Đặt cạnh nhau một chiếc túi da bò phủ màu cứng cáp và một chiếc túi Motorcycle, sự khác biệt hiện ra ngay khi cầm: chiếc thứ nhất giữ dáng như cái hộp, chiếc thứ hai rũ xuống trong tay như một tấm vải dày, mặt da có nếp nhăn, màu không đều, tua rua lủng lẳng ở khoá kéo. Chiếc túi được làm để trông như đã theo chủ nhiều năm ngay từ ngày đầu.
Dòng túi này do Balenciaga đưa ra đầu thập niên 2000, dưới thời Nicolas Ghesquière làm giám đốc sáng tạo; mẫu City là cái tên được biết nhiều nhất trong dòng. Bài giải thích vì sao da được xử lý cho rũ và cũ, các chi tiết đinh, tua rua, khoá kéo làm nên nhận diện, và cách giữ một chiếc túi da mềm kiểu này trong khí hậu Việt Nam.
Một chiếc túi đi ngược thói quen làm túi cứng
Cuối thập niên 1990, túi cao cấp thường cứng, bóng, cấu trúc rõ. Dòng túi Motorcycle đi ngược hẳn: da mềm tới mức túi không tự đứng được, bề mặt có nếp nhăn, màu sắc không đều như đã phơi nắng. Câu chuyện thường được kể là mẫu thử đầu tiên bị chê quá mềm, quá "xuề xoà" để bán, nhưng lại được giới làm nghề và người mẫu thích mang theo, và từ đó được sản xuất.
Tên gọi gợi tới áo da của người đi mô tô: da mềm đã sờn, khoá kéo kim loại nặng, đinh tán, tua rua. Đó là tinh thần của chiếc túi: không phải món đồ để giữ gìn trong tủ, mà là thứ quăng lên vai, ném lên ghế sau xe, càng dùng càng đẹp.
Điều này làm dòng túi khác hẳn nhiều it bag cùng thời. Thay vì một chi tiết kim loại to làm điểm nhận diện, nhận diện của nó nằm ở cảm giác vật liệu. Nhìn từ xa bạn thấy dáng túi rũ và tua rua; cầm vào tay bạn thấy độ mềm của da. Chính vì vậy, bản nhái làm từ da cứng hoặc da tổng hợp rất dễ lộ: chúng có thể sao chép đinh và tua rua, nhưng không sao chép được cách túi rũ xuống.
Những chi tiết làm nên nhận diện
Các bản trong dòng túi khác nhau về kích cỡ, nhưng có chung một bộ chi tiết. Hiểu từng chi tiết giúp bạn biết chỗ nào cần chăm:
| Chi tiết | Đặc điểm | Chỗ cần để ý khi dùng |
|---|---|---|
| Da | Da dê hoặc da cừu mềm, xử lý cho rũ, nếp nhăn tự nhiên, màu không đều | Hút ẩm, dễ bắt mùi, dễ xước nhưng vết xước hoà vào bề mặt |
| Tua rua da | Dải da dài tết hoặc thả tự do ở đầu khoá kéo | Đầu tua rua khô cứng, gãy nếu để nắng lâu |
| Đinh tán | Đinh kim loại ở chân quai và góc túi | Mạ xỉn dần, đinh cọ vào áo và ghế da |
| Khoá kéo | Khoá kim loại to, nhiều khoá kéo phụ | Răng khoá kẹt nếu da lót cuộn vào |
| Quai cuộn | Quai da cuộn tròn, mềm | Mép quai sờn, quai dài ra khi đựng nặng |
| Dây đeo dài | Có ở nhiều bản, gắn bằng móc | Móc mạ mỏng có thể gỉ trong mùa mưa |
Vì da mềm, mọi chi tiết kim loại trên túi đều có trọng lượng đáng kể so với thân túi. Một chiếc túi trống vẫn có thể khá nặng tay. Đây không phải dấu hiệu chất lượng tốt hay xấu, chỉ là hệ quả của thiết kế.
Da xử lý "cũ": làm thế nào và có bền không
Da của dòng túi này thường là da dê hoặc da cừu mỏng, mặt da được giữ tự nhiên, ít phủ. Sau khi thuộc và nhuộm, da có thể được làm mềm thêm bằng cách quay trong thùng, xử lý dầu, để tạo nếp nhăn và độ rũ. Màu không đều là có chủ đích: chỗ đậm chỗ nhạt như da đã qua nắng mưa.
Câu hỏi hay gặp là da xử lý như vậy có kém bền không. Câu trả lời là bền theo kiểu khác. Da mềm ít bị nứt gãy ở nếp gập như da phủ dày, vì không có lớp phủ cứng để nứt. Nhưng da mỏng, ít phủ thì dễ thấm nước, dễ bắt bẩn, dễ xước, và khi bị kéo căng ở gốc quai thì dễ giãn. Nói gọn: nó già đi đẹp nếu được dùng đúng, nhưng không chịu được lạm dụng.
Trong khí hậu nóng ẩm, da ít phủ hút ẩm và mùi nhanh hơn da phủ. Mùa nồm, túi để trong tủ kín có thể lên mốc trên mặt da và trong lót. Mùa hè, đeo sát người dưới nắng, mặt sau túi thấm mồ hôi. Những điều này không làm túi hỏng ngay, nhưng đòi hỏi thói quen chăm sóc đều đặn hơn túi da phủ.
Chăm túi da mềm kiểu Motorcycle trong khí hậu Việt Nam
Lau khô sau mỗi lần dùng. Dùng khăn cotton mềm, lau nhẹ cả mặt trước lẫn mặt sau, đặc biệt sau những ngày nóng. Không lau bằng khăn ướt có cồn hay chất thơm.
Dưỡng thưa nhưng đều. Da ít phủ cần được dưỡng để không khô cứng, nhưng dưỡng nhiều quá làm da sậm và dính bụi. Vài tháng một lần với loại kem hợp với da mềm, thử ở mặt trong quai trước.
Giữ tua rua. Tua rua là phần mỏng nhất, dễ khô và gãy. Thỉnh thoảng vuốt dưỡng nhẹ, tránh để túi nằm nắng trong cốp xe hay cạnh cửa sổ.
Cẩn thận với đinh và khoá. Đinh tán cọ vào ghế da ô tô, áo lụa, áo len. Khi ngồi xe, đặt túi lên đùi với mặt có đinh hướng ra ngoài.
Cất có nhồi. Da rũ để lâu không nhồi sẽ xẹp hẳn và gãy nếp ở những chỗ không mong muốn. Nhồi giấy mềm vừa đủ giữ hình, đặt trong túi bụi vải, kèm gói hút ẩm mùa nồm.
Gặp mưa. Thấm khô bằng khăn ngay, để túi khô tự nhiên ở nơi thoáng, không sấy nóng, không phơi nắng. Da mỏng phơi nắng khi ướt dễ co và cứng.
Đeo túi da rũ: đi phố, đi làm, đi xe máy
Túi da rũ đeo vai hoặc kẹp nách bằng quai ngắn là cách đeo nguyên bản; nhiều bản có thêm dây đeo dài để đeo chéo. Với người đi xe máy, dây đeo chéo gần như bắt buộc: túi da mềm không có cấu trúc, đeo vai khi ngồi sau xe sẽ trượt và lắc.
Ở công sở, dòng túi này cho cảm giác thoải mái, không nghiêm. Nếu nơi làm việc đòi hỏi đồ công sở chỉn chu, chọn bản màu tối, ít tua rua, và cỡ vừa đủ đựng sổ tay, điện thoại, ví. Cỡ lớn có thể đựng được máy tính bảng nhưng không nên đựng laptop: trọng lượng máy kéo dãn đáy da mềm rất nhanh.
Mặc đồ gì với túi da rũ cũng là câu hỏi hay gặp. Tinh thần của dòng túi là thoải mái, nên nó hợp nhất với áo phông, sơ mi rộng, quần jean, áo khoác da hay áo khoác vải thô. Với váy tiệc hay đồ công sở quá chỉn chu, túi rũ có tua rua dễ lệch tông; khi ấy chọn bản cỡ nhỏ màu đen, ít đinh, coi nó như điểm phá cách.
Một điều cần biết về túi không cấu trúc: đồ bên trong dồn xuống đáy, khó tìm. Ngăn khoá kéo bên trong và một túi con nhỏ giúp giữ chìa khoá, thẻ ở chỗ dễ lấy. Đây cũng là cách bảo vệ lót túi khỏi bị chìa khoá cào rách.
Chọn màu cho một chiếc túi da rũ
Với da ít phủ, màu sắc không chỉ là chuyện thẩm mỹ mà còn quyết định túi già đi thế nào. Màu đen và nâu sẫm là hai màu an toàn nhất: vết xước, vết cọ, chỗ sậm do tay cầm đều hoà vào bề mặt, túi càng dùng càng có chiều sâu. Đây cũng là hai màu khiến nếp nhăn tự nhiên của da hiện ra rõ nhất dưới ánh sáng.
Màu xám, xanh rêu, đỏ đô là lựa chọn giữa: vẫn giấu vết khá tốt, có cá tính hơn. Màu sáng như kem, trắng ngà, hồng nhạt thì đẹp khi mới nhưng là màu khó nhất cho da ít phủ trong khí hậu nóng ẩm. Mồ hôi ở mặt sau, kem chống nắng trên tay, bụi đường, màu áo jean lem sang đều để lại dấu, và vì da không có lớp phủ dày nên vết bẩn ngấm sâu, khó lau.
Một điều người mua hay bỏ qua: túi da rũ màu sáng sẽ không đều màu theo thời gian. Phần quai, gốc quai, mặt sau sẽ sậm trước. Nếu bạn thích kiểu già đi không đều ấy, đó là vẻ đẹp; nếu bạn muốn chiếc túi trông như mới lâu, chọn màu tối hoặc chọn một chiếc túi da phủ thay vì da rũ.
Mua túi da rũ đã qua sử dụng: soi theo thứ tự
Vì da được làm cho trông cũ từ đầu, túi da rũ đã qua sử dụng khó đánh giá độ mòn hơn túi da phủ. Một trình tự kiểm giúp tách cái "cũ có chủ đích" với cái hỏng thật:
- Gốc quai và chỗ đinh tán: da quanh đinh có rách, có giãn thành lỗ to không; đây là hỏng thật, không phải vẻ cũ.
- Quai cuộn: mép quai sờn nhẹ là bình thường, nhưng quai bị bung đường may hoặc lộ lõi bên trong thì cần sửa.
- Tua rua: đếm xem có đủ, có gãy, có khô cứng không; tua rua thay được nhưng khó khớp màu.
- Khoá kéo: kéo hết đường, xem răng khoá có thiếu, đầu kéo có lỏng không.
- Lót và mùi: lót có rách, có vết mốc, có mùi ẩm hay thuốc lá không; mùi ngấm vào da mềm rất khó khử.
- Đáy túi: da đáy có mòn thủng, có vết nước loang lớn không.
Với túi mang tên hãng, nếu giá trị lớn, nên nhờ dịch vụ giám định độc lập trước khi trả tiền. Dòng túi nổi tiếng vì da mềm và tua rua cũng là dòng bị sao chép nhiều; mô tả trên mạng không đủ để kết luận thật hay giả.
Chọn túi da mềm có tua rua, đinh tán không theo tên mẫu
Phong cách da rũ, tua rua, đinh tán là phong cách chung mà nhiều xưởng làm. Khi chọn một chiếc, không cần tên hãng, chỉ cần kiểm:
- Cầm và bóp: da tốt mềm mà có độ dày, bóp lại thả ra không nhăn nhúm như giấy; da tổng hợp giả rũ thường mềm nhưng có cảm giác cao su và nếp nhăn lặp lại như in.
- Ngửi: da thật ít phủ có mùi da nhẹ; mùi dung môi, mùi nhựa nồng là dấu hiệu lớp phủ hoặc keo kém.
- Gốc quai và đinh: đinh phải tán chặt xuyên qua lớp gia cố, không lung lay; gốc quai không được chỉ dán.
- Tua rua: cắt đều, không xơ mép, gắn chắc vào đầu khoá kéo.
- Khoá kéo: kéo hết đường nhiều lần, góc cua không kẹt, lót không bị cuộn vào răng khoá.
- Lót: vải lót dày vừa, may chắc, có ít nhất một ngăn khoá kéo.
Đừng chọn bản sao chép nguyên chi tiết đặc trưng như kiểu đinh, kiểu mặt khoá có chữ của một mẫu đã có chủ. Phong cách da rũ là của chung; các chi tiết có chữ và dấu riêng thì không.
Câu hỏi thường gặp
Túi Motorcycle ra đời khi nào?
Dòng túi được Balenciaga đưa ra đầu thập niên 2000, dưới thời Nicolas Ghesquière làm giám đốc sáng tạo. Mẫu City là cái tên được biết nhiều nhất trong dòng, nổi bật với da mềm xử lý rũ, tua rua và đinh tán.
Vì sao da túi trông như đã cũ?
Da được giữ ít phủ và xử lý làm mềm, tạo nếp nhăn và màu không đều có chủ đích, để túi trông như đã theo chủ nhiều năm. Đó là đặc điểm thiết kế, không phải lỗi hay hàng tồn kho.
Túi da rũ có hợp đi mưa không?
Không thật hợp. Da mỏng ít phủ thấm nước và dễ loang. Nếu dính mưa, thấm khô ngay bằng khăn, để khô tự nhiên ở nơi thoáng, không sấy nóng, không phơi nắng. Mùa mưa nên mang theo túi bọc.
Đinh tán trên túi có làm hỏng quần áo không?
Có thể, nhất là với áo len, áo lụa và ghế da ô tô. Khi ngồi xe, đặt túi với mặt có đinh hướng ra ngoài; khi mặc đồ vải mỏng, đeo chéo để túi ở hông thay vì kẹp sát nách.
Túi da mềm có đựng được laptop không?
Không nên. Túi không có cấu trúc, đáy da mỏng sẽ bị trọng lượng laptop kéo dãn nhanh, quai cũng dài ra. Dòng túi này hợp đựng đồ cá nhân, sổ tay, máy tính bảng nhỏ.
Làm sao phân biệt da thật rũ mềm và da tổng hợp giả rũ?
Da thật mềm mà có độ dày, nếp nhăn ngẫu nhiên, mùi da nhẹ. Da tổng hợp giả rũ thường có nếp nhăn lặp đều như in, cảm giác hơi cao su và mùi nhựa. Soi mép cắt cũng thấy lớp nền vải dưới lớp phủ.