tay khách
Túi trưng bày chịu nhiều tác động hơn túi trong kho. Ánh nắng qua cửa kính và đèn chiếu gần làm phai màu, nhất là da trơn, vải nhuộm, màu pastel; mặt túi quay ra đèn có thể phai nhanh hơn mặt sau, sau một thời gian hai mặt lệch màu rõ. Đèn halogen và một số đèn cũ toả nhiều nhiệt, làm khô da và mềm keo khi đặt gần.
Cách giảm: ưu tiên đèn LED ít toả nhiệt, đặt đèn không quá sát túi, không để túi ở chỗ nắng chiếu trực tiếp qua kính nhiều giờ. Định kỳ xoay túi, đổi vị trí trưng bày, cho túi trưng bày lâu về kho nghỉ và thay túi khác. Ghi nhận túi nào đã trưng bày bao lâu để biết khi bán. Cửa kính hướng tây đón nắng chiều là chỗ cần cẩn thận nhất; rèm mỏng hoặc phim dán kính giảm tia cực tím giúp bớt phai.
Tay khách cầm thử để lại dầu, mồ hôi, kem tay, son; túi màu sáng và da lộn nhạy nhất. Lau túi trưng bày bằng khăn mềm khô cuối ngày, kiểm vết bẩn định kỳ. Với túi sáng màu giá trị cao, có thể để một mẫu trưng bày và giữ hàng mới trong kho. Túi trưng bày có dấu vết, nếu bán, nên nói rõ với khách là hàng trưng bày và tình trạng ra sao.
Tuổi kho: giả da, lót phủ nhựa và vòng quay hàng
Túi da thật bảo quản tốt có thể nằm kho khá lâu mà ít thay đổi. Giả da PU, lót phủ nhựa, túi nhựa trong thì khác: chúng có tuổi thọ giới hạn và xuống cấp theo thời gian ngay cả khi chưa ai dùng, nhanh hơn trong nóng ẩm. Một lô túi PU nhập về để quá lâu trong kho ẩm có thể bắt đầu nhớp, bong trước khi bán hết.
Vì vậy, với hàng giả da, nhập vừa sức bán, ghi ngày nhập lên thùng, và bán theo thứ tự nhập trước bán trước. Định kỳ kiểm một vài chiếc trong mỗi lô cũ: sờ mặt túi xem có nhớp không, gập nhẹ chỗ quai xem có nứt không, ngửi lót xem có mùi nhựa nặng lên không. Lô có dấu hiệu xuống cấp nên được ưu tiên xử lý sớm và mô tả trung thực khi bán.
Túi cói, mây, lục bình cũng có "mùa": để qua mùa nồm mà không được giữ khô dễ mốc ở đáy và kẽ đan. Nhập hàng đan theo mùa bán, cất ở chỗ khô nhất, kiểm trước khi đưa ra trưng bày. Túi cói còn lại sau mùa hè nên được phơi gió cho thật khô, bọc vải, đặt trên kệ cao nhất của kho thay vì nhét dưới đáy thùng, và kiểm lại một lượt trước khi mùa nồm tới.
Túi da thật nằm kho lâu: có cần dưỡng không
Thường không cần dưỡng đại trà. Túi da mới từ xưởng đã được hoàn thiện, còn đủ dầu cho một thời gian dài. Dưỡng hàng loạt tốn công, dễ làm sẫm màu không đều giữa các túi trong cùng mẫu và có thể để lại vết trên lót, túi bụi.
Kiểm bằng tay. Định kỳ sờ thử vài túi nằm kho lâu nhất: da còn mềm, mặt da không khô xơ, nếp quai không bạc là ổn. Túi để ở chỗ gần đèn, gần cửa sổ, gần máy lạnh thổi trực tiếp thì kiểm kỹ hơn vì da khô nhanh hơn.
Khi nào dưỡng. Túi trưng bày lâu dưới đèn, túi nằm kho qua nhiều mùa thấy khô, quai bắt đầu cứng. Dưỡng từng chiếc, lớp mỏng, bằng sản phẩm hợp loại da, thử ở chỗ khuất; để da ổn định vài ngày rồi mới bán.
Ghi chép. Ghi lại túi nào đã được dưỡng, bằng gì. Khi khách hỏi cách chăm túi, shop trả lời đúng với chính chiếc túi đó, và lần kiểm sau biết túi nào đã xử lý.
Lịch kiểm kho đơn giản cho shop nhỏ
Không cần phần mềm phức tạp; một bảng ghi tay hoặc bảng tính với các việc định kỳ là đủ:
- Hằng ngày: lau túi trưng bày, xem nhiệt ẩm kế, đổ nước máy hút ẩm nếu đầy.
- Hằng tuần: mở kho cho thoáng nếu trời khô, kiểm góc kho, chân tường có ẩm, mùi lạ không; xoay vị trí vài túi trưng bày.
- Hằng tháng: mở ngẫu nhiên vài túi trong mỗi lô để kiểm mốc, mùi, nhớp, dính màu; thay gói hút ẩm; kiểm dấu hiệu chuột, gián (vết cắn ở thùng, phân), vì chúng cắn da, vải và để lại mùi.
- Trước và trong mùa nồm, mùa mưa: kiểm dày hơn, tăng thời gian chạy máy hút ẩm, hạn chế mở cửa kho những ngày ẩm nặng.
- Khi nhập lô mới: kiểm hàng, tháo nilon nếu để lâu, thay túi bụi, ghi ngày nhập, cách ly vài ngày những lô có mùi ẩm trước khi đưa vào kho chung.
Túi có lỗi do bảo quản nên được tách riêng, ghi rõ lỗi, và xử lý trước khi lẫn vào hàng bán. Nếu cần thợ vệ sinh, sửa túi theo lô cho shop, có thể tra danh bạ xưởng và cửa hàng túi xách, đồ da của trang theo tỉnh để tìm nơi gần kho.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng tủ chống ẩm cho shop túi nhỏ không?
Tủ chống ẩm điện tử hợp với số lượng ít, hàng giá trị cao, như vài chiếc túi da sáng màu hay túi mẫu. Với kho vài trăm chiếc, một máy hút ẩm cho cả phòng kho kín thường hiệu quả hơn tính trên mỗi túi. Nhiều shop kết hợp: máy hút ẩm cho kho, tủ chống ẩm cho hàng đặc biệt.
Túi trong kho bị mốc nhẹ có bán được không?
Sau khi xử lý mốc, làm sạch, làm khô và kiểm mùi, túi có thể bán nếu không còn vết và mùi, nhưng nên nói rõ với khách nếu túi từng có vấn đề hoặc còn dấu vết. Bán túi còn mốc hay che giấu tình trạng dễ dẫn tới khiếu nại và mất uy tín. Lô bị mốc cũng là dấu hiệu cần sửa điều kiện kho.
Có nên xịt chống mốc, xịt khử mùi vào túi trước khi cất kho không?
Không nên tự xịt đại trà. Nhiều sản phẩm có thể làm đổi màu da, để vết trên lót hay có mùi riêng, và không thay được việc giữ kho khô. Nếu muốn dùng, chọn sản phẩm dành cho đồ da, thử trên vài chiếc trước, theo dõi một thời gian rồi mới áp dụng cho cả lô.
Hàng ký gửi của khách nên bảo quản thế nào?
Bảo quản như hàng của shop nhưng ghi nhận kỹ hơn: chụp ảnh tình trạng khi nhận, ghi vào giấy nhận ký gửi, để riêng khu vực, và thống nhất trước với chủ hàng về trách nhiệm khi hàng hư hỏng do thời gian hay điều kiện bảo quản. Giả da để ký gửi lâu nên được báo trước rủi ro xuống cấp.
Túi giao cho khách qua bưu điện mùa mưa nên đóng gói thế nào?
Túi trong túi bụi, nhồi giấy giữ dáng, rồi bọc một lớp nilon ngoài cùng hoặc túi chống thấm để chống nước trên đường đi, đặt trong hộp carton chắc. Lớp nilon trong trường hợp này chỉ dùng vài ngày vận chuyển nên không gây đổ mồ hôi như cất kho lâu. Kèm hướng dẫn khách tháo nilon khi nhận.