Phần lớn túi vải canvas, túi nylon và balo nên giặt tay bằng nước mát, xà phòng nhẹ và bàn chải mềm, rồi phơi úp ngược ở nơi râm thoáng. Máy giặt chỉ hợp với túi vải mềm không có chi tiết da, không có đệm cứng, không có khung, và phải cho vào túi giặt, chọn chế độ nhẹ, không vắt mạnh, không sấy. Lớp chống thấm mặt trong, đệm xốp lưng balo và chi tiết da là những thứ dễ hỏng nhất khi giặt sai.
Túi vải và balo là những chiếc túi được dùng nhiều nhất, đi học, đi làm, đi chợ, đi phượt, nên cũng bẩn nhanh nhất. Bài này hướng dẫn đọc chiếc túi trước khi giặt, các bước giặt tay, điều kiện dùng máy giặt, cách phơi để không co không phai, và xử lý mùi hôi, ố vàng thường gặp.
Đọc chiếc túi trước khi giặt
Việc đầu tiên là tìm nhãn hướng dẫn giặt bên trong túi, thường may ở đường nối lót hoặc trong ngăn chính. Ký hiệu chậu nước có bàn tay là giặt tay, chậu gạch chéo là không giặt nước; nhiều balo và túi rẻ không có nhãn, lúc đó phải tự xác định.
Tiếp theo là xác định thân túi làm bằng gì: canvas cotton (sờ khô, hơi thô, nhăn khi vò), nylon và polyester (trơn, mát, ít nhăn), vải phủ nhựa (có lớp bóng mờ ở mặt ngoài hoặc mặt trong). Rồi xem những phần không phải vải: quai hoặc viền da, nhãn da, đáy da; đệm xốp ở lưng balo và quai đeo; tấm nhựa cứng hoặc bìa ở đáy; khung kim loại; phần cứng kim loại mạ.
Cuối cùng là lớp phủ chống thấm mặt trong. Nhiều túi nylon và balo có lớp PU mỏng phủ ở mặt trong, sờ thấy hơi cao su. Lớp này qua vài năm sẽ thuỷ phân, khi giặt bằng máy với nước nóng nó bong thành vảy trắng hoặc nhớp dính. Nếu lớp phủ đã có dấu hiệu nhớp trước khi giặt, giặt máy sẽ làm tình trạng tệ hơn rất nhanh.
Loại túi nào giặt thế nào
Bảng là gợi ý chung khi túi không có nhãn; nhãn của nhà sản xuất luôn được ưu tiên:
| Loại túi | Giặt tay | Máy giặt | Lưu ý chính |
|---|---|---|---|
| Tote canvas cotton mềm, không chi tiết da | Được | Được, túi giặt, chế độ nhẹ, nước mát | Có thể co nhẹ; màu đậm có thể phai lần đầu |
| Túi vải có quai hoặc viền da | Được, tránh làm ướt phần da | Không | Nước làm da cứng, loang màu sang vải |
| Túi nylon, polyester mỏng | Được | Được nếu không có lớp phủ đã cũ | Kiểm lớp phủ mặt trong trước |
| Balo đi học, đi làm có đệm lưng | Được | Không khuyến khích | Đệm xốp méo, khung và tấm cứng hỏng |
| Balo trekking có khung | Lau và giặt từng vùng | Không | Tháo khung nếu tháo được |
| Túi vải phủ nhựa, canvas phủ | Lau là chính | Không | Giặt ngâm có thể làm bong lớp phủ |
| Túi len, túi móc | Được, nhẹ tay, không vắt | Không | Giãn và mất phom khi treo ướt |
Với balo laptop, tháo mọi tấm đệm rời được ra trước. Nhiều balo có tấm nhựa đỡ đáy hoặc tấm lót lưng có thể rút ra qua khe khoá kéo.
Giặt tay từng bước
Giặt tay chậm hơn nhưng kiểm soát được từng vùng, nhất là quanh chi tiết da và đệm:
- Dọn túi: lấy hết đồ, lộn túi nhỏ, giũ bụi ở đáy và góc. Dùng máy hút bụi cầm tay hút vụn trong đường may nếu có.
- Tháo những gì tháo được: dây đeo rời, tấm đệm, móc khoá trang trí.
- Pha nước mát với ít xà phòng nhẹ: nước giặt dịu cho đồ len hoặc xà phòng trung tính. Không dùng thuốc tẩy, không nước nóng.
- Xử lý vết bẩn trước: chấm xà phòng đậm hơn vào vết, để vài phút, chải nhẹ bằng bàn chải lông mềm.
- Chải cả túi theo từng vùng, mặt ngoài trước, mặt trong sau. Với túi có chi tiết da, dùng khăn ẩm vắt kiệt lau phần vải gần da, không nhúng phần da.
- Xả bằng nước sạch nhiều lần tới khi hết bọt. Xà phòng còn sót trong vải bám bụi nhanh và có thể ố vàng khi phơi.
- Không vắt xoắn. Ấn túi giữa hai lớp khăn bông cho ráo bớt nước.
- Phơi ngay theo hướng dẫn ở phần dưới.
Balo có đệm lưng dày mất nhiều thời gian khô nhất; nếu chỉ phần lưng bẩn mồ hôi, có thể chỉ chải và xả vùng đó, đỡ phải làm ướt cả balo.
Khi nào được dùng máy giặt và cài đặt thế nào
Máy giặt chỉ nên dùng cho túi vải mềm, không có chi tiết da, không có đệm cứng, không có khung và phần cứng nặng. Tote canvas đi chợ, túi vải in hình, túi nylon mỏng gấp gọn là những loại thường chịu được. Cho túi vào túi giặt lưới để quai và khoá không quấn vào lồng giặt hay móc vào đồ khác; kéo khoá kéo lại, cài các khoá bấm.
Chọn chế độ giặt nhẹ hoặc giặt đồ len, nước lạnh hoặc mát, tốc độ vắt thấp. Giặt riêng hoặc với vài món đồ cùng màu, vì canvas nhuộm đậm hay ra màu ở lần giặt đầu. Không cho nước xả vải với túi nylon có lớp chống thấm, vì chất làm mềm có thể bám lên bề mặt và ảnh hưởng khả năng chống nước.
Tuyệt đối không cho túi vào máy sấy. Nhiệt làm canvas cotton co không đều, làm lớp phủ chống thấm và phần in chuyển nhiệt bong, làm nhựa ở khoá và đế biến dạng. Nếu vội, phơi ở nơi có gió hoặc để trước quạt, không dùng nguồn nhiệt.
Nếu không chắc túi chịu được máy giặt, hoặc túi phối nhiều chất liệu, có thể đưa đến tiệm giặt nhận đồ da, túi xách. Khi gửi, nói rõ túi làm bằng gì, có lớp phủ chống thấm không, vết bẩn là gì và đã xử lý gì; hỏi tiệm định giặt ngâm, giặt khô hay làm sạch từng vùng, và nếu túi co, phai thì xử lý thế nào. Chụp ảnh túi trước khi gửi để đối chiếu lúc nhận lại.
Một mẹo nhỏ trước khi giặt máy lần đầu: thấm một góc khuất bằng khăn trắng ẩm và xà phòng, chà nhẹ. Khăn ra màu nhiều là túi sẽ phai, nên giặt tay riêng bằng nước lạnh vài lần đầu, đừng giặt chung với quần áo sáng màu.
Phơi túi sao cho không co, không phai, không mốc
Úp ngược, mở hết các ngăn. Treo túi hoặc balo lộn ngược, miệng túi hướng xuống, mở toàn bộ khoá kéo để nước chảy ra và không khí lưu thông vào bên trong. Balo có đệm lưng nên treo sao cho phần đệm thoáng cả hai mặt.
Nơi râm có gió, không nắng gắt. Nắng mạnh làm vải màu phai, lớp phủ và nhựa giòn; canvas cotton phơi nắng gắt còn dễ ố vàng ở chỗ còn sót xà phòng. Ban công có mái che, gió lùa là lý tưởng.
Nhồi khăn để giữ dáng. Túi có đáy vuông hoặc tote đứng nên nhồi một chiếc khăn khô gấp gọn vào trong khi phơi, thay khăn khi khăn ẩm. Như vậy đáy và thân giữ được hình dạng, không nhăn nhúm khi khô.
Phơi tới khô hẳn bên trong. Mặt ngoài khô sau vài giờ nhưng đường may dày, đệm lưng và góc đáy có thể còn ẩm đến ngày hôm sau. Cất túi khi còn ẩm là mốc và mùi chua ngay trong tuần đầu.
Mùa nồm thì đổi cách. Không khí đã bão hoà hơi nước, phơi ngoài trời gần như không khô. Phơi trong phòng có điều hoà chế độ khô hoặc máy hút ẩm, hoặc chờ ngày hanh mới giặt nếu túi chưa quá bẩn.
Giữ túi sạch giữa các lần giặt
Giặt nhiều làm vải mau cũ, màu mau phai, lớp phủ mau bong, nên cách tốt nhất là giặt ít mà giữ sạch đều. Sau mỗi tuần dùng, lộn ngược túi giũ sạch vụn bẩn, cát, giấy ở đáy và góc; vụn bẩn tích tụ ở đáy cọ vào vải như giấy nhám mỗi khi túi đung đưa. Vết bẩn mới thì lau ngay bằng khăn ẩm và chút xà phòng, đừng đợi đến lần giặt lớn.
Balo đi làm, đi học sau những hôm nắng nóng nên mở hết khoá, để chỗ thoáng qua đêm cho mồ hôi ở đệm lưng bay đi, thay vì quăng vào góc tủ. Một chiếc túi vải nhỏ đựng đồ ăn, bình nước riêng giúp tránh đổ tràn ra lót, là nguồn mùi và mốc phổ biến nhất ở balo học sinh.
Túi tote vải đi chợ thì nên có hai chiếc dùng luân phiên: một chiếc đang dùng, một chiếc đã giặt phơi khô. Thực phẩm tươi, nhất là cá thịt, nên để trong túi riêng bên trong tote, vừa vệ sinh vừa đỡ phải giặt túi sau mỗi lần đi chợ. Với túi nylon gấp gọn, lau mặt trong bằng khăn ẩm sau khi dùng đựng đồ ướt rồi phơi khô hẳn mới gấp lại.
Mùi hôi, ố vàng và lớp chống thấm bị bong
Mùi hôi balo thường đến từ mồ hôi ngấm vào đệm lưng và quai, hoặc từ đồ ăn, đồ ướt để quên. Giặt xong mà còn mùi là đệm chưa sạch hoặc chưa khô hẳn. Có thể ngâm riêng vùng đệm trong nước mát có pha một ít baking soda, chải, xả kỹ rồi phơi khô hoàn toàn. Đặt một gói than hoạt tính trong balo khi cất cũng giúp giữ mùi dễ chịu hơn.
Ố vàng trên canvas trắng hoặc kem có thể do xà phòng không xả sạch, mồ hôi, hoặc phơi lúc còn sót chất bẩn. Giặt lại kỹ, xả nhiều nước, phơi râm. Thuốc tẩy clo làm trắng nhanh nhưng làm sợi cotton yếu, có thể làm vàng thêm phần chỉ may tổng hợp và phá phần in; nếu muốn dùng chất tẩy, chọn loại tẩy oxy dành cho đồ màu và thử chỗ khuất.
Lớp chống thấm mặt trong bong vảy hoặc nhớp là dấu hiệu lớp PU đã lão hoá, giặt không phục hồi được. Có thể cạo nhẹ phần đã bong, lau sạch, và chấp nhận túi không còn chống nước như trước; hoặc nhờ thợ thay lót. Với balo thường xuyên đi mưa, khi lớp phủ đã hỏng, dùng thêm áo trùm balo hoặc túi khô bên trong cho đồ điện tử.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên giặt balo một lần?
Không cần giặt định kỳ dày. Balo dùng hằng ngày thường giặt vài lần một năm, hoặc khi có mùi, có vết bẩn rõ. Giữa các lần giặt, giũ bụi đáy, lau vết bẩn ngay và phơi thoáng sau những hôm đổ mồ hôi nhiều là đủ.
Túi canvas giặt xong bị co có kéo giãn lại được không?
Có thể kéo nhẹ khi túi còn ẩm và nhồi khăn để phơi cho thân căng lại phần nào, nhưng co rút do sợi cotton thường không trở lại hoàn toàn. Lần sau giặt nước mát, không vắt mạnh, không sấy để hạn chế co thêm.
Balo bị mốc đốm đen ở đường may thì làm thế nào?
Chải khô ngoài trời để bào tử không bay trong nhà, sau đó giặt vùng đó bằng xà phòng, chải kỹ đường may, xả sạch và phơi khô hoàn toàn. Đốm mốc đen trên vải cotton có thể để lại vết dù đã sạch nấm. Quan trọng nhất là cất balo khô và thoáng.
Có nên xịt chống thấm lại cho balo sau khi giặt không?
Nếu mặt ngoài balo vốn có lớp chống thấm dạng đọng giọt và sau nhiều lần giặt nước không còn đọng giọt, có thể dùng loại xịt chống thấm cho vải dã ngoại, xịt khi balo sạch và khô. Việc này không thay được lớp phủ PU mặt trong đã hỏng.
Giặt túi vải in hình có làm bong hình in không?
Có thể, nhất là hình in chuyển nhiệt hoặc in nhựa dày. Lộn trái túi trước khi giặt, nước mát, giặt nhẹ, không chà bàn chải lên hình in và không sấy. Hình in lụa thấm vào vải thường bền hơn hình in dán.
Túi vải có viền da thì giặt kiểu gì?
Không ngâm cả túi. Dùng khăn ẩm và chút xà phòng lau từng vùng vải, tránh để nước chạm phần da; phần da lau riêng bằng khăn ẩm vắt kiệt và dưỡng mỏng sau khi khô. Nếu vải quá bẩn, nhờ tiệm giặt chuyên đồ da và túi xử lý.