Lót túi bẩn thường làm sạch được tại chỗ bằng hút bụi, lau từng mảng với nước xà phòng dịu và làm khô nhanh; lót rách nhỏ khâu lại được; còn lót phủ nhựa đã dính nhớp, bong vảy hay lót rách nát nhiều chỗ thì cách triệt để là thay lót mới. Thay lót là việc của thợ vì phải tháo đường may miệng túi, cắt lót theo rập cũ và may lại, nhưng với túi còn tốt phần da, đây thường là một khoản sửa đáng làm.
Lót là phần ít được chú ý nhất của chiếc túi, cho tới khi nó có mùi, bám đầy vụn bẩn, hoặc làm dính tay mỗi lần tìm chìa khoá. Bài này đi qua các loại lót, kiểu hỏng của từng loại, cách vệ sinh bên trong túi không làm hại phần da, và những điều cần biết khi mang túi đi thay lót.
Các loại lót túi và kiểu hỏng thường gặp
Lật lót ra soi dưới ánh sáng và sờ thử là biết túi mình dùng loại nào:
| Loại lót | Nhận biết | Ưu điểm | Hỏng thường gặp |
|---|---|---|---|
| Vải cotton, canvas mỏng | Mặt vải dệt rõ sợi, mềm, thấm nước | Thoáng, bền, dễ khâu | Bám bẩn, ố, dễ mốc nếu ẩm |
| Vải polyester, nylon, satin | Mặt trơn, hơi bóng, nhẹ | Nhẹ, ít bám bụi, lau nhanh khô | Sờn rách ở góc, tuột sợi ở đường may |
| Vải giả da lộn (microfiber) | Mặt mịn như nhung | Êm, sang tay, bảo vệ đồ bên trong | Bám bụi, xơ, khó làm sạch vết dầu |
| Da mỏng (lót da) | Mặt trong cũng là da | Bền, chắc, không mùi vải | Nặng, dính màu mực, khó sửa khi rách |
| Vải phủ nhựa PU, PVC | Mặt trong bóng, hơi dẻo như giả da mỏng | Chống thấm, dễ lau | Theo thời gian dính nhớp, bong vảy, có mùi |
| Không lót (da trơn mặt sau) | Thấy mặt sau của da | Nhẹ, dáng mềm | Mặt da trong xơ, bám bẩn, dễ dính mực |
Lót phủ nhựa là loại hay khiến người dùng bực nhất: nhiều năm đầu không sao, rồi đến một mùa nồm, mặt lót bắt đầu nhớp, dính vào đồ và bong ra thành vảy nhỏ. Đó là quá trình lớp nhựa PU bị phân huỷ do hơi ẩm và nhiệt theo thời gian, không phải do bẩn, nên lau rửa không cứu được.
Vệ sinh bên trong túi mà không làm ướt tấm độn
Bên dưới lót thường là tấm độn và mặt sau của da, những thứ ngấm nước là phồng, loang hoặc có mùi. Nguyên tắc là làm khô trước, ướt sau, và ướt ít nhất có thể:
- Lấy hết đồ, mở mọi khoá, giũ ngược túi cho rơi vụn bẩn.
- Lộn lót ra ngoài hết mức có thể. Nhiều túi có đường khoá kéo ẩn ở đáy lót hay đường may thưa để thợ lộn túi khi sản xuất; đừng tự rạch nếu không thấy.
- Dùng con lăn bụi quần áo lăn khắp mặt lót, nhất là các góc, rồi hút bụi bằng đầu hút nhỏ.
- Pha một chút xà phòng dịu (nước rửa tay không cồn, xà phòng giặt đồ len) vào nước ấm. Nhúng khăn microfiber, vắt thật kiệt đến mức chỉ hơi ẩm.
- Lau từng mảng nhỏ, từ chỗ sạch sang chỗ bẩn để không loang vết. Lau lại bằng khăn ẩm nước sạch để không đọng xà phòng.
- Thấm bằng khăn khô ngay, rồi để túi mở miệng, lót lộn ra ngoài, ở nơi thoáng gió có bóng râm cho tới khi khô hoàn toàn.
- Chỉ đóng túi, cất đi khi lót và các góc đã khô hẳn. Lót còn ẩm mà cất kín là nguyên nhân mốc số một.
Với túi có lót rời (gắn bằng khuy, khoá dán hoặc khoá kéo), tháo lót ra giặt tay riêng, phơi khô rồi lắp lại; đây là thiết kế lý tưởng cho túi dùng hằng ngày. Không cho cả túi da vào máy giặt chỉ vì lót bẩn.
Vết mực, son, đồ ăn trong lót
Vết bút bi trong lót là ca phổ biến nhất vì bút để mở nắp lăn vào góc túi. Trên lót vải cotton, polyester, vết mực mới có thể giảm bằng cách chấm (không chà) bằng tăm bông thấm một chút chất tẩy mực dành cho vải, lót một miếng khăn giấy phía sau nếu lấy được lót ra, thử trước ở góc khuất. Cần rất cẩn thận nếu lót được dán trực tiếp lên mặt sau da: dung môi thấm qua có thể làm loang mặt da bên ngoài. Trường hợp đó, tốt nhất chấp nhận vết mực hoặc nhờ thợ.
Son môi, kem nền là vết dầu sáp. Cạo nhẹ phần dư bằng mép thẻ nhựa, rồi chấm bằng khăn ẩm có xà phòng dịu; với lót microfiber, chải nhẹ theo chiều lông sau khi khô.
Đồ ăn, sữa, nước ngọt đổ phải lau ngay vì đường và đạm để lâu sẽ gây mùi và làm lót cứng, ố. Nếu chất lỏng đã ngấm xuống dưới lót, sờ thấy chỗ tấm độn mềm hoặc phồng, làm khô càng nhanh càng tốt bằng khăn khô nhồi vào và gió; mùi và ố quay lại sau đó là dấu hiệu nên thay phần lót và tấm độn ở chỗ đó.
Phòng ngừa đơn giản nhất: đựng bút trong hộp bút hoặc ngăn riêng có nắp, đựng mỹ phẩm trong túi nhỏ chống thấm, không để chai nước không chặt nắp trong túi da.
Lót rách nhỏ và lót bong khỏi thân túi: tự khâu được
Lót thường rách ở góc đáy (nơi đồ cứng như chìa khoá, góc ví cọ vào), ở chân túi nhỏ trong lót và dọc đường may. Lỗ rách nhỏ trên vải có thể khâu tay bằng chỉ polyester cùng màu, mũi khâu ẩn hoặc mũi đột ngắn. Nếu vải quanh lỗ đã mỏng, dán một miếng vải mỏng là ủi (loại có keo nhiệt) ở mặt sau trước khi khâu để chỗ đó không rách lại; chỉ dùng cách là ủi khi lót tách khỏi da được, không ủi gần mặt da.
Lót bong ở miệng túi, chỗ lót được dán hoặc khâu vào viền da, cũng hay gặp. Nếu chỉ là keo bong, thợ sẽ dán lại bằng keo chuyên dụng cho da và vải; tự dán bằng keo dán đa năng dễ làm ố vải và cứng mép. Nếu đường may nối lót với viền miệng bị đứt, việc này giống khâu lại đường may túi, có thể tự làm với kim chỉ phù hợp nếu bạn tiếp cận được.
Túi nhỏ trong lót (ngăn điện thoại, ngăn khoá kéo) bị rách đáy cũng là việc khâu tay được. Khi khâu, đừng xuyên kim qua lớp da bên ngoài; chỉ khâu trên lớp lót.
Thay lót mới: thợ làm những gì và nên hỏi gì
Thay lót toàn bộ là việc phải tháo một phần túi. Thông thường thợ tháo đường may hoặc mép dán ở miệng túi, gỡ lót cũ ra (giữ nguyên làm rập), cắt lót mới theo rập, may lại các ngăn nhỏ, rồi luồn lót mới vào và khâu, dán lại vào miệng túi. Với túi được làm theo kiểu lộn (may mặt trái rồi lộn ra), lót có thể nằm chung đường may với thân túi; khi đó thợ phải mở nhiều đường may hơn và việc tốn công hơn.
Những điều nên hỏi trước khi giao túi: chất liệu lót mới là gì (cotton, polyester, microfiber, da mỏng), có giữ lại các ngăn như cũ hay thay đổi được theo nhu cầu, có phải tháo phần cứng hay quai không, có thay tấm độn nếu tấm cũ đã hỏng không, màu lót mới chọn từ đâu, và đường may lại ở miệng túi có giống đường cũ không. Đây cũng là dịp tốt để thêm một ngăn khoá kéo hoặc móc khoá bên trong nếu túi trước đây thiếu.
Với túi phủ nhựa đã dính nhớp, nên chọn lót vải thay vì lót phủ nhựa mới, để vài năm sau không gặp lại đúng vấn đề cũ. Cần tìm xưởng hay cửa hàng đồ da nhận thay lót gần nhà, có thể tra danh bạ xưởng và cửa hàng túi xách của trang theo tỉnh, mang túi đến để thợ xem cấu tạo và nói trước phải tháo những phần nào.
Túi lót rời (organizer): lựa chọn khi chưa muốn thay lót
Là gì. Một chiếc túi vải hoặc nỉ có nhiều ngăn, đặt vừa trong lòng túi lớn, nhấc ra được. Nhiều người dùng nó như một lớp lót thứ hai.
Khi nào hợp. Lót cũ còn dùng được nhưng đã bẩn hoặc hơi dính; túi không có ngăn chia; bạn hay đổi túi và muốn chuyển đồ nhanh. Túi lót rời cũng giữ dáng túi và bảo vệ lót khỏi mực, mỹ phẩm.
Chọn thế nào. Đo chiều dài, rộng, cao của lòng túi, trừ đi một chút cho vừa khít mà không căng. Chọn chất liệu nhẹ, không phai màu; nỉ dày giữ dáng tốt nhưng nặng. Tránh loại có mép cứng sắc cọ vào lót.
Giữ sạch chính túi lót rời. Vì được nhấc ra dễ, túi lót rời nên được giặt định kỳ như một món đồ vải. Có hai chiếc để luân phiên thì lúc giặt túi này vẫn có túi kia dùng, lót gốc của túi không bao giờ phải chịu bẩn trực tiếp.
Giới hạn. Túi lót rời không xử lý được mùi của lót phủ nhựa đang phân huỷ hay vụn nhựa bong ra; nó chỉ che lại. Với lót đã nhớp nặng, vẫn nên thay.
Giữ lót sạch lâu: vài thói quen hằng tuần
Lót bẩn nhanh hay chậm phụ thuộc phần lớn vào thói quen để đồ, ít phụ thuộc vào chất liệu lót hay giá tiền của chiếc túi. Hai chiếc túi giống hệt nhau, một chiếc được dọn mỗi tuần, một chiếc không, sau một năm có thể trông như hai đời túi khác nhau. Mỗi tuần một lần, dốc ngược túi, bỏ hoá đơn, vỏ kẹo, khăn giấy cũ và lăn con lăn bụi qua đáy lót. Việc này mất chưa tới hai phút nhưng ngăn được lớp vụn bẩn tích tụ ở góc, thứ vừa gây mùi vừa làm vải mòn nhanh khi cọ với chìa khoá và điện thoại.
Chia đồ thành các túi nhỏ theo nhóm: mỹ phẩm, đồ sạc, thuốc, giấy tờ. Ngoài việc giữ lót sạch, cách này giúp chuyển đồ sang túi khác nhanh, và khi có thứ gì đổ thì chỉ bẩn chiếc túi nhỏ. Đồ có góc sắc như chìa khoá, kéo nhỏ, bấm móng tay nên để trong hộp hoặc túi riêng vì chúng là thủ phạm chính của các lỗ rách ở góc đáy lót.
Không bỏ ô, áo mưa còn ướt vào chung lòng túi da; nếu buộc phải mang, đựng trong túi chống thấm riêng. Sau những ngày mưa, mở túi ra cho lót thoáng qua đêm trước khi cất vào tủ. Với túi màu sáng có lót sáng, tránh để giấy in, hoá đơn in nhiệt áp lâu vào lót vì chúng có thể để lại vệt mờ.
Câu hỏi thường gặp
Lót túi bị dính nhớp có lau bằng phấn rôm cho bớt dính được không?
Phấn rôm làm bớt dính tay trong thời gian ngắn, nhưng lớp nhựa vẫn tiếp tục phân huỷ và bột phấn trộn với nhựa thành mảng bẩn. Đây chỉ là cách tạm. Lót phủ nhựa đã nhớp thì sớm muộn cũng phải thay; trong lúc chờ, có thể dùng túi lót rời để đồ không dính vào lót cũ.
Thay lót có làm túi khác dáng không?
Nếu thợ cắt theo đúng rập lót cũ và giữ tấm độn, dáng túi thường gần như không đổi. Lót mới dày hoặc cứng hơn lót cũ có thể làm túi đứng hơn một chút, lót mỏng hơn làm túi mềm hơn. Hỏi thợ cho xem mẫu vải lót và cầm thử trước khi chọn.
Túi không có lót, mặt trong da bị xơ, bám bẩn thì làm sao?
Hút bụi và chải nhẹ mặt trong. Có những sản phẩm làm mịn, cố định mặt sau da (thợ thường gọi là xử lý mặt sau) giúp bớt xơ; nên để thợ làm. Cách nhẹ nhàng hơn là dùng túi lót rời để đồ không cọ trực tiếp vào mặt da trong.
Có nên tự may lót mới cho túi ở nhà không?
Với túi vải, túi tote đơn giản không có tấm độn, người quen may vá có thể tự làm. Với túi da có miệng túi dán và khâu, lót gắn vào viền da, khả năng làm hỏng phần da khi tháo ra là đáng kể. Nếu túi có giá trị với bạn, giao cho thợ đồ da.
Lót túi bị mốc đốm đen có giặt được không?
Lót vải tháo rời được thì giặt riêng, phơi khô kỹ, và kiểm xem mốc có lan sang tấm độn hay mặt sau da không. Lót dính liền mà mốc đã ăn sâu thành đốm đen thì thường khó sạch hẳn, mùi và đốm dễ quay lại; thay lót và tìm nguyên nhân ẩm là cách chắc hơn.
Vì sao lót túi mới mua đã bị tuột chỉ ở góc?
Có thể do đường may lót thưa, mép vải không được vắt sổ hoặc chỉ quá mảnh. Đây là dấu hiệu túi được làm ẩu ở phần bên trong. Nếu mới mua, chụp ảnh và liên hệ người bán theo chính sách đổi trả, bảo hành; nếu đã quá hạn, khâu chặn ngay trước khi tuột dài.