Kelly là mẫu túi da hình thang một quai, nắp gập đóng bằng một dây da luồn qua khoá xoay, của cùng nhà mốt làm ra túi Birkin. Nó bắt nguồn từ một chiếc túi đựng thư từ, giấy tờ mà nhà mốt làm từ những năm 1930, được biết tới rộng rãi giữa thập niên 1950 khi một nữ diễn viên Hollywood sau này trở thành vương phi Monaco thường cầm túi trước ống kính, và chính thức mang tên hiện nay từ năm 1977.
Kelly có trước Birkin gần nửa thế kỷ và nhiều người coi nó là chiếc túi tiêu biểu hơn cho tay nghề làm đồ da. Bài giải thích cấu tạo, hai kiểu may sellier và retourne, các cỡ và cách dùng, giữ một chiếc túi cấu trúc như vậy.
Từ túi đựng thư tới tên gọi Kelly
Tiền thân của Kelly là một chiếc túi có tên tạm dịch là "túi đựng công văn", nhà mốt làm từ những năm 1930, thường được ghi nhận vào khoảng năm 1935. Đó là một chiếc túi cấu trúc, hình thang, một quai, nắp gập có dây khoá, đủ cứng để giữ thư từ và giấy tờ không nhàu. Thiết kế mang nhiều dấu vết của nghề làm yên cương: dây da, khoá xoay, đường may tay chắc chắn.
Giữa thập niên 1950, những bức ảnh một nữ diễn viên Mỹ nổi tiếng, khi ấy vừa trở thành vương phi Monaco, cầm chiếc túi này được đăng rộng rãi trên báo chí. Người mua bắt đầu gọi túi theo tên bà. Nhà mốt dùng tên gọi đó chính thức từ năm 1977, hơn hai thập kỷ sau khi công chúng đã quen miệng.
Câu chuyện cho thấy một điều thú vị: tên của mẫu túi đến từ người dùng chứ không phải từ phòng marketing. Còn bản thân thiết kế thì đã tồn tại và được hoàn thiện trước đó nhiều năm. Một mẫu túi kinh điển thường có hai đời như vậy: đời thiết kế và đời nổi tiếng.
Cấu tạo từng chi tiết
Một quai cầm trên. Quai da cuộn quanh lõi, may kín, gắn vào thân bằng hai khoen kim loại. Quai đủ cứng để giữ dáng vòng cung và đủ rộng cho bốn ngón tay. Phần lớn phiên bản đi kèm dây đeo vai tháo rời.
Nắp gập đóng hẳn. Khác với Birkin, nắp của Kelly phủ kín miệng túi và được giữ bằng một dây da nằm ngang luồn qua tấm khoá xoay. Túi vì vậy kín đồ hơn, nhưng lấy đồ chậm hơn.
Hông túi dạng tam giác. Hai bên hông có tấm da gập dạng tam giác, cho phép miệng túi mở rộng khi cần và gập gọn khi đóng nắp.
Ổ khoá nhỏ và bao chìa. Giống Birkin, Kelly có ổ khoá móc qua chốt và chìa khoá trong bao da hình chuông treo ở quai, chủ yếu mang tính nhận diện.
Đinh chân dưới đáy. Bốn đinh kim loại giữ đáy túi không chạm mặt bàn, mặt đất.
Đường may tay yên ngựa. Các cạnh khâu tay bằng hai kim trên một sợi chỉ sáp; mép da được đánh, sơn nhiều lớp. Cách may này cho phép thay một đoạn chỉ hỏng mà không phải tháo cả túi.
Sellier và retourne: hai cách may một chiếc Kelly
Kelly được làm theo hai cách dựng túi khác nhau. Đây là khác biệt quan trọng nhất khi tìm hiểu mẫu túi, và cũng là bài học chung về cấu trúc túi da:
| Tiêu chí | Sellier | Retourne |
|---|---|---|
| Cách may | Đường may lộ ra ngoài, may từ mặt phải | May từ mặt trái rồi lộn ra, đường may giấu bên trong |
| Dáng | Cứng, cạnh sắc, giữ phom rất rõ | Mềm hơn, cạnh tròn, hơi chùng |
| Cảm giác | Trang trọng, chỉn chu | Thoải mái, dùng hằng ngày dễ hơn |
| Da thường dùng | Da cứng, mặt mịn hoặc vân hạt nhỏ | Da mềm hơn, vân hạt to |
| Sức chứa | Ít hơn ở cùng cỡ vì thành cứng | Nhiều hơn một chút, miệng mở dễ hơn |
Hai kiểu may này không chỉ có ở Kelly. Rất nhiều túi da trên thị trường được dựng theo một trong hai cách: đường may lộ viền ngoài cho túi đứng dáng, hoặc may lộn cho túi mềm. Khi cầm một chiếc túi bất kỳ, nhìn mép cạnh là biết nó được dựng thế nào và sẽ già đi ra sao.
Túi kiểu sellier giữ dáng tốt nhưng mép cạnh lộ ra ngoài là nơi mòn đầu tiên, cần sơn lại sau nhiều năm. Túi kiểu retourne ít lộ mép hơn nhưng dễ chùng phom nếu da mềm và cất không đúng cách.
Các cỡ phổ biến và cách chọn
Kelly có nhiều cỡ, đặt tên theo chiều ngang đáy tính bằng centimet. Kích thước cụ thể có thể thay đổi giữa các thời kỳ; bảng dưới là tham khảo chung:
| Cỡ | Đựng được | Hợp với |
|---|---|---|
| Rất nhỏ (dưới 20) | Điện thoại nhỏ, son, thẻ | Đi tiệc, phụ kiện đeo chéo |
| Khoảng 25 | Ví nhỏ, điện thoại, kính, chìa khoá | Đi gặp gỡ, dự sự kiện, người nhỏ người |
| Khoảng 28 | Thêm sổ tay nhỏ | Dùng hằng ngày, cân đối với đa số |
| Khoảng 32–35 | Hồ sơ gấp, máy tính bảng nhỏ | Đi làm, người cao |
| 40 trở lên | Đồ cho chuyến đi ngắn | Túi làm việc, du lịch; nặng |
Vì nắp đóng kín và thành túi cứng, Kelly đựng được ít hơn Birkin cùng cỡ. Người hay mang nhiều đồ thường chọn lớn hơn một cỡ so với Birkin, hoặc chọn bản retourne mềm hơn.
Khi thử túi, đừng chỉ đặt đồ vào rồi đóng nắp. Hãy mở và đóng dây khoá vài lần như khi dùng thật, đeo thử bằng dây vai, xách bằng quai với đồ bên trong, rồi đặt túi xuống bàn xem có đứng vững. Một chiếc túi một quai quá nặng khi đầy sẽ khiến bạn chuyển sang đeo vai suốt, và khi ấy chất lượng dây đeo quan trọng không kém thân túi. Cỡ rất nhỏ có thể dễ thương nhưng nếu không vừa điện thoại của bạn thì chỉ còn là món trang sức.
Vì sao người làm nghề coi Kelly là bài kiểm tra tay nghề
Trong giới thợ đồ da, một chiếc túi cấu trúc kiểu sellier được xem là một trong những việc khó nhất. Lý do nằm ở sự chính xác: mọi tấm da phải cắt đúng tới từng milimet, vì đường may lộ ngoài không che giấu được sai lệch. Nắp phải khít đúng với thân, hai hông tam giác phải đối xứng, quai phải đứng thẳng ở chính giữa. Chỉ cần lệch một chút, túi trông méo ngay khi đặt lên bàn.
Mép cạnh là thử thách thứ hai. Với túi đường may lộ, mép da phải được mài phẳng, nhuộm, sơn và đánh nhiều lượt cho tới khi mịn như một mặt liền. Mép làm vội sẽ có bọt, lồi lõm, hay bong sau vài tháng. Người mua có thể dùng ngón tay vuốt nhẹ dọc mép túi bất kỳ để cảm nhận: mép tốt trơn, đều, không gờ.
Thử thách thứ ba là đường may tay. Mũi chỉ yên ngựa phải đều về khoảng cách và độ nghiêng, chỉ được kéo căng như nhau suốt chiều dài. Đây là lý do một chiếc túi như vậy tốn nhiều giờ công, và cũng là lý do bạn có thể học cách nhìn một chiếc túi da bất kỳ qua ba điểm: độ khít, mép cạnh, đường may. Ba điểm ấy nói nhiều hơn cái tên trên túi.
Ở Việt Nam có những thợ đồ da thủ công làm được túi cấu trúc may tay đẹp. Nếu bạn đặt làm một chiếc túi dáng cổ điển, hãy hỏi thợ dựng kiểu đường may lộ hay may lộn, dùng da gì, may tay hay may máy, và xem các sản phẩm họ đã làm ở ba điểm trên.
Dùng một chiếc túi một quai nắp gập trong nhịp sống Việt Nam
Dáng một quai nắp gập là một trong những dáng túi linh hoạt nhất: xách tay khi vào văn phòng, đeo vai hay đeo chéo bằng dây khi đi đường. Với người đi xe máy, dây đeo chéo là điều kiện gần như bắt buộc; đeo túi trước ngực, nắp hướng vào người để không bị giật, và trùm áo mưa qua túi khi trời mưa.
Túi cấu trúc nắp đóng có ưu điểm lớn ở nơi đông người: không ai thò tay vào được mà không mở dây khoá. Nhược điểm là mỗi lần lấy điện thoại phải mở dây, mở nắp. Nhiều người dùng để dây lỏng, chỉ cài khi đi chỗ đông.
Trong khí hậu nóng ẩm, túi sellier da cứng ít bị ảnh hưởng về phom hơn túi da mềm, nhưng mép cạnh lộ ra ngoài hút ẩm và có thể bong sơn sau nhiều mùa nồm. Lau mép bằng khăn khô sau khi đi mưa, cất túi nơi khô ráo có hút ẩm, nhồi giữ phom và tháo dây đeo khi cất.
Bài học từ Kelly khi chọn túi một quai nắp gập phổ thông
Dáng túi hình thang một quai, nắp gập, dây khoá ngang là dáng chung, xuất hiện ở túi mọi phân khúc. Khi đánh giá một chiếc túi dáng này, điểm đầu tiên là nắp: nắp đóng phải khít, không vểnh góc, mép nắp thẳng và đều với thân. Nắp vểnh khi túi còn mới sẽ vểnh nhiều hơn sau vài tháng.
Điểm thứ hai là chỗ nối quai. Một quai duy nhất chịu toàn bộ trọng lượng túi; khoen phải chắc, tấm da đệm chân quai phải được may chứ không chỉ dán. Điểm thứ ba là khoá: chốt xoay phải êm, không rơ, dây khoá đủ dày để không bị gãy ở chỗ gập.
Cuối cùng, hãy nhìn mép cạnh để biết túi được dựng kiểu đường may lộ hay may lộn, từ đó đoán túi sẽ giữ dáng hay chùng xuống theo thời gian. Biết những điều này, bạn chọn được một chiếc túi dáng cổ điển bền lâu ở bất kỳ mức ngân sách nào, mà không cần mang tên tuổi của ai. Còn với túi mang nhãn hiệu của nhà mốt mua lại từ người khác, giám định độc lập là bước không nên bỏ qua.
Câu hỏi thường gặp
Túi Kelly có từ khi nào?
Tiền thân của Kelly là một túi đựng thư từ, giấy tờ mà nhà mốt làm từ những năm 1930, thường được ghi nhận khoảng năm 1935. Túi nổi tiếng giữa thập niên 1950 và chính thức mang tên hiện nay từ năm 1977.
Kelly sellier và retourne khác nhau thế nào?
Sellier may đường viền lộ ra ngoài, dáng cứng, cạnh sắc, trông trang trọng. Retourne may từ mặt trái rồi lộn ra, đường may giấu bên trong, dáng mềm và tròn hơn, dễ dùng hằng ngày. Cùng cỡ, bản retourne thường đựng được nhiều hơn một chút.
Kelly và Birkin, chọn mẫu nào?
Kelly có một quai, nắp đóng kín, thường kèm dây đeo vai, hợp người cần túi gọn, đeo được và kín đồ. Birkin có hai quai, nắp để mở, miệng rộng, hợp người cần túi làm việc đựng nhiều. Cách dùng hằng ngày quyết định lựa chọn hơn là độ nổi tiếng.
Túi một quai có bền bằng túi hai quai không?
Bền hay không phụ thuộc vào cách gắn quai và chất lượng da. Với túi một quai, toàn bộ trọng lượng dồn vào hai chân quai, nên khoen và tấm đệm chân quai phải chắc. Không nên nhồi túi quá nặng và nên dùng dây đeo vai khi mang nhiều đồ.
Mép cạnh túi sellier bị bong sơn có sửa được không?
Được. Thợ đồ da sẽ làm sạch, mài nhẹ mép, sơn lại nhiều lớp và đánh bóng. Đây là việc bảo dưỡng bình thường với túi đường may lộ sau nhiều năm. Không nên tự bôi sơn móng tay hay keo vì sẽ làm khó cho việc sửa chuyên nghiệp sau này.
Có nên mua túi dáng Kelly của xưởng trong nước?
Nếu túi không mang tên, logo hay dấu hiệu nhận diện của nhà mốt, đó là túi dáng cổ điển bình thường. Hãy đánh giá theo độ khít của nắp, chỗ nối quai, chất da, đường may và mép cạnh. Túi gắn nhãn hiệu người khác là hàng giả, vi phạm quy định hiện hành.