Lỗi hay gặp nhất với túi yên ngựa là mua về rồi mới thấy nó không đựng được điện thoại màn hình lớn theo chiều đứng và không tự đứng khi đặt xuống bàn. Đó không phải lỗi sản xuất: dáng cong lệch như chiếc yên ngựa là chính bản chất của mẫu túi, và nó đánh đổi sức chứa lấy hình dáng.
Túi Saddle ra mắt trên sàn diễn xuân hè 2000 của Dior, do John Galliano thiết kế, rồi lắng xuống sau vài năm và được nhà mốt làm lại vào cuối thập niên 2010. Bài này đi qua hình dáng, cấu tạo, cách đeo hợp nhịp sống Việt Nam và cách chọn một chiếc túi dáng cong lệch không mang tên hãng.
Một hình dáng không giống túi nào trước đó
Phần lớn túi xách trước năm 2000 đối xứng: hai bên trái phải như nhau, đáy phẳng hoặc cong đều. Túi Saddle phá quy ước đó. Thân túi cong như hạt đậu thận, một đầu tròn to, đầu kia thon lại và vểnh lên, quai ngắn bắt lệch về một phía. Khi đeo, túi ôm theo đường cong dưới nách giống như yên ngựa ôm lưng ngựa.
Vì hình dáng quá lạ, mẫu túi được nhận ra ngay từ xa, kể cả trên những tấm ảnh nhỏ. Đó là điều kiện quan trọng nhất của thời kỳ it bag: túi phải gọi được tên chỉ qua bóng hình. Trong vài năm đầu thập niên 2000, dáng yên ngựa xuất hiện với rất nhiều chất liệu và hoạ tiết, từ da trơn tới vải in chữ lồng, vải denim, da thêu.
Điều ít được nói là hình dáng ấy lấy cảm hứng trực tiếp từ đồ cưỡi ngựa, một mạch rất lâu đời trong nghề da châu Âu. Nhiều xưởng da nổi tiếng khởi đầu bằng nghề làm yên cương, nên đường cong của yên, cách khâu da dày, cách đánh mép đều là kỹ thuật quen thuộc. Túi Saddle đưa đường cong ấy từ lưng ngựa sang vai người.
Cấu tạo một chiếc túi dáng yên ngựa
Túi dáng yên ngựa có ít bộ phận nhưng mỗi bộ phận phải theo đường cong, nên cắt may khó hơn túi vuông. Những chỗ đáng soi:
| Bộ phận | Đặc điểm | Chỗ hay làm ẩu |
|---|---|---|
| Thân hai mặt | Hai tấm da cắt cong lệch, ghép bằng một dải hông hẹp hoặc may thẳng mép | Hai mặt lệch nhau, mép không trùng khi úp lại |
| Nắp gập | Phủ theo đường cong, đóng bằng nam châm hoặc khoá ẩn | Nắp vểnh ở đầu thon, không ôm sát thân |
| Quai ngắn | Bắt lệch, thường một đầu ở đỉnh túi, một đầu ở hông | Quai xoắn khi đeo vì gốc bắt sai góc |
| Chi tiết treo | Thường có một mặt kim loại hoặc chữ treo ở gốc quai | Kim loại nặng làm túi nghiêng, cọ vào da để lại vết |
| Mép sơn | Chạy dài theo đường cong | Sơn mép không đều ở đoạn cong gắt, nứt sớm |
Vì đường cong, đường may trên túi yên ngựa không thể chạy thẳng bằng máy một mạch như túi vuông. Người thợ phải xoay da liên tục, giữ khoảng cách mũi đều trên đoạn cong. Đây là chỗ nhìn ra tay nghề rõ nhất: mũi chỉ ở đoạn cong gắt có đều với đoạn thẳng không.
Đựng được gì và vì sao dáng lệch "ăn" mất sức chứa
Đo một chiếc túi dáng yên ngựa cỡ vừa, bạn sẽ thấy chiều ngang lớn nhất có thể khá rộng, nhưng chiều cao thực dùng ở đầu thon chỉ còn một nửa. Đồ vật hình chữ nhật như điện thoại, ví dài, sổ tay phải nằm ngang ở phần bụng tròn của túi. Khoảng trống ở đầu thon gần như chỉ để được son, chìa khoá, tai nghe.
Đó là lý do nhiều người thất vọng khi mua túi dáng này để dùng hằng ngày. Một cách thử nhanh tại quầy: đặt điện thoại nằm ngang vào túi, đóng nắp, rồi kẹp túi dưới nách và bước đi. Nếu nắp phồng lên hoặc điện thoại cấn vào sườn, túi chỉ hợp cho những hôm đi gọn.
Muốn tận dụng sức chứa, nhiều người bỏ đồ nhỏ vào một túi con mềm rồi đặt túi con nằm ngang ở phần bụng tròn. Cách này giữ đồ không dồn xuống đầu thon và khi cần lấy son hay chìa khoá thì kéo cả túi con ra. Tránh để đồ cứng có cạnh như hộp kính ở đầu thon: nắp đóng xuống sẽ ép cạnh hộp vào da, lâu ngày để lại vết hằn khó mất.
Cũng vì đáy cong, túi dáng yên ngựa không đứng được trên mặt bàn. Đặt xuống, túi nghiêng về phía bụng tròn, đồ bên trong dồn về một chỗ. Ở quán ăn hay văn phòng, treo túi lên móc hoặc đặt nằm trên ghế là cách tốt nhất. Đây là chi tiết nhỏ nhưng người dùng nói tới nhiều nhất khi so túi yên ngựa với túi đeo vai thường.
Đeo túi yên ngựa sao cho đúng dáng
Kẹp nách, đầu thon hướng ra trước. Đây là cách đeo nguyên bản: túi ôm theo đường cong dưới cánh tay, phần bụng tròn nằm sau, đầu thon vểnh về phía trước. Đeo ngược làm túi trông lệch và khó mở nắp.
Đeo chéo bằng dây dài. Bản làm lại gần đây thường có thêm dây đeo bản to. Đeo chéo, túi nằm ở hông, phần bụng tròn hướng xuống. Cách này hợp đi xe máy, đi bộ đường dài hơn nhiều.
Đi xe máy. Ngồi sau xe với túi kẹp nách quai ngắn rất khó giữ; gió và cái xóc làm túi trượt. Nếu thường đi xe máy, chỉ nên mua bản có dây đeo chéo.
Mặc áo khoác dày hoặc áo chống nắng. Vòng nách to ra làm quai ngắn trở nên chật, túi bị đẩy lên cao. Thử túi với chính chiếc áo khoác bạn hay mặc.
Chọn cỡ theo khung người. Túi cong to đeo trên người nhỏ khung dễ chiếm hết vùng hông; túi cong quá nhỏ trên người cao lớn thì trông như món phụ kiện treo. Đứng trước gương nhìn cả người, không chỉ nhìn túi.
Túi "yên ngựa" kiểu Dior và túi saddle cổ điển: đừng nhầm
Trong tiếng Anh, chữ saddle bag từ lâu đã dùng cho một kiểu túi khác: túi da treo hai bên yên ngựa hoặc yên xe đạp, xe máy, thường có nắp gập hình chữ D, đáy cong tròn, khoá cài bằng dây da và khoen. Từ kiểu túi hành lý ấy, ngành túi xách có một dáng túi đeo chéo cổ điển gọi chung là "túi saddle": thân gần như đối xứng, nắp gập phủ hết mặt trước, mép dưới cong tròn, dây đeo dài.
Túi Saddle của Dior thì khác hẳn: thân bất đối xứng hình hạt đậu, quai ngắn bắt lệch, đeo kẹp nách. Hai dáng có chung nguồn cảm hứng là đồ cưỡi ngựa, nhưng hình khối và cách đeo khác nhau. Trên các trang bán hàng, chữ "túi saddle" có thể chỉ cả hai, nên đọc mô tả phải nhìn ảnh túi trên người.
Với người mua dùng hằng ngày, túi saddle cổ điển đối xứng thường thực dụng hơn: đứng được khi đặt xuống, đựng vừa điện thoại theo chiều đứng, đeo chéo thoải mái khi đi xe máy. Dáng yên ngựa bất đối xứng hợp với người thích hình khối lạ và mang ít đồ. Biết rõ mình cần dáng nào giúp bạn khỏi mua nhầm vì cùng một cái tên.
Chất liệu thường gặp và cách giữ túi dáng cong
Da bê trơn. Giữ dáng cong tốt, mép sơn đẹp, dễ lau. Nhược điểm là lộ vết xước móng tay ở phần bụng tròn, nơi tay hay chạm nhất. Lau khô sau khi dùng, dưỡng nhẹ vài tháng một lần.
Vải canvas in hoạ tiết. Nhẹ và bền mặt, nhưng đường cong của vải phải nhờ lớp lót cứng giữ; lớp lót này sau vài mùa ẩm có thể mềm đi, túi mất dáng cong. Không giặt cả túi, chỉ lau vết bẩn cục bộ.
Vải denim. Dễ phai màu sang áo sáng khi kẹp nách, nhất là những tháng đầu và khi trời nóng ra mồ hôi. Tránh đeo với áo trắng mới mua cho tới khi túi đã ổn màu.
Da thêu, da đính hạt. Đẹp cho dịp đặc biệt nhưng chỉ thêu ở phần bụng tròn bị cọ liên tục khi kẹp nách. Đeo chéo sẽ đỡ cọ hơn kẹp nách.
Da tổng hợp. Đường cong gắt là nơi lớp phủ PU nứt sớm vì luôn chịu uốn. Nếu mua túi dáng cong bằng PU, kiểm kỹ đoạn cong ở đầu thon và mép nắp.
Lắng xuống, rồi trở lại: điều gì đã thay đổi
Sau vài năm đầu thập niên 2000, túi dáng yên ngựa lắng xuống cùng với nhiều mẫu it bag khác. Xu hướng chuyển sang túi to, túi tối giản, túi đựng được laptop. Một chiếc túi nhỏ cong lệch, đựng ít, trở nên lạc nhịp với cuộc sống mang nhiều đồ hơn.
Cuối thập niên 2010, nhà mốt làm lại mẫu túi. Lần này túi có thêm dây đeo bản to để đeo chéo, có nhiều cỡ hơn, chất liệu và màu sắc tiết chế hơn. Bối cảnh cũng đã khác: điện thoại thông minh và thanh toán không tiền mặt khiến túi nhỏ đủ dùng trở lại, còn thời trang đang hoài niệm đầu thập niên 2000. Dáng túi gặp đúng lúc.
Một thay đổi khác nằm ở cách nhìn đồ cũ. Những chiếc túi yên ngựa đời đầu, từng bị coi là lỗi mốt, được tìm mua lại trên thị trường đồ đã qua sử dụng khi dáng túi trở lại. Với người mua túi cũ, đây là lúc cần cẩn trọng gấp đôi: mẫu túi được nhắc nhiều thì bản sao cũng nhiều, và túi đời đầu đã qua hai mươi năm thì da, mép sơn, lót đều cần soi kỹ.
Với người mua, câu chuyện này nhắc rằng một dáng túi lạ có thể vắng mặt nhiều năm rồi quay lại. Nếu bạn yêu dáng túi ấy vì nó hợp với mình, đừng lo nó lỗi mốt; nếu bạn mua chỉ vì mọi người đang đeo, chuẩn bị tinh thần rằng nó sẽ nằm trong tủ khi mùa qua.
Chọn túi dáng cong lệch không theo tên mẫu
Dáng yên ngựa nói chung là một hình khối mà nhiều xưởng làm theo cách riêng. Những điểm giúp bạn chọn được chiếc dùng lâu:
- Úp hai mặt túi vào nhau (nhìn từ trên xuống): đường viền hai mặt phải trùng khít, không lệch.
- Đóng nắp và nhìn đầu thon: nắp phải ôm sát, không vểnh lên như mỏ.
- Xem gốc quai: quai bắt lệch chịu lực xoắn nhiều, gốc quai cần gia cố và may chặn, không chỉ dán.
- Ưu tiên bản có dây đeo chéo hoặc có khoen gắn dây rời.
- Soi mép sơn ở đoạn cong gắt: mép phải nhẵn, đều, không có chỗ dày chỗ mỏng.
- Chi tiết kim loại treo không nên quá nặng so với thân túi, và mặt sau nên có miếng lót để không cọ vào da.
- Đừng chọn bản sao chép chữ hay hoạ tiết riêng của nhà mốt: dáng cong là dáng chung, còn chữ và hoạ tiết riêng thì có chủ sở hữu.
Cất túi dáng cong nên nhồi giấy mềm theo đúng đường cong, đặt nằm trên phần bụng tròn, không ép phẳng. Ép phẳng lâu ngày làm hai mặt túi gãy nếp ở chỗ cong gắt nhất, và nếp gãy trên da rất khó phục hồi.
Câu hỏi thường gặp
Túi Saddle ra mắt khi nào và do ai thiết kế?
Túi Saddle xuất hiện trên sàn diễn xuân hè 2000 của Dior, do John Galliano thiết kế. Mẫu túi lắng xuống sau vài năm và được chính nhà mốt làm lại vào cuối thập niên 2010 với thêm dây đeo bản to.
Vì sao túi yên ngựa không đứng được trên bàn?
Vì đáy túi cong lệch, không có mặt phẳng để tựa. Đây là đặc tính của dáng túi chứ không phải lỗi. Khi ngồi quán hay ở văn phòng, nên treo túi lên móc hoặc đặt nằm trên ghế bên cạnh.
Túi dáng yên ngựa có đựng vừa điện thoại không?
Phần lớn cỡ vừa đựng được điện thoại nếu đặt nằm ngang ở phần bụng tròn của túi. Điện thoại lớn có thể làm nắp phồng. Mang điện thoại của mình theo và thử tại quầy trước khi mua.
Đeo túi yên ngựa chiều nào mới đúng?
Theo cách đeo nguyên bản, túi kẹp dưới nách với phần bụng tròn ở phía sau và đầu thon hướng ra trước. Khi đeo chéo bằng dây dài, túi nằm ở hông với phần bụng tròn hướng xuống.
Túi dáng cong có hợp người đi xe máy không?
Chỉ hợp khi có dây đeo chéo. Bản quai ngắn kẹp nách rất khó giữ khi ngồi sau xe vì gió và cái xóc làm túi trượt. Người đi xe máy hằng ngày nên chọn bản có khoen gắn dây.
Cất túi yên ngựa thế nào cho khỏi gãy nếp?
Nhồi giấy mềm không in chữ theo đúng đường cong của túi, đặt túi nằm trên phần bụng tròn trong túi bụi vải. Không ép phẳng, không chồng túi nặng lên, vì đoạn cong gắt dễ gãy nếp vĩnh viễn.