Le Pliage là mẫu túi tote của một hãng đồ da Pháp, ra mắt năm 1993: thân bằng vải nylon dày, quai và nắp bằng da, đóng bằng khuy bấm trên nắp và khoá kéo dọc miệng. Điểm làm nên tên tuổi của nó nằm ngay trong cái tên, "pliage" trong tiếng Pháp nghĩa là gấp: túi gấp lại được thành một hình vuông nhỏ cỡ cuốn sách, nắp da bọc ra ngoài như bìa.
Mẫu túi sống hơn ba mươi năm không nhờ phô trương mà nhờ làm đúng một việc: nhẹ, rộng, gấp gọn, giặt được. Bài này giải thích thiết kế, các biến thể, những chỗ hỏng trước nhất và cách dùng cho hợp khí hậu nóng ẩm.
Ra đời từ ý tưởng gấp giấy
Hãng ra đời năm 1948 ở Pháp, ban đầu bọc da cho tẩu thuốc rồi chuyển dần sang đồ da và hành lý. Le Pliage do một người trong gia đình sáng lập thiết kế đầu thập niên 1990, lấy cảm hứng từ nghệ thuật gấp giấy origami của Nhật Bản. Bài toán đặt ra là làm một chiếc túi đủ rộng để đi làm, đi chơi, nhưng khi không dùng thì thu lại nhỏ gọn, bỏ vào vali hay ngăn kéo.
Lời giải là đặt phần mềm và phần cứng đúng chỗ. Thân túi bằng nylon mềm, không có khung, gấp theo các nếp định sẵn. Phần da chỉ nằm ở hai quai và tấm nắp hình thang, đủ cứng để làm "bìa" khi gấp và đủ đẹp để túi không trông như túi đi chợ. Khi gấp xong, nắp da phủ ngoài và khuy bấm giữ lại thành khối vuông.
Ý tưởng nghe đơn giản nhưng đó là lý do mẫu túi vẫn được bán tới nay. Nó giải quyết một nhu cầu chưa bao giờ hết: một chiếc túi phụ mang theo dự phòng, mua thêm đồ, chuyến đi ngắn, mà không chiếm chỗ.
Nhận diện qua từng chi tiết
Thân nylon dệt dày. Không phải loại nylon mỏng của túi đi chợ: sợi dệt dày, mặt có độ bóng nhẹ, được xử lý chống thấm ở mức chịu mưa nhẹ. Thân có các nếp gấp chéo ở hai bên hông để khi mở túi phồng rộng, khi gấp xếp gọn.
Nắp da hình thang có khuy bấm. Nắp nằm ở mặt trước, chồm lên miệng túi, có khuy bấm cài xuống thân. Đây cũng là "bìa" khi gấp túi. Da nắp thường là da dập vân hạt mịn, có in chìm hoạ tiết nhận diện của hãng.
Khoá kéo dọc miệng. Miệng túi đóng bằng khoá kéo chạy hết chiều ngang, nên dù là tote, túi vẫn kín đồ. Đầu khoá thường có tay cầm bằng da nhỏ.
Hai quai da dài hoặc ngắn. Bản quai dài khoác vai, bản quai ngắn xách tay. Quai là phần da duy nhất chịu lực, nên cũng là phần sẫm màu và mòn trước tiên.
Nhiều cỡ và biến thể. Ngoài tote cỡ nhỏ, vừa, lớn còn có túi du lịch có dây đeo, balo, túi đeo chéo nhỏ. Một số dòng làm toàn bằng da, dòng khác bằng nylon tái chế. Kích thước và tên dòng thay đổi theo thời kỳ, nên khi mua hãy đo thật thay vì nhớ tên cỡ.
Vì sao một chiếc túi nylon lại thành kinh điển
Người ta hay nghĩ túi kinh điển phải bằng da quý, làm thủ công. Le Pliage cho thấy một hướng khác: một thiết kế đúng nhu cầu, giá dễ tiếp cận hơn đồ da cao cấp, không đổi dáng qua nhiều năm, chỉ đổi màu theo mùa. Người mua mười năm trước và người mua hôm nay cầm cùng một chiếc túi, và điều đó tạo nên sự quen thuộc.
Nó cũng hợp với nhịp sống của người đi làm ở đô thị: nhẹ hơn túi da rất nhiều, đựng được máy tính bảng, hồ sơ, áo khoác mỏng, giặt được khi bẩn, gấp lại khi đi công tác. Với sinh viên và người đi làm trẻ ở Việt Nam, mẫu túi này là một trong những chiếc túi "có tên" đầu tiên mà họ cân nhắc vì sự thực dụng.
Mặt trái của sự phổ biến là hàng giả rất nhiều, vì nylon và da dập vân dễ làm theo hơn túi da khâu tay. Người mua nên mua ở kênh phân phối chính thức, giữ hoá đơn, và hiểu rằng một chiếc túi nylon có nhãn hiệu bán với giá quá thấp so với mặt bằng chung là dấu hiệu cần dè chừng.
Cũng cần nói công bằng: thiết kế túi tote nylon có nắp da không phải độc quyền về hình khối. Nhiều xưởng làm túi nylon gấp gọn không mang nhãn hiệu của ai, chất lượng khác nhau. Khi so, hãy nhìn độ dày sợi vải, đường may ở góc đáy, độ trơn của khoá kéo và chất da quai.
Cách gấp túi đúng nếp
Gấp đúng nếp giúp túi không bị nhăn chéo, nắp da không bị bẻ cong và khuy bấm không bị kéo lệch. Cách làm phổ biến như sau, có thể khác đôi chút với từng cỡ:
- Lấy hết đồ ra, kéo khoá kéo đóng lại và mở khuy bấm nắp da.
- Đặt túi nằm sấp, mặt có nắp da úp xuống bàn, quai kéo thẳng ra hai bên.
- Gấp hai cạnh hông vào trong theo nếp có sẵn, để thân túi thành một dải chữ nhật bằng chiều ngang nắp da.
- Gấp đáy túi lên theo các nếp ngang, mỗi lần gấp khoảng bằng chiều cao nắp, cho tới khi còn một khối vuông.
- Gấp quai vào giữa khối vải, lật nắp da phủ lên trên cùng rồi cài khuy bấm xuống mặt sau.
Đừng gấp chặt nắp da theo cùng một đường mỗi lần, cũng đừng gấp túi khi quai còn ẩm. Nếu túi để trong vali lâu, thỉnh thoảng mở ra cho phẳng lại.
Túi dùng hằng ngày thì không cần gấp mỗi tối; treo hoặc đặt đứng là đủ. Việc gấp chủ yếu để mang theo dự phòng hoặc cất lâu.
Chỗ hỏng hay gặp và cách xử lý
Một chiếc túi nylon dùng vài năm sẽ có dấu vết. Biết chỗ hỏng trước giúp bạn phòng ngừa và quyết định khi nào sửa, khi nào thôi:
| Chỗ hỏng | Vì sao | Phòng và xử lý |
|---|---|---|
| Góc đáy mòn, thủng | Ma sát khi đặt túi xuống đất, sàn xe | Không đặt túi xuống nền xi măng; thợ có thể vá miếng da hoặc nylon ở góc |
| Quai da sẫm màu, nứt | Mồ hôi tay, nắng, dầu da | Lau quai bằng khăn ẩm, dưỡng da nhẹ; thay quai ở thợ khi nứt sâu |
| Khoá kéo tách răng, kẹt | Nhồi quá đầy, kéo giật | Không nhồi căng; thợ thay đầu khoá hoặc cả dây khoá |
| Lớp chống thấm phía trong bong vảy | Thời gian, giặt máy, nhiệt | Giặt tay, không sấy nóng; bong nhiều thì khó phục hồi |
| Mép nắp da sờn, bong sơn cạnh | Cọ xát khi gấp và mở | Thợ sơn lại mép; đừng tự bôi sơn móng tay |
Hãng có dịch vụ sửa chữa ở một số nước, điều kiện và chi phí do hãng quy định. Ở Việt Nam, nhiều thợ sửa túi làm được thay quai, vá góc, thay khoá cho loại túi này; hãy hỏi họ có giữ được nếp gấp gốc của thân túi không.
Giặt và cất túi nylon trong khí hậu nóng ẩm
Nylon giặt được, nhưng phần da và khuy kim loại thì không thích nước. Cách an toàn là giặt tay: pha nước ấm với một chút xà phòng trung tính, dùng khăn mềm hoặc bàn chải lông mềm chải phần nylon, tránh ngâm phần da. Lau lại bằng khăn ẩm sạch, rồi treo ngược túi ở nơi thoáng gió, tránh nắng gắt chiếu thẳng lên da.
Không nên cho túi vào máy giặt và tuyệt đối không sấy nóng. Nhiệt làm lớp chống thấm phía trong bong vảy và làm da nắp co cứng. Nếu túi chỉ bẩn một vết, lau cục bộ là đủ, không cần giặt cả túi.
Mùa nồm, nylon không mốc nhưng da và chỉ may thì có. Trước khi cất lâu, lau khô quai và nắp, để túi khô hoàn toàn rồi mới gấp. Cất trong túi vải, không bọc nilon kín. Màu tối như đen, xanh navy giấu vết bẩn tốt hơn màu sáng nếu bạn hay đi xe máy.
Chọn cỡ và kiểu quai theo cách dùng
Cùng một thiết kế nhưng cỡ và kiểu quai quyết định chiếc túi có hợp với ngày của bạn không. Bảng dưới gợi ý theo nhu cầu; tên cỡ của hãng thay đổi theo thời kỳ, nên khi mua hãy đo chiều ngang, chiều cao, độ sâu và so với đồ bạn mang:
| Nhu cầu | Kiểu nên chọn | Điều cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Đi làm, mang máy tính bảng, hồ sơ khổ A4 | Tote cỡ vừa hoặc lớn, quai dài | Hồ sơ A4 cần chiều ngang đủ rộng; đo trước, đừng đoán |
| Đi xe máy hằng ngày | Quai dài khoác vai, hoặc bản có dây đeo chéo | Quai ngắn phải xách tay hoặc treo móc xe, dễ bẩn đáy |
| Túi phụ dự phòng mang theo | Tote cỡ vừa gấp gọn | Gấp vừa ngăn balo hay vali là đủ |
| Chuyến đi một, hai ngày | Túi du lịch có dây đeo | Nylon nhẹ nhưng không có khung, đồ dễ dồn một phía |
| Sinh viên, đi học | Balo hoặc tote quai dài | Sách nặng làm võng đáy; thêm tấm lót đáy mỏng |
Một mẹo nhỏ của người bán túi: túi nylon không có khung nên đáy dễ võng khi đựng nặng. Một tấm lót đáy bằng nhựa mỏng hoặc bìa cứng bọc vải đặt dưới lòng túi giúp túi đứng vững hơn, đồ bên trong ít dồn vào giữa, và góc đáy đỡ mòn.
Màu cũng là một lựa chọn thực dụng: màu tối giấu vết bẩn của đường phố và mưa bùn, màu sáng đẹp nhưng cần giặt thường hơn. Nếu chỉ có một chiếc, nhiều người chọn màu trung tính để đi được với hầu hết trang phục.
Câu hỏi thường gặp
Le Pliage ra đời năm nào?
Mẫu túi ra mắt năm 1993, do một người trong gia đình sáng lập hãng thiết kế, lấy cảm hứng từ nghệ thuật gấp giấy của Nhật Bản. Hãng được thành lập năm 1948 ở Pháp và ban đầu làm đồ da bọc tẩu thuốc.
Túi Le Pliage có chống nước không?
Thân nylon được xử lý để chịu mưa nhẹ, nước không thấm ngay. Nhưng túi không kín nước hoàn toàn: đường may, khoá kéo và phần da vẫn có thể thấm khi mưa to. Nếu bị ướt, lau khô quai da trước, rồi để túi khô tự nhiên.
Có nên giặt túi Le Pliage bằng máy giặt không?
Không nên. Máy giặt và máy sấy làm da nắp, quai biến dạng, khuy bấm gỉ và lớp chống thấm phía trong bong. Giặt tay nhẹ phần nylon bằng xà phòng trung tính, tránh làm ướt phần da, treo khô nơi thoáng là cách an toàn hơn.
Túi nylon có hợp đi làm văn phòng không?
Hợp với nhiều môi trường công sở, nhất là khi chọn màu trầm như đen, xanh navy, nâu. Túi nhẹ, đựng được máy tính bảng và hồ sơ. Với vị trí cần hình ảnh trang trọng, gặp khách quan trọng, một chiếc túi da cấu trúc sẽ phù hợp hơn.
Quai da túi nylon bị đen thì làm sao?
Quai sẫm màu do mồ hôi tay và dầu da là bình thường. Có thể lau bằng khăn ẩm với dung dịch làm sạch da nhẹ, thử ở chỗ khuất trước. Nếu da đã nứt hoặc bẩn sâu, thợ sửa túi có thể thay quai mới cùng màu.
Túi gấp gọn có nhanh hỏng hơn túi thường không?
Không hẳn. Nếp gấp được thiết kế sẵn nên gấp đúng nếp không làm hỏng thân. Chỗ hỏng thường đến từ việc đặt túi xuống đất, nhồi quá đầy và giặt sai cách. Dùng đúng cách, túi nylon tốt có thể bền nhiều năm.