Túi xách kinh điển là mẫu túi được sản xuất và sử dụng liên tục qua nhiều thập kỷ mà dáng cơ bản gần như không đổi, đến mức tên mẫu túi trở thành tên gọi chung. Nó khác với túi đang thịnh hành ở chỗ được thời gian công nhận: một mẫu túi chỉ thực sự là kinh điển khi người mua ở hai, ba thế hệ khác nhau vẫn chọn nó.
Bài này đưa ra sáu tiêu chí để nhận ra một mẫu túi có khả năng sống lâu, bảng các mẫu túi tiêu biểu theo dòng thời gian, những dáng túi kinh điển không thuộc về nhãn hiệu nào, và cách nghĩ về chuyện mua túi kinh điển hay túi theo mốt.
Sáu tiêu chí của một mẫu túi kinh điển
Giải quyết một nhu cầu thật. Túi đeo vai để rảnh tay, túi gấp gọn mang theo, túi trống cho chuyến đi ngắn, túi đựng thư giữ giấy tờ phẳng. Nhu cầu càng bền, mẫu túi càng sống lâu, vì lý do người ta mua nó không mất đi khi mốt thay đổi.
Dáng cơ bản. Phần lớn túi kinh điển có dáng hình học đơn giản: hình thang, chữ nhật, thùng tròn, bucket. Dáng cơ bản ít gắn với một mùa thời trang cụ thể nên không bị nhận ra là "túi năm ấy".
Một hoặc hai chi tiết nhận diện. Quai xích, đường chần, ổ khoá, bùa treo, khoá xoay đặc biệt. Chỉ một hai chi tiết, đủ để nhận ra từ xa mà không cần logo lớn. Túi quá nhiều chi tiết thường lỗi mốt nhanh.
Được làm lại nhiều lần mà không đổi bản chất. Nhà làm túi thay màu, chất liệu, thêm cỡ nhưng giữ nguyên dáng và chi tiết nhận diện. Nếu mỗi lần làm lại đều phải đổi dáng, đó là dấu hiệu mẫu túi chưa đứng vững.
Dùng được trong nhiều bối cảnh. Đi làm, đi tiệc, đi chơi, với nhiều phong cách trang phục. Mẫu túi chỉ hợp một kiểu trang phục hay một dịp hẹp khó sống lâu.
Chất lượng chịu được nhiều năm dùng. Da tốt, đường may chắc, phần cứng bền, có thể sửa chữa. Một chiếc túi không sửa được khi hỏng quai thì khó đi cùng người dùng hàng chục năm.
Các mẫu túi tiêu biểu theo dòng thời gian
Bảng dưới gom những mẫu túi thường được nhắc tới như kinh điển hoặc biểu tượng, chỉ ghi các dữ kiện đã được nhà làm túi và báo chí thời trang ghi nhận rộng rãi. Mẫu túi gần đây còn đang chờ thời gian kiểm chứng:
| Thời điểm | Mẫu túi | Điểm nhận diện |
|---|---|---|
| Thập niên 1930 | Keepall, Speedy, Noé (Pháp) | Túi trống mềm, túi thùng tròn, túi dây rút đựng chai |
| Khoảng 1935, mang tên mới năm 1977 | Kelly | Một quai, nắp đóng bằng dây và khoá xoay |
| 1947 | Túi quai tre của một nhà mốt Ý | Quai tre uốn nóng, ra đời khi thiếu vật liệu thời hậu chiến |
| Tháng 2 năm 1955 | 2.55 | Quai xích đeo vai, chần trám, khoá chữ nhật |
| 1984 | Birkin | Hai quai, nắp để mở, dây khoá và ổ khoá |
| 1993 | Le Pliage | Thân nylon gấp gọn, nắp và quai da |
| 1995 | Lady Dior | Túi cầm tay hình hộp, chần cannage, bùa chữ |
| 1997 | Baguette | Túi nhỏ dài kẹp nách như ổ bánh mì Pháp |
| Cuối thập niên 1990 | Saddle | Dáng cong như yên ngựa, đeo vai ngắn |
| 2005 | Paddington | Da mềm, ổ khoá lớn treo trước thân |
| 2007 | Neverfull | Tote canvas miệng rộng, dây thắt hông |
| 2013 | Capucines | Da trơn cấu trúc, chữ cái kim loại trên nắp |
Nhìn bảng, có thể thấy các mẫu túi lâu đời nhất đều sinh ra từ nhu cầu đi lại và làm việc, còn nhiều mẫu ra đời từ thập niên 1990 trở đi gắn với thời kỳ it bag. Trong nhóm sau, chỉ một số được làm lại liên tục và có cơ hội trở thành kinh điển thật sự.
Các mẫu túi trong bảng thuộc về những nhà mốt khác nhau; bài không xếp hạng mẫu nào hơn mẫu nào. Mỗi mẫu có bài riêng trên trang đi sâu vào cấu tạo và cách dùng.
Những dáng túi kinh điển không thuộc về nhãn hiệu nào
Nói tới túi kinh điển, người ta nghĩ ngay tới túi của nhà mốt. Nhưng nhiều dáng túi còn kinh điển hơn bất kỳ mẫu có tên nào, vì chúng đã thuộc về tất cả mọi người. Túi tote vải bố đơn giản, hai quai, đáy rộng là một ví dụ: không ai sở hữu nó, nó có mặt ở mọi chợ, mọi văn phòng, mọi trường học, và dáng gần như không thay đổi qua cả thế kỷ.
Túi đưa thư đeo chéo, nắp gập dài, dây bản rộng, sinh ra cho người đưa thư đi xe đạp, nay là túi của sinh viên và người đi làm. Túi bác sĩ khung kim loại mở miệng rộng, sinh ra để bác sĩ mang dụng cụ tới nhà bệnh nhân. Cặp hộp da cứng có khoá số, của công chức và luật sư nhiều thế hệ. Túi trống thể thao, balo hai quai, túi đeo hông cũng vậy.
Ở Việt Nam, có thể kể thêm làn mây, bị cói, túi vải thổ cẩm đeo chéo của đồng bào vùng cao, những dáng túi đã có từ lâu và vẫn được làm tới nay. Đó cũng là túi kinh điển theo đúng nghĩa: đáp ứng nhu cầu bền, dáng cơ bản, dùng qua nhiều thế hệ.
Nhận ra những dáng túi này giúp người mua thoát khỏi suy nghĩ rằng chỉ túi đắt tiền mới dùng được lâu. Một chiếc túi tote vải bố tốt hay một chiếc túi đưa thư da bò của thợ giỏi có thể đi cùng bạn nhiều năm hơn một chiếc túi theo mốt.
Túi kinh điển và túi theo mốt: khi nào chọn cái nào
Không có lựa chọn đúng cho mọi người. Bảng này giúp bạn tự đặt câu hỏi trước khi mua:
| Câu hỏi | Nghiêng về túi kinh điển | Nghiêng về túi theo mốt |
|---|---|---|
| Bạn định dùng bao lâu? | Nhiều năm, hằng ngày | Một vài mùa, dịp riêng |
| Tủ đồ của bạn thế nào? | Ít món, cần một túi đi với nhiều bộ | Nhiều túi, muốn thêm điểm nhấn |
| Bạn có thích sửa chữa đồ dùng lâu? | Có, sẵn sàng thay quai, sơn mép | Không, dùng tới khi chán |
| Bạn mua vì điều gì? | Công năng, chất liệu, dáng | Cảm giác mới, phong cách mùa này |
| Ngân sách của bạn? | Dồn vào một món tốt | Chia ra nhiều món vừa phải |
Một cách tính đơn giản mà nhiều người làm nghề hay dùng là chia giá túi cho số lần bạn thực sự mang nó. Ví dụ giả định: chiếc túi A đắt gấp ba chiếc túi B nhưng bạn mang gấp mười lần số lần, thì tính trên mỗi lần dùng, A lại rẻ hơn. Phép tính không quyết định thay bạn, nhưng giúp nhìn rõ đánh đổi.
Túi theo mốt không có gì sai. Vấn đề chỉ xảy ra khi người mua kỳ vọng một chiếc túi theo mốt sẽ dùng lâu như túi kinh điển, hoặc mua túi kinh điển rồi cất trong tủ vì sợ hỏng.
Dáng kinh điển, hàng "lấy cảm hứng" và hàng giả
Vì dáng túi kinh điển được ưa chuộng lâu dài, thị trường có rất nhiều túi mang dáng tương tự. Cần phân biệt ba loại. Loại thứ nhất là túi mang dáng chung: hình thang hai quai, nắp gập quai xích, túi bucket dây rút. Đây là kiểu dáng phổ biến của ngành, xưởng nào cũng làm, và là chuyện bình thường.
Loại thứ hai là túi "lấy cảm hứng" quá sát: không gắn logo nhưng chép gần y nguyên một thiết kế cụ thể, kể cả những chi tiết nhận diện đặc trưng. Ranh giới pháp lý ở đây phức tạp, phụ thuộc vào việc chi tiết đó có được bảo hộ kiểu dáng hay nhãn hiệu ở nước sở tại hay không. Người mua phổ thông không cần phân xử, nhưng nên biết rằng loại túi này có rủi ro.
Loại thứ ba là hàng giả: gắn tên, logo, dấu hiệu nhận diện của nhà mốt để người mua nhầm hoặc để "trông như hàng thật". Mua bán, sản xuất hàng giả mạo nhãn hiệu là vi phạm và bị xử lý theo quy định hiện hành về sở hữu trí tuệ và chống hàng giả. Ngoài rủi ro pháp lý, hàng giả thường dùng da và phần cứng kém, không sửa được, mất giá trị ngay khi mua.
Lời khuyên của người làm túi: nếu bạn yêu một dáng túi kinh điển mà không mua được bản của nhà mốt, hãy tìm một chiếc túi dáng chung làm tốt, mang nhãn của chính xưởng làm ra nó. Bạn sẽ có chiếc túi bền, sửa được, và không phải giải thích với ai.
Chọn và giữ một chiếc túi để dùng lâu
Nếu mục tiêu của bạn là một chiếc túi đi cùng nhiều năm, hãy bắt đầu từ việc của mình chứ không phải từ danh sách túi nổi tiếng. Bạn đi làm bằng gì, mang những gì, mặc phong cách nào, có hay đi mưa không. Từ đó chọn dáng: túi đeo chéo nắp gập cho người đi xe máy, tote cho người mang nhiều đồ, túi cấu trúc một quai cho người làm văn phòng hay gặp khách.
Kế đến là chất liệu hợp khí hậu: da bò dập vân hạt hoặc da có lớp phủ chịu ẩm và trầy tốt hơn da cừu, da trơn mịn; canvas phủ và nylon dày chịu mưa tốt. Màu trung tính như đen, nâu, xám, be dễ phối và giấu dấu vết dùng hơn màu nổi.
Cuối cùng là thói quen giữ: không nhồi quá tải, nhồi giữ phom khi cất, chống ẩm mùa nồm, lau phần kim loại khô sau khi dùng, mang tới thợ khi quai hay mép cạnh bắt đầu hỏng thay vì đợi hỏng nặng. Một chiếc túi tốt được giữ đúng cách sẽ trở thành túi kinh điển của riêng bạn, bất kể nó có tên trong sách thời trang hay không.
Câu hỏi thường gặp
Túi kinh điển có bao giờ lỗi mốt không?
Túi kinh điển có lúc được ưa chuộng nhiều, có lúc ít hơn, nhưng hiếm khi bị coi là lỗi mốt hẳn vì dáng cơ bản không gắn với một mùa cụ thể. Một số chi tiết như màu, cỡ, chất liệu của từng phiên bản thì có thể mang dấu ấn thời điểm.
Mẫu túi mới ra có thể gọi là kinh điển không?
Nói chính xác thì chưa. Một mẫu túi cần được làm và dùng liên tục qua nhiều năm, tốt nhất là vài thập kỷ, mới được coi là kinh điển. Nhà làm túi có thể thiết kế với ý đồ làm kinh điển, nhưng thời gian và người dùng mới quyết định.
Túi kinh điển có nhất thiết phải đắt không?
Không. Nhiều dáng túi kinh điển nhất như tote vải bố, túi đưa thư, túi bác sĩ, balo, làn mây không thuộc về nhãn hiệu nào và có ở mọi phân khúc. Điều làm túi bền lâu là dáng hợp nhu cầu và chất lượng làm, không phải giá.
Nên chọn màu gì cho chiếc túi dùng lâu năm?
Màu trung tính như đen, nâu, nâu bò, xám, be thường dễ phối với nhiều trang phục và giấu dấu vết dùng tốt hơn. Màu nổi đẹp nhưng dễ gắn với một mùa. Nếu chỉ có một chiếc túi dùng hằng ngày, màu trung tính là lựa chọn an toàn hơn.
It bag có thể trở thành túi kinh điển không?
Có, nhưng không nhiều. Một it bag trở thành kinh điển khi nó được làm lại liên tục, giữ được dáng và chi tiết nhận diện, và người mua thế hệ sau vẫn chọn nó vì công năng chứ không chỉ vì hoài niệm. Nhiều it bag khác thì lắng xuống sau vài mùa.
Túi dáng giống mẫu nổi tiếng nhưng không có logo có phải hàng giả không?
Túi mang dáng chung của ngành thì không phải hàng giả. Túi chép sát các chi tiết nhận diện được bảo hộ có thể có rủi ro pháp lý. Túi gắn tên, logo của nhà mốt để gây nhầm lẫn là hàng giả. Khi phân vân, chọn túi mang nhãn của chính xưởng làm ra.