Một phép thử đủ dùng cho phần lớn túi da: nhỏ một giọt nước nhỏ ở chỗ khuất. Giọt nước thấm ngay và làm da sậm màu là da nhuộm xuyên (aniline); thấm chậm sau vài chục giây là da bán aniline có lớp phủ mỏng; đọng nguyên trên mặt như trên kính là da phủ màu. Ba lớp hoàn thiện này quyết định chiếc túi màu rượu vang của bạn sẽ sâu màu, dễ bẩn, hay bền màu và dễ lau.
Cả ba đều có thể là da thật, cùng loại da bò hay da cừu; khác nhau ở chỗ màu nằm trong sợi da hay nằm trong lớp sơn bên trên. Hiểu được điều này, người mua biết vì sao hai chiếc túi giống hệt nhau trên ảnh lại già đi theo hai kiểu rất khác, và nên chọn loại nào cho cách dùng của mình.
Màu nằm trong sợi hay nằm trên mặt
Da aniline được nhuộm bằng thuốc nhuộm hoà tan trong bồn quay, thuốc nhuộm thấm xuyên qua tấm da, bám vào từng sợi. Sau đó tấm da gần như để trần, hoặc chỉ phủ một lớp rất mỏng trong suốt. Vì không có gì che phía trên, ta nhìn thấy nguyên mặt cật: lỗ chân lông, vân tự nhiên, những biến đổi màu nhẹ giữa các vùng. Màu có chiều sâu như nhìn qua một lớp nước.
Da bán aniline cũng được nhuộm xuyên như vậy, nhưng phủ thêm một lớp mỏng có pha một ít sắc tố. Lớp này làm màu đều hơn, che bớt vết nhỏ, tăng khả năng chống bẩn, mà vẫn để lộ phần lớn vân da. Đây là lựa chọn dung hoà mà nhiều xưởng túi dùng cho túi đi làm, túi dùng hằng ngày.
Da phủ màu, hay da có lớp sơn sắc tố, thì màu chủ yếu nằm ở một lớp sơn đục phủ lên mặt, thường kèm lớp phủ bảo vệ trên cùng. Phía dưới vẫn có thể được nhuộm, nhưng thứ mắt thấy là lớp sơn. Mặt da đều tăm tắp, vân thường được dập lại, lỗ chân lông khó thấy. Loại này hay dùng cho da đã chỉnh mặt, da có nhiều sẹo, da váng, và cho những màu cần đồng đều tuyệt đối giữa nhiều lô sản xuất.
Ở giữa còn nhiều mức khác nhau, mỗi xưởng thuộc có công thức riêng, nên ba cái tên này nên hiểu như ba vùng trên một thang liên tục, không phải ba ô tách bạch.
Đọc lớp hoàn thiện ngay tại quầy
Ngoài giọt nước, có vài cách kiểm khác giúp chắc hơn. Làm ở chỗ khuất, dưới ánh sáng tự nhiên nếu có thể:
- Giọt nước. Như đã nói ở đầu bài: thấm nhanh, thấm chậm hay đọng lại. Lau khô ngay sau khi thử; với da aniline, vệt sẽ mờ dần khi khô.
- Soi lỗ chân lông dưới ánh sáng xiên. Thấy rõ lỗ chân lông và vân không lặp là dấu hiệu aniline hoặc bán aniline. Mặt đều như nhựa, vân lặp đều là da phủ màu.
- Ấn ngón tay và kéo nhẹ. Da aniline đổi sắc chỗ ấn, có khi để vết ngón tay mờ trong vài giây. Da phủ màu gần như không đổi.
- Xem mép cắt. Trên da nhuộm xuyên, mặt cắt có màu xuyên suốt hoặc gần suốt. Da phủ màu có thể thấy lõi nhạt hơn hẳn, chỉ màu ở lớp mặt.
- Gập mạnh một góc nhỏ. Da phủ dày khi gập có thể nổi vệt nhạt hoặc nếp gãy; aniline gập lại chỉ hiện nếp mềm.
- Hỏi người bán. Hỏi đúng chữ: da nhuộm xuyên hay phủ màu, có lớp phủ bảo vệ không. Người hiểu hàng sẽ trả lời được.
Đừng thử bằng cồn, nước rửa móng hay bất cứ dung môi nào: chúng làm hỏng lớp hoàn thiện ngay ở điểm thử, và không cho thông tin gì hơn giọt nước.
Ba lớp hoàn thiện trên một chiếc túi dùng hằng ngày
Đặt ba chiếc túi cùng dáng, cùng màu rượu vang, chỉ khác lớp hoàn thiện, rồi tưởng tượng dùng chúng một năm ở thành phố nóng ẩm:
| Khía cạnh | Aniline | Bán aniline | Da phủ màu |
|---|---|---|---|
| Độ sâu màu | Sâu, trong, đổi sắc theo ánh sáng | Khá sâu, đều hơn | Đều, phẳng, ít chiều sâu |
| Chống bẩn, chống nước | Kém, thấm nhanh | Trung bình | Tốt, lau được |
| Bền màu dưới nắng | Dễ phai, nhất là màu đỏ, tím | Khá hơn | Tốt nhất |
| Vết xước | Xước lộ cùng màu, có thể miết mờ | Xước nhạt nhẹ | Xước sâu lộ lớp dưới màu khác |
| Khi cũ | Lên nước, mềm, có dấu vết dùng | Mềm, màu ổn định | Mòn lớp sơn ở góc, có thể nứt |
| Hợp với | Người kỹ tính, ít đi mưa nắng | Túi đi làm, dùng thường xuyên | Đi đường nhiều, cần dễ lau |
Không có ô nào là tốt nhất. Da aniline đẹp nhất trong ảnh và trong tay, nhưng đòi người dùng cẩn thận; da phủ màu ít đẹp hơn khi nhìn gần nhưng sống khoẻ hơn với mưa nắng, xe máy, con nhỏ. Bán aniline là lựa chọn an toàn khi phân vân.
Vì sao màu rượu vang là phép thử khó
Các màu đỏ sậm như rượu vang, đỏ đô, mận chín là nơi khác biệt giữa ba lớp hoàn thiện lộ rõ nhất. Trên da aniline, màu rượu vang có chiều sâu đẹp: dưới nắng ngả đỏ ấm, trong bóng râm ngả tím nâu. Nhưng nhiều thuốc nhuộm đỏ và tím nhạy với tia tử ngoại, nên phần túi hay phơi nắng, như mặt trước túi đeo khi đi xe máy, có thể ngả sang nâu đỏ nhạt hơn sau một mùa. Phần dưới nắp, phần áp lưng vẫn giữ màu cũ, tạo ra hai tông rõ.
Trên da phủ màu, màu rượu vang đều và ít phai hơn nhiều vì sắc tố trong lớp sơn bền sáng hơn thuốc nhuộm hoà tan. Đổi lại, khi góc túi mòn, lớp dưới lộ ra có thể là màu nâu, màu xám hoặc màu da mộc, một chấm khác màu rất dễ thấy trên nền đỏ. Da bán aniline đứng giữa: phai chậm hơn aniline, khi mòn thì lộ màu nhuộm bên dưới vốn gần cùng tông nên đỡ lộ.
Một chi tiết nhỏ khác: màu đỏ sậm trên da aniline mới có thể lem nhẹ khi ướt và cọ xát, ví dụ quai túi ướt mưa cọ vào áo sơ mi trắng. Da phủ màu hầu như không lem. Nếu túi màu rượu vang sẽ đi cùng áo sáng màu thường xuyên, đây là điều nên cân nhắc ngay từ lúc chọn.
Thêm một lưu ý khi chọn màu: đèn vàng ấm trong nhiều cửa hàng làm màu rượu vang trông đỏ và tươi hơn. Mang túi ra gần cửa, dưới ánh sáng ban ngày, để thấy màu thật; với da aniline, xoay túi vài góc sẽ thấy màu đổi sắc, còn da phủ màu gần như giữ nguyên một sắc ở mọi góc. Nếu mua online, xin thêm ảnh chụp ngoài trời không chỉnh màu, vì ảnh studio rất hay làm màu đỏ sậm lệch sang hồng hoặc nâu.
Giữ từng loại hoàn thiện cho bền màu
Aniline: tránh nắng và dầu. Cất túi tránh ánh nắng trực tiếp, kể cả nắng qua cửa kính. Tay sạch khi cầm, không đặt túi lên mặt bàn dính dầu. Vết nước xử lý bằng cách làm ẩm đều cả mảng rồi để khô tự nhiên. Dưỡng rất mỏng bằng sản phẩm dành cho da aniline, luôn thử trước vì da sẽ sậm thêm.
Bán aniline: lau nhẹ, dưỡng thưa. Lớp phủ mỏng cho phép lau bằng khăn hơi ẩm, nhưng không chà mạnh. Dưỡng vài lần trong năm là đủ; dưỡng nhiều không thấm qua lớp phủ mà đọng lại thành mặt nhờn.
Da phủ màu: giữ lớp sơn. Lau bằng khăn ẩm với xà phòng nhẹ khi bẩn. Kẻ thù là vật sắc, góc cạnh cọ xát và dung môi như cồn, nước rửa móng, vì chúng làm mòn, nứt lớp sơn. Góc đáy và mép quai là nơi cần để ý.
Cả ba: đừng để ướt rồi bỏ đó. Dù lớp hoàn thiện nào, nước len vào qua đường may và mép cắt. Túi ướt mưa cần lấy đồ ra, thấm khô, nhồi giấy, để khô ở chỗ thoáng.
Cả ba: không dùng chất tẩy gia dụng. Nước tẩy, nước lau kính, khăn ướt có cồn làm hỏng lớp hoàn thiện của cả ba loại. Khi không chắc, dừng ở khăn khô và khăn ẩm nước sạch.
Khi túi đã có vết: mỗi lớp hoàn thiện sửa được tới đâu
Vết xước trên da aniline lộ ra cùng màu với nền vì thuốc nhuộm nằm xuyên trong sợi, nên phần lớn vết xước nông chỉ là sợi bề mặt bị xới lên. Miết nhẹ ngón tay, hoặc chấm một chút dưỡng rồi miết, thường đủ cho vết mờ đi. Vết xước sâu cắt vào sợi thì để lại rãnh, có thể làm mờ bớt nhưng không biến mất. Vết bẩn dầu trên aniline khó hơn nhiều: dầu thấm sâu, phải dùng bột hút dầu và chấp nhận vết nhạt dần chứ không hết ngay.
Da phủ màu thì ngược lại: vết bẩn nằm trên lớp sơn nên lau là sạch, nhưng vết xước đã cắt qua lớp sơn thì không tự mờ được. Thợ đồ da sửa bằng cách làm sạch, chà mịn mép vết, dặm sơn cùng màu nhiều lớp mỏng rồi phủ lớp bảo vệ. Việc khớp màu dễ hơn với da phủ màu vì màu sơn pha theo mẫu được, và đây là lý do túi da phủ màu thường “làm mới” được khá trọn vẹn.
Bán aniline đứng giữa: vết xước nông trên lớp phủ mỏng có thể mờ khi miết, vết sâu hơn thì thợ dặm màu mỏng; vì lớp phủ có độ trong, màu dặm phải pha cẩn thận để không thành một mảng đục giữa nền còn thấy vân. Với cả ba, nguyên tắc chung là xử lý vết càng sớm càng dễ, và thử mọi chất làm sạch ở chỗ khuất trước khi đụng vào mặt túi.
Chọn lớp hoàn thiện theo cách dùng của mình
Câu hỏi nên đặt ra không phải “loại nào cao cấp hơn” mà là “chiếc túi này sẽ sống ở đâu”. Nếu nó chủ yếu ở trong văn phòng, trong ô tô, đi tiệc vài lần một tháng, và người dùng thích ngắm da thay đổi theo năm tháng, da aniline cho trải nghiệm đẹp nhất. Nếu nó đi xe máy mỗi ngày, gặp mưa bất chợt, đặt xuống ghế quán, bị con nhỏ cầm nghịch, thì da phủ màu hoặc bán aniline giúp người dùng đỡ lo.
Với màu đậm như rượu vang, đỏ đô, xanh rêu, xanh navy, bán aniline thường là điểm cân bằng tốt: màu còn chiều sâu, ít phai hơn, lau được. Với màu sáng như kem, be, trắng, da phủ màu gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý cho dùng hằng ngày, vì da aniline màu sáng bám bẩn rất nhanh và khó làm sạch.
Khi đọc mô tả sản phẩm online, những chữ “da mềm tự nhiên”, “da cao cấp” không nói gì về lớp hoàn thiện. Nên hỏi trực tiếp, xin ảnh cận cảnh mặt da dưới ánh sáng xiên và ảnh mép cắt, hoặc xin người bán quay một đoạn nhỏ thử giọt nước ở chỗ khuất. Người bán hiểu chất liệu thường không ngại việc này.
Một mẹo cuối cho người phân vân: nếu đã có sẵn một chiếc túi da dùng vài năm và thấy mình chăm nó khá kỹ, không ngại vết dấu, có thể thử aniline cho chiếc tiếp theo. Nếu chiếc túi cũ đã từng làm mình khó chịu vì vết nước, vết bút, thì bán aniline hoặc phủ màu sẽ đỡ phiền hơn. Thói quen dùng túi của chính mình là dữ liệu tốt nhất để chọn.
Câu hỏi thường gặp
Da aniline có phải luôn là da tốt nhất?
Không nhất thiết. Da aniline đòi tấm da có mặt đẹp vì không có gì che, nên thường dùng da chọn lọc; nhưng về độ bền với mưa nắng và vết bẩn, nó kém da có lớp phủ. Tốt hay không phụ thuộc cách dùng. Với túi đi đường nhiều, da bán aniline hay da phủ màu có thể hợp lý hơn.
Da phủ màu có phải giả da không?
Không. Da phủ màu vẫn là da thật bên dưới, chỉ có thêm lớp sơn sắc tố trên mặt. Giả da thì không có tấm da nào, chỉ có lớp nhựa trên đế vải. Muốn phân biệt, xem mặt sau và mép cắt: da thật có mặt sau xơ, giả da thường lộ vải dệt.
Túi aniline bị phai nắng có phục hồi được không?
Có thể làm cho bớt lệch màu, nhưng khó về lại y như mới. Thợ đồ da có thể nhuộm bổ sung hoặc phủ màu nhẹ cho đều, tuy vậy lớp phủ thêm vào sẽ làm da mất một phần vẻ trong của aniline. Phòng ngừa bằng cách tránh nắng vẫn là cách tốt nhất.
Vì sao túi da phủ màu bị nứt ở góc?
Lớp sơn sắc tố cứng hơn tấm da bên dưới. Ở góc đáy, mép quai, nếp gập, da bị uốn và cọ xát liên tục nên lớp sơn mỏng dần, rồi nứt chân chim và bong. Lớp phủ dày, kém đàn hồi càng nứt sớm. Thợ có thể sơn dặm lại những chỗ này.
Có nên xịt chống thấm cho túi aniline không?
Có thể, nếu muốn giảm vết nước và vết bẩn, nhưng nên chọn loại dành cho da aniline, thử ở chỗ khuất và xịt mỏng từ xa. Xịt chống thấm có thể làm màu đổi nhẹ và làm da lên nước chậm hơn. Người thích để da tự nhiên thường chọn không xịt.
Túi màu rượu vang có lem màu ra áo không?
Da aniline màu đỏ sậm mới có thể lem nhẹ khi ướt và cọ xát mạnh, nhất là trên vải trắng. Da phủ màu hầu như không lem. Nếu lo, thử lau mặt trong quai bằng khăn trắng hơi ẩm: khăn có vết màu thì nên tránh để túi ướt cọ vào áo sáng.